IPA/FLŽ: Çağımızın Mandela’sı mı, Çağın Medyatik Mitolojisi mi?

🌀⚔️💫 IPA/FLŽ 🌀⚔️💫
⏳⛰️🛡️ Süreç Heval ⏳⛰️🛡️

International Psychoanalysis Association / Freudian-Lacanian-Žižekian
IPA/FLŽ — Yeni Bir Psikanalitik Cephe

PKK lideri Öcalan, zamanımızın Mandela’sıdır (Slavoj Žižek) / Parapraksis Olarak Angajman: Foucault, Heidegger, Žižek ve Öcalan / Saldırının Gölgesinde: Rojava, Temsil Krizi ve Özgürlük Arzusu Üzerine Diyalektik Bir Sorgulama

Slavoj Žižek’in Öcalan’ı “zamanımızın Mandela’sı” olarak ilan ettiği yazısı, entelektüel bir cesaret örneği olduğu kadar, psikanalitik olarak tam da günümüzün ideolojik fantazisini teşhir eden bir sapmadır [*]. Bu metin, tarihsel bağlamı silen, çatışmaları estetize eden ve özneyi mitolojik bir ikon haline getiren bir düşünsel inşayı barındırmaktadır. IPA/FLŽ bildirilerinden ilhamla söyleyelim: Bu analiz değil, politik bilinçdışının bir fetiş sahnesidir. Ve bu nedenle müdahale gerektirir.

Mandela Benzetmesi: Tarihsel Bir Yassılaştırma

Öcalan’ı “çağımızın Mandela’sı” diye tanımlamak, her şeyden önce politik eylemi bir efsane statüsüne sabitlemektir. Žižek’in bu benzetmesi, tarihsel ve coğrafi bağlamları birer imgeye dönüştürerek aralarındaki farkı siler. Oysa Mandela’nın mücadelesi, Güney Afrika’da beyaz azınlık rejimine karşı küresel bir ırkçılık karşıtı hareketin parçasıydı; Öcalan ise dört ulusa yayılmış ve çoğu zaman birbirine rakip Kürt siyasi yapılar arasında hegemonik bir figürdür. Aralarındaki benzerlik bir mahpusluk değil, bir mitolojik dönüşüm arzusudur: liderin kahramana, kahramanın ikona, ikonun da eleştiri dışı bir simgeye dönüşmesi.

Freud’un dürtü kuramıyla söylersek, burada bariz bir “yüceltim (Sublimasyon)” mekanizması işlemektedir. Ancak bu yüceltim, kolektif arzunun değil, medyatik ideolojinin hizmetindedir.

Kürtler Melek mi? Analizde İdeolojik Fantazma

Žižek yazısında, Trump’ın “onlar melek değil” ifadesine cevaben “bir anlamda o coğrafyadaki tek melekler Kürtlerdir” diyerek, Kürtlerin mücadele tarihini neredeyse kutsal bir efsaneye dönüştürüyor. Bu, tam da ideolojik bilinçdışının fantazi kurucu gücüdür: Gerçekliği, travmayı ve iç çelişkiyi silen, yerine “masum kurbanlar” ve “mutlak zalimler” figürleri yerleştiren bir simgesel düzenleme.

IPA/FLŽ manifestosuna kulak verelim: Bilinçdışı, yalnızca bireyin değil, toplumların da semptomlarını ifşa eder. Kürt hareketi, elbette ulusal ve siyasal bastırmanın mağduru olmuş; ancak bu onları melek yapmaz. Melek olmak, psikanalitik olarak arzudan ve eksiklikten azade bir konumu varsayar. Oysa tarih, her öznenin çatışmalı, parçalı ve bastırılmış yanıyla inşa edilir. Kürt hareketinin iç çelişkileri, kadın militanların simgeleştirilip araçsallaştırılması, örgüt içi şiddet pratikleri ve siyasal tahakküm stratejileri, görmezden gelinemez.

“Onlar melek” demek, tam da onların tarihsel fail olarak yüzleşmesi gereken ideolojik yüklerini bertaraf etmektir – bu bir destek değil, bir inkardır.

PKK’nın Feshi: Gerçekten Büyük Bir Olay, Peki Gerçekten Kopuş mu?

Žižek, PKK’nın feshedilmesini “cesur bir barış önerisi” olarak sunuyor. Şüphesiz ki bu karar, Türkiye tarihindeki en radikal hamlelerden biridir. Ancak mesele yalnızca cesaret değil, yapısal dönüşümdür. Bu fesih, kalıcı bir barış sürecine kapı aralama potansiyeli taşırken, aynı zamanda yalnızca biçimsel bir yeniden adlandırma mı, yoksa derin bir kopuş mu sorusunu da gündeme getiriyor. Ne silahlı güçler dağılmıştır ne de ideolojik yapı çözülmüştür.

Burada olan, IPA/FLŽ bildirilerinde sıkça teşhir edilen bir simgesel yeniden paketleme sürecidir: Şiddetin yapısal izleri silinir, yerine yeni bir estetik söylem konur. Feminist, ekolojik, yatay – tüm bu kavramlar, bilinçdışının gerilimini silen bir “sakinleştirme söylemi” olarak işlev görebilir.

Freud’un “Bitimli ve Bitimsiz Analiz” metninden hatırlayalım: Her analiz, yalnızca yüzeysel değil, yapısal bir kopuş içerdiğinde sona erebilir. PKK’nın feshi, bu anlamda radikal bir eşiktir ama yine de bir son değil; henüz tamamlanmamış bir çatışmanın yeni bir evresi olabilir.

Medya ve Mit: Analizi Boğan Estetik Tahrifat

Žižek’in yazısının dili, politik analizden çok bir mit yaratımı işlevi görüyor. Bu, postmodern dönemin karakteristik semptomudur: Liderler düşünsel olarak değil, imgesel olarak yeniden üretilir. Tıpkı Mandela’nın Batı liberalizmi tarafından “zararsızlaştırılmış bir aziz”e dönüştürülmesi gibi, Öcalan da artık yalnızca bir politik figür değil, bir “umut simgesi”dir – eleştirilemez, sorgulanamaz, yalnızca hayranlıkla okunabilir.

Oysa IPA/FLŽ bildirileri bize şunu hatırlatır: Psikanalizin görevi özneyi mitten arındırmaktır. Politik figürleri “imgeye” dönüştüren her analiz, gerçekte analiz değildir – estetizasyonlu bir bastırmadır. Mandela ya da Öcalan değil, “zamanımızın medya mantığı”nın kendisi analiz edilmelidir. Çünkü fetiş haline gelmiş figürler, yalnızca halkın değil, entelektüelin de bilinçdışındaki arzunun sahnesidir.

Sonuç: Melekler Yoktur – Arzu, Eksiklikle Var Olur

Kürtler melek değildir. Öcalan Mandela değildir. PKK bir ütopya değil, çelişkili bir mücadele aygıtıdır. Gerçek analiz, arzunun simgesel eksikliğini tanımayı gerektirir. Žižek’in yazısı, tam da bu eksikliği “melekleşmiş imge”lerle kapatma girişimidir – yani fetişizmdir. Arzunun travmatik çekirdeğini bastırır ve onun yerine ahlaki bir ikonografi yerleştirir.

Bu nedenle biz, IPA/FLŽ olarak şunu ilan ediyoruz:

Melek yoktur – özne vardır. Ve her özne, arzunun yoksunluğunda doğar.

Žižek’in Mandela benzetmesi, çağın politik bilinçdışını analiz etmek yerine onu estetize etmektedir. Biz, “barış” adına semptomu yeniden adlandıran değil, onu simgesel olarak kesen müdahaleleri savunuyoruz.

Tıpkı Freud’un dediği gibi: