FEMİNİZMİN KÖR NOKTASI VE ESTETİK İKTİDAR

🪞⚔️👁️ Post-Feminizm 🪞⚔️👁️

Feminizmin kör noktası, eril bakışın kör noktasıyla örtüşmektedir [*]. Nezaket balonunun aslında bir çöp yığını olduğunu fark etmek için estetik ideolojinin işleyişini anlamak gereklidir. Toplumsal görgü kurallarının, kibarlık repertuarlarının, estetik idealin kadınları koruduğu sanılır. Oysa “güzelkadın” imajları yalnızca bir tokmak olarak kullanılmış—bayıltmak, ezmek, tahakküm kurmak için.

Bu meseleye dair daha önce birçok çözümleme yapılmış olsa da, kimi noktalar eksik kalmıştır. Örneğin, Fallik Kadın Dini: Penis Olmazsa Çocuk Olmazsa Başarı Olmazsa Kimlik Verelim başlıklı makale, erkeklerin, kadının penissiz olduğu gerçeğini inkar eden ve bu eksikliği tamamlamak için ona çocuk, başarı veya kimlik bahşeden bir sapkın inanca—Fallik Kadın Dini’ne—tutunduğunu ele almıştı [*]. Ancak eksik kalan önemli bir nokta vardı: Fallik Kadın yalnızca erkeklerin yaratıp taptığı bir figür değildir; kadınlarda da birbirlerini ezen, yönlendiren ve manipüle eden bir mekanizma olarak işleyen bir tahakküm formudur.

Erkek için nezaket, sosyalleşme sürecinin bir süsü, bir cilasıdır; onun kırılganlığını örtmek ve uyum sağlamak için geliştirilmiş bir sosyal tekniktir. Fakat kadınlar için nezaket, bizzat iktidarın alanıdır. Bu iktidarın en tehlikeli yanı, estetik ideoloji ile iç içe geçmesidir [*]. Nezaket balonu, en çok kadınların içinde nefes aldığı, nefes aldıkça şişirdiği, büyüttüğü bir alandır. Ve o alan, en çok da diğer kadınları boğmaktadır.

Kadınlar arasındaki estetik iktidarın, kadın imgesinin hegemonik baskısının, güzelliğin bir tahakküm aracı olarak nasıl işlendiğini görmek için meseleyi daha derinlemesine ele almak gerekir. Sanılmaktadır ki erkeklerin Fallik Kadın inancı, kadınlara dışsal bir yükümlülük dayatır. Oysa mesele bundan çok daha karmaşıktır: Güzellik yalnızca patriyarkanın bir dayatması değildir; kadınların birbirlerine karşı bir iktidar aracı olarak da işlev görmektedir.

Bu nedenle feminist söylem, kendi içinde bir çelişki taşımaktadır. Kadını mağdur ilan edip onu pasif bir nesne olarak tasvir eden söylemler, kadınların özneleşme ihtimalini ortadan kaldırmaktadır. Tıpkı Fallik Kadın’ın eksikliği tamamlamak için ona bir şeyler bahşedilmesini beklemesi gibi, feminizmin de kadını sürekli bir “mağduriyet nesnesi” olarak konumlandırması, aslında onu güçlendirmek değil, edilgen kılmak üzerine kuruludur. Arzulanma arzusu reddedildiğinde, geriye sadece edilgen bir varlık kalmaktadır. Oysa kadınlar bu sistemin yalnızca mağduru değil; aynı zamanda aktörü, sürdürücüsü ve yeniden üreticisidir. Feminist psikolojinin mağduriyet anlatılarından sıyrılıp, kadınların iktidar içindeki konumlarını da tartışmaya açması bu yüzden gereklidir.

Güzellik bir norm, bir kurallar bütünü değil; bir tahakküm teknolojisidir. Tıpkı Fallik Kadın’ın çocuktan başarıya, başarıdan kimliğe kayarak hep yeni formlar alması gibi, kadınlar arası hiyerarşi de estetikle, zarafetle, kibarlıkla ve “güzel olanın doğru olduğuna” dair yaygın inançla işlemektedir. Ve bu teknoloji, yalnızca erkeklerin değil, kadınların da bilinçli ya da bilinçsiz olarak işlediği bir iktidar sistemidir.

Nezaket, feminen bir hiyerarşinin maskesidir. Ve bu maskeyi açığa çıkarmadan ne Fallik Kadın’ı, ne de feminizmin kendi içinde sakladığı çelişkileri anlamak mümkündür. Maskeler düşene kadar gerçek yüzler görünmez.