Ziller Kimin İçin Çalıyor?

⚠️⏳🚪 GEÇİŞ KRİZİ ⚠️⏳🚪

(Belagat-Lagaluga Diyalektiği: Ders Zilinin Yankısında Felsefenin Sessizliği)

Bir okul zilinin sesi… Teneffüsün başladığını mı haber veriyor sadece? Yoksa daha derin, daha rahatsız edici bir gerçeğe mi işaret ediyor? Bu ses, artık sadece öğrenciler için değil. Aslında o ses, duyulması gereken bir soruyu haykırıyor: Ziller, bu düzende “gereksiz” ilan edilen bir kuşak için çalıyor olabilir mi?

Türkiye’nin en seçkin okullarında patlak veren protestolar, ilk bakışta öğretmen atamalarına dair bir teknik mesele gibi görünüyor. Ama dikkatle bakıldığında bu “atama krizi”, çok daha büyük bir hikâyenin sadece giriş cümlesi. Öğretmenlerin bir gecede görevlerinden alınması, eğitimcilerin yıllar süren emeklerinin bir e-posta ile silinmesi, öğrencilerin dersleri bırakıp bahçelerde “hocalarımıza dokunma” diye haykırması… Tüm bunlar, bir çağın çöküş anıdır.

Evet, ziller çalıyor. Ve bu kez yalnızca öğrenciler için değil; değersizleştirilen emek, göz ardı edilen liyakat ve sistem dışına itilen bir kuşak için çalıyor.

Gençler, artık çok net bir şey görüyor: Bu düzen onların geleceğini planlamıyor; aksine, onları sistemden tasfiye etmeye çalışıyor. Çünkü bu sistem için artık bir “yük” gibiler. Öğretmeniyle, öğrencisiyle, düşüneniyle, sorgulayanıyla fazlalık ilan edilen bir topluluk. Sözde “proje okulları”, aslında piyasacı ve teknokratik bir yeniden yapılandırmanın öncü alanları. Ve şimdi bu alanlarda yapılan öğretmen tasfiyeleri, çok daha geniş bir algoritmik dönüşümün habercisi: İnsan faktörünün, özellikle de genç emeğin adım adım sistem dışına itilişi.

Yeni çağın efendileri artık fabrikalarda değil, server odalarında çalışıyor. Eğitim sistemine yaptıkları müdahale de yalnızca kadro planlaması değil; bir neslin yaşam tasavvurunu yeniden yazma çabası. “Verimli olmayan” öğretmenleri ayıklamakla kalmıyorlar; “fazla düşünen” öğrencileri de hizaya sokmak istiyorlar.

Ama gençlik bu oyunun farkında. Bugün okulların bahçelerinde “Susma, sustukça sıra sana gelecek” diye haykıran öğrenciler, yalnızca öğretmenlerinin değil, kendi geleceklerinin de savunmasını yapıyor. Çünkü biliyorlar: Bugün sessiz kalınırsa, yarın onların da “norm fazlası” ilan edilmesi an meselesi.

Zihinleri algoritmalarla çevrili bu kuşak, geçmişin “okursan kurtulursun” vaadiyle büyütüldü. Ama ne oldu? Okudular, sınavları geçtiler, diploma aldılar… Ve sonra sistem onlara dönüp şöyle dedi: “Artık sana ihtiyacımız yok.” Çünkü yeni düzenin gözünde, yapay zekâ veri analizini daha hızlı yapıyor, üretimi otomasyona devretmek daha kârlı. Düşünen, sorgulayan, hak arayan bir kuşağa ise yer yok.

Bu yüzden ziller artık bir sınıf değişimini değil, bir statü kaybını haber veriyor. Eğitimin kendisi, bir umut değil; birer “maliyet kalemi” olarak görülüyor. Ve işte tam burada gençlik soruyor: “Bu okul zilleri bizim için mi çalıyor, yoksa bizi sistem dışına davet eden bir alarm mı artık?”

Proje okullarında yaşanan keyfi tasfiyeler, aslında teknolojik çağın “gereksiz insan” yaratma eğiliminin ilk yerli prova sahnesi. Öğretmenlerin hangi kritere göre atandığı belli değil. Emek, liyakat, deneyim – tümü silik birer kavrama dönüşmüş durumda. Yerine gelenin kim olduğu da bilinmiyor, nasıl seçildiği de. Ama çok net olan bir şey var: Bu düzen, insanı algoritmalara tercih etmiyor artık. Ve öğretmenlerin “atandık ama neye göre bilmiyoruz” sözleri, aslında tüm bir kuşağın içinde bulunduğu yönsüzlük ve güvensizlik hissini tarif ediyor.

Sistemin yeni normu bu: Belirsizlik. Keyfilik. Gereksizleştirme.

Bugünün öğrencileri bu normlara teslim olmuyor. Okul bahçelerinde oturma eylemi yaparak, mezunlarla forumlarda buluşarak, kolektif aklı diri tutarak bir şey inşa ediyorlar: Yeni bir eğitim hayali, yeni bir yaşam talebi, yeni bir toplumsal sözleşme… Bu sözleşmede birey yalnız değil, başarı yalnızca puanla ölçülmüyor, liyakat torpille ezilmiyor. Bu sözleşmede gelecek, yalnızca iş sahibi olmakla değil, insan kalabilmekle tarif ediliyor.

Bugün protestolarla gündeme gelen okul isimleri yarın çok daha büyük bir hareketin temel taşları olabilir. Çünkü bu okullarda yükselen çığlık, yalnızca öğretmenlerin görev yeriyle ilgili değil. O çığlık, aynı zamanda yapay zekâyla verimlileştirilen ama ruhsuzlaştırılan bir düzene karşı gençliğin itirazıdır.

Bugünün gençliği, yeni dünyanın “verimsiz fazlası” değil. Onlar, sistemin dışladığı yerden yeni bir düzenin kapısını zorluyorlar. O kapıdan içeri girildiğinde bizi bekleyen şey, test kitaplarıyla değil; dayanışmayla, katılımla, dirençle yazılmış bir gelecek olabilir. Ama bunun için önce şunu fark etmemiz gerekiyor:

Ziller çalıyor.

Ve bu sefer, çok daha derin, çok daha kararlı bir sese eşlik ediyor.

Kulak verin. Çünkü o ses, bir kuşağın yok sayılmaya karşı yükselttiği varoluş çığlığıdır.

Ve unutmayın: O ziller, sandığınızdan çok daha fazla kişi için çalıyor.

Proje okullarında neden protestolar düzenleniyor, MEB ve eğitimciler ne diyor? BBC

🇻🇳🕊️🔔 DEV/SEV-GENZ 🇻🇳🕊️🔔