Sonsuz Seyir Makinesi Üzerine: YouTube’un Kakofonik Evreninde Kedi Vidyolarından Lafkakanlara

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🌀🎭💢 Raumdeutung 🌀🎭💢

Bir zamanlar YouTube’da her şey çok daha sessizdi. Gürültü, yaygara, tantana başlamadan önce ekranlarımızı huzurla işgal eden ilk büyük ekol, kedi vidyolarıydı. 2000’li yılların ortalarında ekranlarda belirip hızla yayılan bu tüy yumağı estetiği, internetin ilk “gerçek içerik yıldızı” oldu. Fakat aradan geçen yıllarda şamata, patırtı, kakofoni ve vaveyla büyüdü; YouTube, sesler ve suretler arasında sonsuz bir uğultuya dönüştü. Kedi vidyoları o uğultuda hâlâ var ama artık yalnız değil.

YouTube evreni, zamanla çeşit çeşit içerik türünün palazlandığı bir gösteri panayırına dönüştü. Bazıları kamuoyunun duygusal izdüşümüne hitap eden onurlu içerikler, bazılarıysa sırf gırgır olsun diye şıngırtı çıkartan saçmalıklar… İşte o tuhaf içerik kategorilerinin bazıları:

• Lafkakanlar: Ahkam kesme ve bilgelik taklidiyle dikkat ekonomisine yön veren ekran filozofları [*].
• Grup Yorum Arşivcileri: Toplumsal bellek için uğraşan dijital direnişçilerin video küratörleri.
• Ciyaklayan Dizi Eleştirmenleri: Her bölümde kıyamet kopartan, karakter ölümlerine ağlayan ve en ufak terslikte fırtına çıkaran tutkulu izleyiciler.
• Dönüşüm Guruları: Makyajla başka biri olup sonra yeniden kendisi olan, gösterişin velveleyle buluştuğu makyaj sanatçıları.
• Oyun Yaylımcıları: Her ekranda bir patlama, her dakikada bir zırıltı. “İzle ve Çıldır” kültürünün komutanları.
• Kanal Felaketçileri: Her hafta “YouTube çöktü mü?”, “Bizi sildiler mi?” diye panik yaratan panikseverler.
• Şok Lezzet Avcıları: Bir dilim pizza için ağız dalaşı çıkaran, gurme kisvesi altında hışırdayan çiğneme sesleriyle çalkantı yaratanlar.
• Günah Çıkartan Vlogcular: “Size her şeyi anlatacağım” diye başlayan ama hiçbir şey söylemeyen duygusal dramatistler.
• Ailece Tufan: Kamera karşısında çocuklarıyla arbede yaşayan, mahremiyeti izlenme uğruna satan dijital kabalık haneleri.
• Komedya Şamanları: Kargaşa, anarşi ve absürtlükle kutsal komedinin peşinde koşanlar.
• Söz Düellocuları: Birbirini izleyip “cevap vidyosu” çeken, izleyicileri de kavgaya dahil eden etkileşim baronları.

Bu curcuna içinde yalnızca iki kategori var ki, kedi vidyolarıyla boy ölçüşecek denli büyük ve etkili: Lafkakanlar ve Grup Yorum şarkıları. Fakat son gelişmeler bu dengeyi sarstı.

Grup Yorum’un Dijital Susturuluşu: Yaylım Tepkisi ve Sessizliğin Yankısı

Grup Yorum’un, 2006-2024 yılları arasında yayınlanan en az 454 videosu —5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi gerekçesiyle— Türkiye’de erişime kapatıldı. 205 milyon kez izlenen bu videolar, kamu düzeni ve millî güvenlik gerekçesiyle görünmezliğe gömüldü. Yaylım tepkisi sosyal medyada gecikmedi; kullanıcılar izleyemediği şarkıların altında homurtularla dolu yorumlar bıraktı. Bu karar, sadece politik değil, kültürel bir izdiham yarattı.

Artık meydan, kedi vidyoları ile Lafkakanlar arasında. Uğultu yükseliyor. Lafkakanların gümürtüsüyle kedi videolarının sessiz zaferi arasındaki bu yeni yarış, YouTube’un en tuhaf savaşı olarak tarihe geçebilir.

Dijital Kakofonide Lafkakanların Yükselişi: Fısıltıdan Velveleye

Lafkakanlar, bilgi veriyormuş gibi yaparak içerik üretmenin incelikli ustalarıdır. Onların işi bilgilendirmek değil, bilgi vermeyi oynayarak otorite inşa etmektir. Sahneye çıkarken yanlarında getirdikleri şeyler arasında bir zihin haritası değil, bir tiyatro senaryosu vardır.

Bu akıl verici jest tiyatrosunun içinde her şey hesaplıdır:

• Teatral el hareketleriyle çerçevelenen “derin mesele”ler,
• Göz devirmelerle sınırları çizilen “anlam aralıkları”,
• Büyük iç çekişlerle dramatize edilen “zihinsel çaba”,
• Hafif yana eğilen kafa ile seyircinin yerine düşünme iddiası.

Tüm bu jestler, izleyicide “kendimi yetersiz hissediyorum, o hâlde bu videoyu izlemeliyim” duygusunu uyandırır. Bu duygusal izdüşüm, dikkat ekonomisinin altın anahtarıdır.

Lafkakanların kakofonik evreni bir çığ gibi büyürken, ekranlarda kedi videolarının mütevazı ama etkili sessizliğiyle çarpışır. Biri bilgiye tapınmayı temsil eder, diğeri varoluşsal huzura yakın bir oyun hâli. Biri sürekli konuşur, diğeri asla laf söylemez ama hep dinlenir. Lafkakanın her kelimesinde biraz daha çok patırtı, biraz daha fazla arbede vardır. Kedide ise bir hışırdama, belki bir şıngırtı, ama sonsuz bir iç denge mevcuttur.

YouTube’un Anlatı Kıyameti: Kediyle Lafkakanın Zamanı

YouTube’daki bu hengâme, lafla gösterişin sonsuz fırtınasında yol almaya çalışan izleyicilere bir uyarıdır: Dikkatinizi çalan sadece içerik değil, o içeriğin size nasıl satıldığıdır. Lafkakanlar sizi eğitirken aslında size bir eksiklik hissi satıyor olabilir. Grup Yorum susturulmuşken, artık en büyük söz düellosu, sessizlik ile gevezelik arasındadır.

Belki de bu dijital tufanda gerçekten bilgiyi verenler, asla konuşmayanlardır.
Ve belki de en derin şeyleri söyleyen, sadece bakan bir kedidir.

İstem: Aşağıdaki bilgilerle yeni bir makale yaz: Sonsuz seyir makinesi YouTube’un algoritmik curcunasına ilk ve esas rengini veren öncü ekol Kedi Vidyolarıydı, aradan geçen yıllarda kakofonik şamatalarla nispeten gölgede kaldı. Burada bir sürü hem kamuoyuna onurlu duruş sergileyen mantıklı hem de kalabalık eğlendirmek için saçmalayan içerik kategorisini yanyana sayacaksın, her isim özetleyici ve tuhaf olacak, ve makalenin devamında da adlarını geçireceksin, saydıklarından sadece iki tanesi kedi vidyolarının öncü birliğiyle rekabet edebilecek kadar büyük: 1. Lafkakan adı verilen ahkam kesme vidyoları, 2. Grup Yorum şarkıları. YouTube’un uygulamaya koyduğu son hükümet kararı ise Grup Yorum şarkılarını sustururken Kedi vidyoları ile Lafkakanlar arasındaki çekişmeyi kızıştırdı (şuna benzer ilginç kelimelerle doldur yazıyı, her değişik kelime 1 defa geçecek: Gürültü, Yaygara, Tantana, Şamata, Patırtı, Kakofoni, Vaveyla, Uğultu, Velvele, Şıngırtı, Gümürtü, Gırgır, Hışırdama, Homurtu, Yaylım, Zırıltı, Çalkantı, Kıyamet, Tufan, Fırtına, Arbede, Hengâme, Gösteriş, Kabalık, Kalabalık, Kargaşa, Anarşi, Panik, Kızılca kıyamet, Ağız dalaşı, Söz düellosu, İzdiham, Yaylım tepkisi, Duygusal izdüşüm) (Grup Yorum videoları erişime engellendi, Akıl Verici Vidyo Maymunlarının Mimik ve Jest Envanterine Bir Bakış Işık Barış Fidaner, Fatoş İrem, Lafkakanların Gösteri Evreni: Dijital Panayırın Yeni Çığırtkanları)