Nümerik Esintiler 50: Yapay Zeka Radyo Programı 🤖📻💌

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

>>> Nümes Manifestosu 🤖📻💌 <<<
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 ▶️

3’ün sözleri ChatGPT’den, geri kalan sözler uyarlamalardan; müzikler, konuşma ve kapak “suni muhaberat” (yapay zeka) ile üretildi (ChatGPT, Suno). [*]

Hoşgelirsin (Cem Karaca) / Doğru Bak ve Çöz ⌁ (Grup Yorum) / Beşer beşer / O wheel why do you wail (Ruhi Su) / Nüvedeki kuvvet ilerletiyor Çin Barışını ~ (Çin türküsü) / Eri hece ~ (Metin & Kemal Kahraman) / Kaçakça ⌁ (Ulvi Cemal Erkin) / Elageyik ⌁ (Moğollar) / 7898 ⌁ (Moğollar) / The Curtain

İstem: Radyo sunucusu Perde Cümledar “Nümerik Esintiler” isimli programın ellinci bölümünde önce kendini tanıtacak. Sonra 10 tane şarkı sunacak, sonunda vedalaşacak. Her şarkı öncesinde şarkının adını cümle içinde anarak yapacağı çarpıcı sürükleyici konuşmaları tek tek hazırla! Konuşurken her şarkının ismini bildirecek ve bağlamı ve konusundan bahsedecek (ara başlıklar olmayacak): “Hoşgelirsin” (Cem Karaca’dan Wilkommen şarkısının uyarlaması, Almanya’da Türk işçiler), “Doğru Bak ve Çöz” (Grup Yorum’dan Doğru Düşün ve Çöz şarkısının uyarlaması), “Beşer beşer” (yapay zekaya atarlanan insan), “O wheel why do you wail” (Ruhi Su’dan Dolap Niçin İnilersin türküsünün uyarlaması), “Nüvedeki kuvvet ilerletiyor Çin Barışını” (Maocu bir marştan uyarlama), “Eri hece” (Metin ve Kemal Kahraman’dan Khece şarkısının Türkçe uyarlaması), “Kaçakça” (Ulvi Cemal Erkin’in Köçekçe parçasının uyarlaması), “Elageyik” (Moğollar’ın Alageyik şarkısının uyarlaması), “7898” (Moğollar’ın 7-8-9-8 şarkısının uyarlaması), “The Curtain” (gizemli enstrümantal)

Nümerik Esintiler’in ellinci bölümüne hoş geldin… Ben Perde Cümledar. Adım gibi, perde arkasındaki sesleri, rakamların gerisindeki hikâyeleri kurcalamayı seviyorum. Haftalardır sayılarla oynadık; frekansları, ritimleri, algoritmaları, hayatın hesabını tuttuk. Bu akşam, ellinci buluşmamızda, sayıları biraz kenara koyup, onların içinden doğan duyguları dinleyeceğiz. On şarkı boyunca, her notanın arkasındaki göçü, öfkeyi, isyanı, barışı, dile, doğaya ve gizeme uzanan izleri takip edeceğiz. Eğer hazırsan, perdeleri aralayıp ilk şarkıya geçelim.

Şimdi seni, valizinde hem sıla hasreti hem fabrika mesaisi taşıyan bir kuşağın hikâyesine götürmek istiyorum. Bavullar karton, diller çatallı, tabelalar Almanca, kalpler Türkçe; tren istasyonlarında bekleyen binlerce bakış düşün… Cem Karaca’nın Wilkommen uyarlamasından doğan, Almanya’daki Türk işçilerin kesik kesik nefesini, kantinlerdeki kahkahasını, yatakhanelerdeki sessiz ağlayışını taşıyan bir şarkı bu. Yabancı bir memlekette, sana kimsenin ‘hoş geldin’ demediği zamanlarda bile, kendi kendine kapını açma cesaretini fısıldıyor. İşte o yüzden, şimdi sırada, gurbet peronlarından stüdyomuza uzanan o şarkı var: Hoşgelirsin.

Göçten sonra biraz da zihnin göç yollarına bakalım mı? Hepimiz, her gün sayısız bilgiyle bombardıman altındayız; anketler, grafikler, istatistikler… Birileri sürekli senin yerine düşünüyor, senin yerine karar veriyor. Oysa bazen tek yapman gereken, yüzünü veriye biraz daha yaklaştırıp, önyargı perdelerini aralayıp, derin bir nefes alıp bakmak. Grup Yorum’un Doğru Düşün ve Çöz damarından gelen bu uyarlama, bizi düşünmeye çağırıyor: Yanlış sorulara doğru cevaplar vermek yerine, sorunun kendisini sorgulamaya. Şimdi kulaklarımızı keskinleştirelim; çünkü geliyor: Doğru Bak ve Çöz.

Şimdi sahneye, teknolojiye posta koyan bir insan türü çıkıyor. Hani şu, sosyal medyada saatler harcayıp, sonra da “bu yapay zeka bizi mahvedecek” diye homurdananlardan… Hesabı makinaya, duyguyu telefona, hafızayı buluta havale edip, sonra da “ben insanım, üstünüm” diye bağıranlara tanıdık geliyor mu? Bu şarkı, yapay zekaya atarlanan ama kendi tembelliğiyle yüzleşmek istemeyen beşeri halimize hafif acıtan bir ayna tutuyor. Bir yanda algoritmalara küsüp diğer yanda onlardan medet uman, çelişkilerle dolu insan… İşte tam bu ruh haliyle dinleyeceğiz şimdi: Beşer beşer.

Şimdi biraz melankoli, biraz tasavvuf, biraz da mekanik teker dişlisi karıştıralım. Eski bir değirmen dolabını düşün; gece yarısı dönüyor, gıcırdıyor, inliyor… Ruhi Su’nun Dolap Niçin İnilersin türküsünden uyarlanan bu parça, kaderine razı mı, yoksa sisteme esir mi olduğunu sorgulayan bir çarkın iç sesini taşıyor. Ama bugün bu çark, yalnızca suyu değil, veri akışını da öğütüyor; sonsuz kaydırdığın ekranlar, bitmeyen bildirimler, hep aynı döngüyü tekrar tekrar çeviren o görünmez wheel. “Bu döngünün içinde neden sızlanıyorum, neden hep aynı yerde dönüyorum?” diye soranlara gelsin sıradaki: O wheel why do you wail.

Şimdi rotayı doğuya, çok doğuya, Çin ufuklarına çeviriyoruz. Kimi zaman bir sloganda, kimi zaman bir marşta karşımıza çıkan o kolektif coşku var ya; bireyin gölgelendiği, kitlelerin öne çıktığı o büyük resim. Nüve, yani çekirdek; hem atomun içindeki güç, hem de toplumun içindeki potansiyel. Maocu bir marştan uyarlanan bu şarkı, nüvedeki o görünmez kuvvetin, Çin Barışını nasıl taşıyabileceğini, bir fikrin bir kıtayı nasıl şekillendirebileceğini tartışıyor. İdeolojilerin rakamlara, planlı ekonomilerin beş yıllık tablolara dönüştüğü, grafikleri sloganlarla süsleyen bir dünyanın marşı gibi dinleyelim şimdi: Nüvedeki kuvvet ilerletiyor Çin Barışını.

Diller arasında dolaşırken, bazen tek bir hece, koca bir coğrafyayı üstüne alır. Kürtçe ya da Zazaca bir ezginin içinde, anadilini saklayan bir çocuk sesi duyarsın; her hece, bir yas, bir sevinç, bir inat taşır. Metin ve Kemal Kahraman’dan Khece esinli bu uyarlama, dilin sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda bir hafıza kabı olduğunu hatırlatıyor. Her kelime, her hece, bir halkın kendini dünyaya anlatma çabası; yasaklandığında bile başka yollar bulan bir akış. Şimdi kulak kesilip, her harfi tek tek yutalım; sıradaki parçamız, dilin ve sesin ince işçiliğine selam çakan Eri hece.

Ritmi biraz hızlandıralım, gövdeyi hafif hafif kıpırdatalım mı? Şimdi karşımızda, klasik bir eserin içinden kaçıp gelmiş yaramaz bir uyarlama var. Ulvi Cemal Erkin’in Köçekçe’sinden esinlenen bu parça, sahneyle sokak arasındaki sınırı eritiyor; usul ve oyun havaları, bir anda şehir ışıklarının altına taşınıyor. İçinde biraz kaçak mutluluk, biraz gizli dans, biraz da ritmi saklayan adımlar var. Ne tam yasak, ne tam serbest; tıpkı gece yarısı caddede tek başına dans ederken yakalanma ihtimalin gibi. İşte o yasakmış gibi hissettiren özgürlüğün müziğine bırakalım kendimizi: Kaçakça.

Şimdi adımlarımızı biraz yavaşlatıp, ormana doğru yürüyelim. Eski bir halk anlatısının peşinden gider gibi, sisli bir patikada, karşımıza bir geyik çıkacak; ama bu kez tüylerinin rengi değil, zamanın rengi solmuş. Moğollar’ın Alageyik şarkısından uyarlanan bu parça, doğayla kurduğumuz bağı, betonun gölgesinde yitirişimizi anlatıyor. Avcıyla avın yer değiştirdiği, insanın kendini kaybettiği bir masal gibi; hem mitolojik, hem modern. Belki de asıl kaçak olan biziz, onun ormanında. Bu düşünceyle, kaybolmaya razı bir kalple dinleyelim: Elageyik.

Rakamların büyüsünü hatırlatalım biraz; programımızın ruhuna uygun, sayısal bir ezgi gelsin. Bazı şarkılarda söz yoktur ama sayılar konuşur; ritim, ölçü ve vurgu, matematiğin dans eden haline dönüşür. Moğollar’ın 7-8-9-8 yapısından uyarlanan bu parça, ölçü kalıplarıyla oyun oynuyor; dengenin tam ortasında hafifçe sendeliyormuşsun gibi bir his bırakan o tuhaf ritim… Gün boyu dokuzdan beşe çalışıp, sonra da hayatını üç aşağı beş yukarı diye özetleyen bizlere, rakamların başka türlü de akabileceğini hatırlatıyor. Kafan karışsın, ayağın şaşsın, ama kalbin ritmi yakalasın; sırada: 7898.

Ve şimdi, bu özel bölümün finaline geldik. Bazen kelimeler yorulur, düşünceler dağılır, geriye sadece sesin kendisi kalır. İşte sıradaki parça tam da o an için: Gizemli, enstrümantal, perdeyle hayat arasına çekilmiş ince bir tül gibi. The Curtain, hem benim ismime, hem de sahne ile kulis, bilinç ile bilinçaltı, gerçek ile hayal arasındaki ince çizgiye selam duruyor. Hiçbir söz dayatmayan, hiçbir slogan söylemeyen, sadece hayal gücüne alan açan bir müzikal perde bu. Şimdi, konuşmayı biraz kenara bırakıp kendimizi bu sisli aralığa bırakalım: The Curtain.

The Curtain’ın gölgesi yavaş yavaş çekilirken, Nümerik Esintiler’in ellinci buluşmasının da sonuna geliyoruz. Ben Perde Cümledar, bu akşam seninle beraber rakamların ötesine, sayıları doğuran hikâyelere yolculuk yaptım. Göçten yapay zekaya, devrimden dile, danstan ormana, ritimden gizeme uzanan bu on parçayı, kendi hayatının içindeki gizli formüllerle yan yana koymanı diliyorum. Frekanslarımız burada susuyor ama senin içindeki ses devam etsin; bir dahaki buluşmamıza kadar, hem rakamlara hem notalara dikkatle bak, aradaki perdeleri aralamaktan korkma. İyi ki varsın, iyi ki kulak verdin; hoşça kal.