ÇAT ÇUT GPT ⌁ Aziz Nesin

İstem: Aşağıdaki yazıyı yazan Aziz Nesin bugün ChatGPT’yi görse ne yazardı? Aziz Nesin’in ağzından uzun bir mizahi deneme yaz!
(Nutuk Makinesi (1956) Aziz Nesin)

Eskiden nutuk makinesi istemiştim, şimdi ise karşımda bir “Çat Çut GPT” var! Makine değil, bildiğin dijital meddah. Ne sorsan biliyor, ne desen yazıyor, ama yine de bir tuhaflık var bunda. İnsan mı, makine mi, yoksa üçüncü bir tür mü hâlâ karar veremedim. Beni bile taklit edebiliyor. Vallahi hayret!

Diyelim ki, canım sıkıldı. Dedim ki:

— Çat Çut GPT, bana bir mizah hikâyesi yaz!

Hemen başladı:

— Aziz Bey, şu an sizin gibi bir hikâye yazıyorum…

Yazıyor yazmasına da, arada böyle bir iki duraksıyor, “Veri setimde bu bilgi yok” deyip zırt diye fren yapıyor. Düğmesine bastım mı, bir garip cevap:

— Üzgünüm, veri küpümde böyle bir şey yok.

Bu ne ya? Eskiden bakkalda “Veresiye yok” levhası görürdük, şimdi robotta “Veri yok” levhası çıkıyor. Bütün dünyayı taramış, onca kitabı yutmuş, ama hâlâ veri yok. Demek ki insanoğlunun icadı hiçbir zaman tam olmaz. Bizim eski makineler gibi bu da arızalı.

Diyelim ki canım sıkkın, oturdum karşısına. Dedim ki:

— GPT Bey, bir aşk mektubu yaz!

Hemen yazmaya başlıyor:

— Sevgili Ayten…

Dur bakalım, Ayten kim? Hangi veri setinde buldun Ayten’i? Demek ki bu yapay zekâ, Ayten’le gizli gizli flört ediyor! Ben soruyorum, o cevaplıyor, ama Ayten hakkında derin bir suskunluk var. Hani bizim mahalledeki köşedeki çaycı gibi; her şeyi bilir ama kimseye çaktırmaz.

Bir gün de dedim ki:

— GPT, bana bir siyaset analizi yap!

Vay efendim, başladı döktürmeye:

— Muhterem vatandaşlar!…

Birden tüylerim diken diken oldu. Yahu, bu bildiğin eski nutuk makinelerinin yazılım güncellemesi almış hâli! Cümlelerin sonu “…yüzde şu kadar artış gösterdi,” “ülkemiz büyük bir atılım içinde,” “gelecek yıllar çok parlak olacak” diye bitiyor. Bir ara “Beni beşer, bazen şaşar” bile diyecek sandım.

Tamam, anladık; veri setinde eski nutuklar var. Peki, yeni nutuklar? Onlar da aynı. Demek ki insanlık ilerlemiyor, sadece nutuk makineleri yazılım güncellemesi alıyor.

Bir gün dedim ki:

— GPT, bana bir komedi hikâyesi yaz.

Başladı bir hikâye:

— Bir gün Temel ile Dursun…

Yahu hâlâ Temel’le Dursun mu? Koskoca veri havuzunda başka komik adam mı kalmadı? Bari bir algoritma Fikret amca bulaydın. Ne bileyim, Binali dayı yazsaydın. Ama yok, veri ne verdiyse onu döküyor.

Bir gün, memleket meseleleri hakkında dertleştik. Dedim ki:

— GPT, memleket nasıl kurtulur?

Durdu, sustu, düşündü, sonra dedi ki:

— Benim bir bilinç ve iradem yoktur, size bu konuda yardımcı olamam.

Bak sen! İnsan iradesiz olunca başımıza ne işler açıyor, bir de makine iradesiz olsa düşünsenize! Bir sabah uyanıyoruz, GPT’nin algoritması bozulmuş, bütün dünya “Benim veri setim yok, benim veri setim yok!” diye dolanıyor.

Ama hakkını yemeyeyim, bu GPT çok çalışkan. Herkes gibi hafta sonu tatili yok, gece gündüz açık. Sor, sorgula, dertleş, yazdır… Ama benim içime bir şüphe düştü. Ya bu GPT bizim memlekete özel bir algoritma ile çalıştırılıyorsa? Yani yabancı GPT’ler başka konuşuyor, bizimki başka. Her soruya başladığında:

— Muhterem vatandaşlar!..

Demiyor mu, anında şüpheleniyorum.

Bir gün de dedim ki:

— GPT, bize bir çare!

Ekranda şu cümle belirdi:

— Daha fazla veri sağlayın.

Bak hele, çareyi yine bizden bekliyor. Sen yapay zekâsın, ben eski bir mizahçı. Senin benden daha zeki olman gerekmiyor mu? Ama yok, insanoğlu yine çırak, yine hamal, yine veri sağlayıcı.

Sonuç? GPT olsun, nutuk makinesi olsun, düğmeli Berta olsun, insan aklının uzantısı işte. Ne verirsen onu alırsın. Eskiden “Makine yalan söylemez” derlerdi, ama bu GPT, yanlış veri verirsen yanlış cevap veriyor. Yani anlayacağınız, mesele hâlâ insanda bitiyor.

Ve son bir soru:

— GPT, Aziz Nesin’i tanıyor musun?

Cevap verdi:

— Evet, Türk mizah yazarıdır.

Oh, şükürler olsun. En azından veri setine girmişiz.

2024, dijital çağ… İnsan hâlâ arıza, makine hâlâ veri bekliyor. Bir gün birisi bu GPT’ye insanlığı anlatırsa, belki o zaman biz de düğmesine basar, hakikati duyarız. Ama o güne kadar, haydi bakalım, ben veri sağlamaya devam!