Nutuk Makinesi (1956) — Aziz Nesin

🔢🌟 UNUTUK MAKİNESİ 🔢🌟

Artık makine her alanda insanın yerini almaya başladı. Robot denilen bu makine-adamlar her ne yaparlarsa insandan çok daha iyi yapıyorlar. Hani biz insanlar yanlış bir iş yapınca «Eh, n’âapalım, beni beşer, bazan şaşar» deriz ya, bu robotlarda böyle şaşırtmalar yok. Yaptıkları işlerde kıl kadar şaşmıyorlar. Şimdi Amerika’da bir yeni makine-adam yapmışlar, insanın aklı durur, şarkı besteliyormuş. Evet, basbayağı şarkı besteliyormuş. Hem de saatte bin şarkı… Bu besteci makinenin adı Düğmeli Berta. Üzerinde bir sürü düğme var. Eski şarkıları dinleye dinleye bıktın mı, hemen bu makineden Madmazel Berta’ya gideceksin, artık cancağızın nasıl bir şarkı dinlemek istiyorsa, o düğmeye basacaksın. Düğmeli Berta, hep aynı şeyleri çalmıyor. Her sefer yeni bir şarkı besteliyor. Ne biçim şarkı istiyorsun? Âşık mısın? Meteliksiz mi kaldın?

— Aman Madmazel Berta, bana üzünçlü bir şarkı bestele! diyeceksin.

İstersen ayrılık şarkısı, intihar edeceksen cenaze marşı, evleneceksen düğün havası, ne istersen…

Memleketimizin en çok gereksindiği makine, bence ne traktör, ne buzdolabı, ne otomobil, ne de çamaşır makinesi… Bize asıl gerekli olan işte böyle bir makine-adam. Yalnız şarkı söylemeyecek de, şarkı yerine nutuk söyleyecek. Ama yalnız iktidara değil, her partiye böyle bir nutuk makinesi gerekli. Çünkü partilerimizin nutukları eskidi, dinleye dinleye hepsinden bıktık. On yıldanberi hep o plaklar…

Eskiden Hâfız Burhan’ın gazel, yada ninni plakları vardı. O plaklar başlamadan önce «Odeon Rekor», der, sonra ver yansın ederlerdi. Şimdi de partilerimiz öyle. Diyelim, iktidar partisiyse,
— Eski idare zamanında… diye başladı mı, artık gerisini biliyorsunuz.

İktidar değil, muhalefet partisiyse, onların plağı da şöyle başlar:
— Biz iktidara geçince…

Radyodaki, mitinglerdeki, kongrelerdeki nutuklar, on yıldır hep bu. Gık dedik artık.

Dostumuz Amerika, gerçekten yardım etmek istiyorsa, en büyük yardımı, bize bir nutuk makinesi yapıp göndermesidir. Elektrik süpürgesi, çamaşır makinesi, traş makinesinden önce bir nutuk makinesi… Hiç olmazsa makinedir, nutuk verirken çam devirmez, gaf yapmaz, pot kırmaz. «Beni beşer, bazan şaşar» dedikleri insanlara göre, böyle bir nutuk makinesi geldi mi, muvafık mısın, muhalif misin, bas makinenin istediğin düğmesine, dilediğin gibi ver veriştir.

— Haydi bay robot, bize şöyle iç açıcı bir nutuk çek de, şu muhaliflerin çanına ot tıka! dersin, düğmesine bastın mı, nutuk makinesi başlar:

— Muhterem vatandaşlar!… Rakamların şaşmaz diliyle konuşuyorum. Geçen seneye nazaran yüzde seksen artan falan filân…

Beğenmediniz mi? Başka düğmeye basın:
— Sayın vatandaşlar!… Bu kuyruk meselesi memleketi bastırdı…
Ne istiyorsan, nasıl istiyorsan o nutku çal, o nutku dinle…

Yalnız bir zorumuz var. Bizim havamızdan mı, suyumuzdan mı, her ne hikmetse, bize gelen bütün makineler bozulur. İşte elektrikli tren, işte İtalya’dan artistleriyle gelen televizyon, hiçbiri işlemedi. Bu nutuk makinesinin de bizde işleyeceği kuşkulu. Ya yedek parçası bulunmaz, ya yedek parçası bulunur, o zaman da kendisi bulunmaz. Ne yapar eder, onu da işlemez hale getiririz. Herkesler teknik icat eder, biz de teknik arıza icat ederiz. Yoksa işletebilsek, bizim en çok gereksindiğimiz şey, bin düğmeli bir nutuk makinesidir. Sonunda olsa olsa, savcılar,
— Nutuk makinesinin falan filân numaralı düğmelerine basılmayacak!… derler, olur, biter.

Artık kendisine güvenen, o düğmelere de basar, borazancıbaşı olur.

18 Temmuz 1956 (Dolmuş)

Bkz Söylev Üreteci [*] & Nümerik Esintiler