IPA/FLŽ: Millerci Sapma Lacan’ın Stimülasyoncu Tahrifidir

🌀⚔️💫 IPA/FLŽ 🌀⚔️💫

International Psychoanalysis Association / Freudian-Lacanian-Žižekian
IPA/FLŽ — Yeni Bir Psikanalitik Cephe

Jacques-Alain Miller’in “Lacancı” miras adı altında kurduğu hegemonik yapı, Lacan’ın Freud’a dönüş hamlesiyle başlattığı teorik devrimin doğrudan karşıtına evrilmiştir. Lacan’ı stimülasyoncu bir seminer estetiğine, semptomu sanatsever bir performansa, analizi ise bitimsiz bir yorum koreografisine indirgemiştir. Bu yazı, Lacan’ın metinlerindeki yapısal yarılmaları, simgesel kesintileri ve Gerçek’le karşılaşmayı merkezine alan radikal psikanalitik pozisyonu, Millerci sapmanın enteldantel ve sanatsepetçi tahrifatına karşı savunmakta; bugünün koşullarında Lacan’a yeniden, ama bu kez onun Gerçeğine dönmenin aciliyetini ortaya koymaktadır.

1. Freud’a Dönüşten Lacan’ın Simülakrına: Teorik Direnişin İçini Boşaltma

Lacan’ın “Freud’a dönüş” çağrısı, bir restorasyon değil, radikal bir kopuştu. Hedef, Freud’un psikanalizi, onu egopsikolojiye dönüştürerek uyumlu, kontrol edilebilir bir terapi tekniğine indirgeyen post-Freudcu ideolojik sterilizasyonu yerle bir etmekti. Lacan, Freud’un “bilinçdışı bastırılmıştır” ifadesini, “bilinçdışı yapılandırılmıştır” önermesiyle tekrar üretirken, bu bastırılmış olanı politik ve epistemolojik olarak geri çağırıyordu.

Ancak Miller, Lacan’ın bu devrimci jestini tersine çevirdi. Lacan’ı Freud’un karşılaştığı kaderin aynısına mahkûm etti: kurumsal bir figür, yetkili bir referans, dokunulmaz bir otorite haline getirdi. “Freud’a dönüş” hareketi nasıl Anna Freud tarafından sterilize edildiyse, “Lacan’a sadakat” söylemi de Miller tarafından bir tür teorik kutsallaştırma fetişine dönüştürüldü.

Miller’in bu yaklaşımı, Lacan’ın teorisini sabitleyerek, onun yapısal yarılmalarını ve çelişkilerini işlevsiz estetik bütünlükler haline getirdi. Lacan’ın “yarılmış özne”si, post-Millercilikte “her şeyi bilen Lacancı” figüründe eriyip gitti. Teorik çatışmalar düzleştirildi, Lacan “uygulanabilir yöntem” formatına sokularak bir okullaştırma nesnesi haline getirildi.

Böylece Freud’a dönüş çağrısı, Lacan’ın simülakrına dönüş haline geldi. Direnişin yerini statüko Lacancılığı aldı.

2. Bilinçdışı Yerine Göstergeler Arasındaki Lagaluga: Enteldantelci Stimülasyon

Lacan’ın bilinçdışı anlayışı, “bilinçdışı yapılandırılmıştır, tıpkı bir dil gibi” ifadesiyle bilinçdışını dinamik değil, yapısal bir sistem olarak yeniden tanımlar. Bu, semptomun “anlam üretimi” değil, “anlamın kaymasına direnen bir Gerçekle” ilişkisi üzerinden çözümlenmesi gerektiği anlamına gelir. Ancak Miller ve onu izleyen stimülasyoncu post-Lacancı akademik çevreler, bu yapısal derinliği sonsuz bir söylem oyununa dönüştürmüştür.

Millerci sunumlarda, göstergeler sonsuzca birbirine referans verir; bilinçdışı ise sonsuz yorumlanabilir bir metin gibi okunur. Bu, Lacan’ın arzuladığı kesintinin tam karşıtıdır: yorumlamanın sonsuzlaştırılması, anlamın boşluk yerine doluluğa evrilmesi.

Lacan için analiz, öznenin kendi “anlatısını” kurması değil, bu anlatının boşluğuyla, temsil edilemeyenle yüzleşmesidir. Oysa Miller sonrası post-Lacancı pratikte, analiz bir metin üretimi ve seminer performansı haline gelir. Özneyi kendi “anlatı biçimleri” içinde eriten bu yaklaşım, Gerçek’in yaralayıcı boyutunu enteldantelci bir sözel oyunla maskelemeye dönüşür.

Böylece bilinçdışının yankısı değil, gösterge zincirleri içinde geviş getiren teorik bir stimülasyon ortaya çıkar. Bu, Freud’un “sürçmeler” ve “rüyalar” aracılığıyla gösterdiği bilinçdışı müdahaleyi, akademik bir edebiyat fetişizmine indirger.

3. Analist Arzusu Yerine Analistin Estetik Pozisyonu: Charcotcu Stimülasyon

Lacan’ın “analistin arzusu” kavramı, analiz sürecinde analistin öznenin fantazmatik düzlemine müdahale etmesi için boş bir konumda kalmasını gerektirir. Analist arzusu, öznenin arzusunun yapılandığı noktayı “delip geçmek” için oradadır; etik bir jesttir, estetik bir duruş değil.

Miller’in ve Lacanian Ink çevresinin açtığı yolda, bu etik konum bir estetik pozisyona dönüşür. Artık analiz, öznenin simgesel yarasına dokunma süreci değil; onun semptomlarının, imgelerinin ve söylemlerinin görsel ve dilsel teşhirine indirgenmiştir.

Bu durumda analist:

Semptomu teşhir eder ama analiz etmez.
Göstergeleri gösterir ama kesintiye uğratmaz.
Duyar ama dinlemez.

Bu, Freud’un Charcot ile olan tarihsel kopuşunu da tersine çevirir. Freud, histeri gösterilerinden uzaklaşarak konuşmaya ve simgesel işlemeye yönelmişti. Millerci ve Lacanian Ink tarzı post-Lacancılık ise semptomu bir freakshow’a dönüştürerek tam da Charcot’un klinik estetiğini geri çağırmıştır:

Hastanın söylemi, gösterinin içeriğine dönüştürülür.
Seans, müdahale değil, semptomun sergilendiği bir podyum olur.
Analist, nötr değil, estetik bir gözlemciye dönüşür.

Bu, psikanalizi tedavi edici olduğu kadar politik ve etik bir işlem olarak gören Lacan’ın duruşuna bütünüyle aykırıdır.

4. Stimülasyoncu Sözde-Etik: Analizin Kısa Kesişi Yerine Bitimsiz Seminer Estetiği

Lacan’ın meşhur “seansı kısa kesmek” jesti, sadece teknik bir müdahale değil, derin bir etik-teorik hamledir. Kısa seans, özneyi semptomunun anlatısına saplanmaktan kurtarıp, arzunun boşluğuna ani bir “düşüş”le karşılaştırmak içindir. Bu, analizde kesinti (coupure) olarak adlandırdığı yapısal bir zorunluluktur: anlamın kendini tüketmesine izin verilmez, çünkü bilinçdışının mantığı tam da anlamın sekteye uğradığı yerde işler.

Ancak Miller ve onu izleyen post-Lacancı söylem bu yapıyı tersine çevirmiştir:

Seans artık kesintili değil, teorik olarak sonsuz yorumlanabilir bir “konuşma nesnesi”ne dönüşmüştür.
Kısa müdahalenin yerine, “bitimsiz seminer estetiği” gelmiştir: metinler konuşur, ama kimse dinlemez.
Freud’un “Aslan yalnızca bir kez sıçrar” diyerek işaret ettiği tekil kesinti anı, sonsuz tekrarın estetize edilmiş pozuna terk edilmiştir.

Bu yeni estetik-etik rejimde analist, seansın sınırlarını belirleyen fail değil, adeta bir pasif izleyici haline gelir. Müdahale, yerini yorumlar yığınına, kısa kopuş ise yerini sonsuz gönderme zincirlerine bırakır.

Lacan için analiz bir “aydınlanma” değil, bir yarılmadır. Oysa Millerci etik, bu yarılmayı geciktiren bir teori kütlesine dönüşmüştür. Bu, psikanalizi “karar veremeyen bir düşünme biçimi”ne dönüştürür.

5. Simgesel Düzenin Çöküşü ve Anaç Algoritmanın Lacancılaştırılması

Lacan’ın en radikal saptamalarından biri, öznelliğin ancak simgesel kesintiyle, yani Babanın Adı vasıtasıyla kurulabileceğidir. Bu, çocuğun arzunun koordinatlarını yapılandırabilmesi için özdeşleşme değil, ayrılma yaşaması gerektiği anlamına gelir.

Bugünün algoritmik-kültürel evreni, bu simgesel kesintiyi boğacak biçimde anaç-total bir bakışı yeniden kurmuştur. Lacan’ın metinlerinde le Nom-du-Père’in (Babanın Adı) yapılandırıcı işlevi, artık “her şeyi gören, her şeyi bilen, her an hazır olan” bir anaç Öteki’ye terk edilmiştir.

Millerci post-Lacancılık bu yapısal değişime uyum sağlamakla kalmamış, onu Lacancı teoriyle meşrulaştırmıştır:

Babanın Adı’nın düşüşü, bir semptom olarak ele alınacağına, “çağın ruhuna uygun Lacan okumaları”yla estetize edilir.
Simgeselin yerini imgesel alır; Gerçek’in çivisi kayar.
Bu, öznenin kendine dönük ve sonsuzlaştırılmış bir aynalar labirentinde yitirilmesine neden olur.

Anaç algoritma, Lacan’ın tanımladığı “bastıran Öteki” değil, arzuyu tümüyle ortadan kaldıran ve hazza tüketimsel ulaşılabilirlik olarak hükmeden uyumlu Ötekidir. Miller’in teorik düzenlemelerinde bu yapının işaretleri, simgesel düzeyin bir teşhir alanına dönüştürülmesinde açıkça görülür.

Böylece Lacan’ın “eksiklik olmadan arzu yoktur” ilkesi terk edilir; yerine “her zaman haz, her an ulaşım, her görüntüde kendini bulma” yanılsaması yerleşir.

Sonuç: Lacan’a Dönüş Zamanı – Estetik Küratörlükten Kesintiye, Lagalugadan Gerçeğe

Lacan’ın “Freud’a dönüş” çağrısı, psikanalizin teorik sterilizasyonuna karşı yapılmış radikal bir başkaldırıydı. O çağrı, bir “yeniden okuma” değil, bir kurumsal sabitliği kırma eylemiydi. Freud’un psikanalizi, özellikle 20. yüzyılın ortalarından itibaren ego merkezli, uyumlayıcı, pedagojik ve disipliner bir teknik haline getirilmişti. Lacan’ın dönüşü, bu sapmaya karşı dil, arzu ve simgesel yapı ekseninde ikinci bir kopuştu.

Bugün ise benzer bir sapma, Lacan’ın adını taşıyanlar tarafından gerçekleştiriliyor. “Kendilerine Lacancı diyenler”, Lacan’ın kurduğu teorik zemini bir kez daha kurumsal fetişe, estetik performansa, akademik stimülasyona dönüştürerek; onu Freud’un karşı çıktığı Charcotculuğun güncel bir varyantına çeviriyorlar. Bu artık Lacan değil, Lacan’ın adının bir simülakr halinde dolaşıma sokulmasıdır.

Bu sahte Lacancılıkta:

Bilinçdışı bir kuramsal “oyun alanı”na dönüşür ama Gerçekle kesintili bir karşılaşma üretilmez.
Semptom, analiz edilmez; bir estetik imgeye, bir konuşma malzemesine, bir sergi nesnesine çevrilir.
Yorum, simgesel yarılmaya değil, sonsuz yorum oyununa hizmet eder.
Analist, Lacan’ın “boş konum”undaki işlevsizliğini değil, sanat küratörü gibi semptomun “güzelliğine” şapka çıkaran bir gözlemcinin pozunu alır.

Bu haliyle post-Millerci Lacancılık, Freud’un bile gerisine düşen bir post-psikanaliz üretmektedir. Bu psikanaliz, Gerçek’le karşılaşmak yerine onu sanat nesnesi yaparak etkisizleştirir. Bilinçdışı serbest bırakılmaz; yorumun semantik doluluğunda boğularak stimüle edilir.

Bu nedenle bugün, Lacan’a yeniden dönüş bir nostalji değil, bir zorunluluktur.

Ve bu dönüş, şu dört radikal yönelimle mümkündür:

• Bilinçdışı üzerine spekülasyon değil, onun Gerçek’le karşılaşmasını mümkün kılmak:

Gerçek dediğimiz, temsil edilemeyen, simgesel ağda boşluk olarak yankılanan şeydir. Lacan için psikanalizin görevi, bu boşluğu dolgu cümleleriyle kapatmak değil, onun yankısını duyulur kılmaktır. Millerci yaklaşımda bilinçdışı bir teorik “tema”ya indirgenmiştir; biz onu bir kırılma zemini olarak geri istemeliyiz.

• Estetik fetişleri değil, travmatik simgesel kopuşları çalışmak:

Psikanalizin amacı, semptomları “güzel” hale getirmek değil, onları yarıcı etkisiyle çözmektir. Bugünün stimülasyoncu seminer estetiği, semptomu bir tür entelektüel vitrin nesnesi olarak sunar. Bu, analiz değil, bir gösteri sanatıdır. Lacan’ın trajik öznesi ise, gösteride değil, travmatik eksiklikte soluk alır.

• Semptomun küratörlüğünü değil, onun yarılmasını hedeflemek:

Bugünün post-Lacancılığı, semptomu inceler, sergiler, üzerine seminer verir ama onu yarmaz. Lacan’ın “gerçek analiz” tanımı, bir yarılmayı, bir simgesel kesintiyi, bir geri dönüşsüz boşluğu zorunlu kılar. Oysa semptom bugün, analiz koltuğunda değil, panel masalarında sergilenmekte.

• Lacan’ı sanatsever Millerciliğin ellerinden çekip alarak yeniden Freud’un isyanına eklemlemek:

Bu, teorik bir arınma değil; yapısal bir radikalleşmedir. Lacan, Freud’un devrimci mirasını tekrar ayağa kaldırmak için gelmişti; biz de şimdi Lacan’ı, onun adına konuşan kurumsal estetizmden kurtarmalıyız. Lacan’ın dili kurcalanmalı, yeniden kesilmeli, yeniden kırıma uğratılmalıdır. Ancak o zaman, onun Freudvari devrimci jesti yeniden mümkün olur.