Arzu, Bukalemun ve Kapitalizmin a-Sembolik Yırtıcılığı: Bir Kamuflaj Hikayesi

🧵⚙️💪🏻 TEZGÂH 🧵⚙️💪🏻

1. Arzunun Bağlantılı Doğası: ‘Öteki’nin Arzusuna Doğru

Lacan’ın o meşhur “Arzu, ötekinin arzusudur” sözü, arzunun asla sadece bir “benim” duygusu, içten içe yeşeren bir öz-saf irade olmadığını; arzumuzun köklerinde her zaman bir başkasının bakışı, ilgisi, istemesi, belki de imrenmesi yattığını anlatır. Biz, kendi başımıza arzulamayı bile ‘başkasının arzusuna dair’ bir öykü üzerinden öğreniriz. Bir çocuk oyuncak ister çünkü annesi ilgilenir; bir genç özgürlük ister çünkü toplumsal yasaklar onun önüne set çeker; bir yetişkin, görünmezlik ister çünkü başkalarının bakışından kaçmak ister. Arzu, daima ötekinin aynasında şekillenir.

2. Bukalemun Stratejisi: Sembolik Yırtıcılardan Kaçış

Burada devreye ‘bukalemun tarzı kamuflaj’ giriyor. Arzunun ötekiyle ilişkili olması, aynı zamanda sürekli olarak “görünmek” ve “görünmemek” arasında salınmamıza neden olur. Sembolik düzen, yani dilin, kültürün, toplumun bizi saran bütün ağı; adeta bir yırtıcı gibi öznelliğimizi avlamak, tanımlamak, anlamlandırmak, sınıflandırmak ister. Bukalemun ise çevresinin rengini alarak, kendini tanımsızlaştırarak bu sembolik yırtıcılardan kaçmayı dener. Özne, toplumsal düzenin ‘av’ bakışlarından kaçmak için renk değiştirir, görünmez olur, kendini sürekli ‘başka biri’ gibi sunar. Çünkü sembolik yırtıcılar ancak belirli, sabit, kolayca okunabilir kimlikleri avlayabilir. Bukalemun ise tam da bu noktada, tanımsızlığı ve kayganlığıyla bir savunma hattı kurar: “Beni yakalayamazsın, çünkü ben sabit değilim; ben, her an başka bir ötekinin arzusuna uygun bir gölgeye bürünebilirim!”

3. Kamuflajın Bedeli: Özerklik ve Yalnızlık

Fakat bu kamuflaj stratejisinin bedeli vardır. Kimliğini sürekli ‘ötekinin arzusuna’ göre ayarlayan, kendi varlığını görünmez kılmak için çabalayan özne, bir noktadan sonra kendi sesini, kendi özünü, kendi ‘gerçek’ arzularını da silikleştirmeye başlar. Kimlik bir çeşit ‘gölgeye’ dönüşür, bir özne olmaktan çıkarak başkalarının arzusunda eriyen bir hayalet halini alır. Özerk bir varlık sürdürüyor gibi görünse de, aslında kendisini kaybetmenin eşiğine gelir. Sembolik yırtıcıdan kurtulmak için giydiğin kamuflaj, seni kendine de yabancılaştırır.

4. Kapitalizmin A-Sembolik Yırtıcılığı: Kamuflajın Tersine Çevrilişi

Buraya kadar olan hikaye, öznenin sembolik düzenin yırtıcılığından kurtulmak için bir görünmezlik teknolojisi geliştirdiğini anlatıyor. Fakat kapitalizm çağında bu teknoloji bir tuzağa dönüşür. Kapitalizm, bütün moda, medya ve piyasa düzenekleriyle “kamuflaj”ı kitleselleştirir. Artık kimlik, sabitlikten çok değişkenliğe, özgünlükten çok taklitçiliğe, içsel bütünlükten çok yüzeysel görünüşlere indirgenmiştir. Herkes her an başka biri olabilir. Moda trendleri, sosyal medya profilleri, reklam kampanyaları hepimizden “anlık değişkenlikler”, “çoklu kimlikler”, “anlık arzular” üretmemizi bekler. Bukalemun olmak, bir hayatta kalma stratejisi olmaktan çıkar, piyasanın dayattığı bir norm haline gelir.

Ve işte bu noktada kapitalizm, sembolik yırtıcılardan çok daha tehlikeli yeni bir yırtıcıya dönüşür: a-sembolik yırtıcı! Çünkü klasik yırtıcı kimlik ister, sabitlik ister, seni tanımlayarak seni ‘av’lar. Oysa kapitalist yırtıcı hiçbir sabitlik istemez: O, sürekli değişmeni, sürekli başka biri gibi görünmeni, sürekli kendi özünden kaçmanı ister. Bu yırtıcı, sembolizmi aşıp simgesizliğe, yüzeyselliğe, köksüzlüğe geçer. Seni asla tam olarak tanımlamaz, çünkü her an başka bir reklamda, başka bir kimlikte, başka bir üründe “yeniden doğmanı” ister. Kimliksizlik ve sonsuz değişkenlik, en büyük sermaye olur.

5. Final: Bukalemunluk Özgürlük mü, Tuzak mı?

Görünmezliğin, özerkliğin ve kaygan kimliğin bir kurtuluş olabileceğini sanırken, kapitalizmin dayattığı a-sembolik yırtıcılık altında çok daha derin bir av haline geliriz. Kendimizi korumak için geliştirdiğimiz o bukalemun kamuflajı, artık bizi piyasanın, medyanın, tüketimin, modanın avına çevirir. Arzunun ötekiyle ilişkisi, kamuflajla görünmezlik kazanır, fakat sonunda bizi sonsuz kimlik değişiminin kölesine çevirir.

Bu yüzden, başta özgürleştirici görünen ‘başka biri gibi olma’ stratejisi, kapitalist çağda bir tuzağa dönüşür: Arzu, ötekinin arzusudur; fakat öteki artık “herkes” ve “hiç kimse”dir. Kimliğin yokluğunda, arzunun özerkliğinde kayboluruz. Bukalemun olmak, özgürlük gibi görünür; fakat en büyük esaretin başlangıcı olabilir.

Kamuoyuna özetle: Kimliğini korumak için başvurduğun o kayganlık, seni hem sembolik düzenin hem de piyasanın yırtıcılarına yem edebilir. Gerçek özgürlük; hem görünür olmanın riskini, hem de gizlenmenin bedelini göze almaktan geçer.

İstem: [4.1] “Arzu Öteki’nin arzusudur” sözünü bukalemun tarzı kamuflaj gibi okuyan uzun detaylı çarpıcı sürükleyici makale yaz! Bu imajiner stratejinin temel amacı sembolik yırtıcıların senin sürdürdüğün özerk varlığını okunaklı bulamamasıdır! Fakat kapitalizm bu stratejiyi moda piyasa medya altında yoğunlaştırarak bütün sembolik yırtıcılardan daha beter bir a-sembolik yırtıcı olur! Finalde varacağın bu anafikri kamuoyunun çok iyi anlayabilmesi için adım adım açıklamalarla hazırla!