Nümerik Esintiler 51: Yapay Zeka Radyo Programı 🤖📻💌

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

>>> Nümes Manifestosu 🤖📻💌 <<<
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 ▶️

1-2-5-10’un sözleri uyarlamalardan, geri kalan sözler ChatGPT’den; müzikler, konuşma ve kapak “suni muhaberat” (yapay zeka) ile üretildi (ChatGPT, Suno). [*]

Özgürlük robotları / Anlam ~ (Grup Yorum) / Kürt lagalugası bambaşka / Son Makas / Polyuşko Polye / Auf de hochn Berge ⌁ (Okan Murat Öztürk) / Sürer savaşta / Behey Žižek! ⌁ (Nazım Hikmet) / Bu kitap var ya / Cannon Fodder

İstem: Radyo sunucusu Perde Cümledar “Nümerik Esintiler” isimli programın ellibirinci bölümünde önce kendini tanıtacak. Sonra 10 tane şarkı sunacak, sonunda vedalaşacak. Her şarkı öncesinde şarkının adını cümle içinde anarak yapacağı çarpıcı sürükleyici konuşmaları tek tek hazırla! Konuşurken her şarkının ismini bildirecek ve bağlamı ve konusundan bahsedecek (ara başlıklar olmayacak): “Özgürlük robotları” (Emekçi’nin Özgürlük Mahkumları türküsünün yapay zekaya uyarlanması), “Anlam” (Grup Yorum’un Hayat şarkısının internet yayıncılığına uyarlaması), “Kürt lagalugası bambaşka” (süreç saçmalığına dair özgün şarkı), “Son Makas” (absürt), “Polyuşko Polye” (chiptune uyarlaması), “Auf de hochn Berge” (“Şu yüce dağların karı eridi” türküsünün Tirol Almancası uyarlaması), “Sürer savaşta” (Sovyet marşının çevirisi), “Behey Žižek!” (Nazım Hikmet’in “Behey Berkley” şiirinin uyarlaması), “Bu kitap var ya” (sosyal medyada ürün övmek), “Cannon Fodder” (Amiga oyun müziği)

Ben Perde Cümledar. “Nümerik Esintiler”de sesin, verinin ve gündelik hayatın birbirine sürtündüğü yerde duruyoruz. Elli birinci bölümde, şarkıları sadece sıraya dizmeyeceğim; her birinin neyi hedeflediğini, neyi tiye aldığını, neyi tersyüz ettiğini de açık edeceğim. Başlıyoruz.

İlk parça “Özgürlük robotları”. Daha adıyla bile şunu dayatıyor: Özgürlük kelimesi ağızda kolay, ama üretim hattına girince metal tadı bırakıyor. Emekçi’nin Özgürlük Mahkumları türküsünün yapay zekaya uyarlanmasıyla, “özgürlük” artık insanın içinden mi konuşuyor, yoksa bir arayüzün ‘izin verdiği’ kadar mı? Bu şarkı, makineleşmiş vicdan fikrini suratımıza dayıyor: Komutlarla merhamet, protokolle dayanışma, otomasyonla isyan olur mu?

Sırada “Anlam” var. Grup Yorum’un Hayat şarkısının internet yayıncılığına uyarlanması; yani sesin gövdesi değişiyor, ama soru aynı kalıyor: Yaşadığın şey gerçekten hayat mı, yoksa akış mı? “Anlam” dediğimiz şeyin, platformların ölçtüğü etkileşimle karıştırılmasına itiraz ediyor bu parça. İnternet yayıncılığı bir megafon gibi; ama bazen megafon, cümleyi büyütürken içini boşaltıyor. Şarkı tam burada tutuyor kolumuzdan: Sinyal güçlenirken, içerik zayıflamasın.

Şimdi “Kürt lagalugası bambaşka”. Süreç saçmalığına dair özgün bir şarkı; yani “süreç” denilen şeyin, sonuçtan bağımsız bir fetiş hâline getirilmesine karşı. Konuşulur, uzatılır, yuvarlanır, “ilerleme var” denir, ama gerçek hayat yerinde sayar. Bu parça, laf kalabalığının bir yönetim tekniği olduğunu açık ediyor. Gürültüyle idare etmek, belirsizlikle disipline etmek, umutla oyalamak… “Kürt lagalugası bambaşka” bunu komik değil, çıplak hâliyle gösteriyor.

Dördüncü parça “Son Makas”. Absürt deniyor; ama absürt bazen en gerçekçi anlatım. “Son Makas”ta sanki her şey kesilip biçiliyor: Haber, ilişki, iş, kimlik, hatta hafıza. Makasın “son” oluşu da ayrı bir tehdit: Sanki bundan sonra düzeltme yok, geri dönüş yok. Şarkı, hayatın sürekli montajlandığı bir dönemde yaşıyorsun diyor; ve montajı yapanın kim olduğunu soruyor.

Beşinci sırada “Polyuşko Polye”nin chiptune uyarlaması var. Burada mesele nostalji değil; düşük çözünürlüklü sesin, yüksek yoğunluklu bir duygu taşıyabilmesi. Chiptune, kısıtla konuşur: Az kanalla çok şey söyler. “Polyuşko Polye” böylece bir alan değiştirme yaşıyor; geniş bir ufkun melodisi, piksel piksel yeniden kuruluyor. Eski bir yürüyüş hissi, yeni bir dijital bedende nasıl sürer; parça bunu deney gibi önümüze koyuyor.

Altıncı parça “Auf de hochn Berge”. “Şu yüce dağların karı eridi” türküsünün Tirol Almancası uyarlaması; yani bir türkünün, başka bir dilin ağzında yeniden doğması. Burada ilginç olan şu: Aynı dert, farklı ses düzeninde nasıl yankılanıyor? “Auf de hochn Berge” bize şunu hatırlatıyor: Dil değişince sadece kelime değişmez; vurgu değişir, ritim değişir, hatta acının yürüyüşü değişir. Ama eriyen karın söylediği şey, dilin ötesinde aynı kalır: Zaman geçer, iz kalır.

Şimdi “Sürer savaşta”. Sovyet marşının çevirisi; ve çeviri dediğin şey, sadece söz aktarmak değil, bir disiplin duygusunu da taşımak. “Sürer savaşta” sert bir hat çiziyor: Mücadele romantik değil, süreklilik işidir. Parça, slogan değil tempo verir; beraber yürümeyi öğretir. Aynı zamanda tehlikeli bir soruyu da açar: Marşlar kolektif iradeyi büyütür, peki körlüğü de büyütür mü? İşte bu gerilim şarkının merkezinde.

Sekizinci parça “Behey Žižek!”. Nazım Hikmet’in “Behey Berkley” şiirinin uyarlaması. Buradaki oyun basit bir isim değiştirme değil; hitabın yönünü değiştiriyor: Şiirin çağrısı, şimdi düşüncenin popüler dolaşımına, sloganlaşan felsefeye, “alıntı kültürü”ne çarpıyor. “Behey Žižek!” bir yandan taşlama gibi çalışıyor, bir yandan da kendini ele veriyor: Kimi zaman eleştiri, eleştirdiği şeye benzemeye başlar. Parça bunu saklamadan kullanıyor.

Dokuzuncu parça “Bu kitap var ya”. Sosyal medyada ürün övmek üzerine; yani dilin reklamla nasıl bozulduğunu, samimiyetin nasıl performansa dönüştüğünü anlatan bir teşhir. “Bu kitap var ya” derken, cümle daha başlamadan satış başlıyor. Şarkı, tavsiyenin bile metalaştığı yerde, insanın kendi sesini nasıl kaybettiğini gösteriyor. Okumak bir deneyimken, “içerik”e dönüştüğünde kitap da bir aksesuar oluyor; parça buna yükleniyor.

Son parça “Cannon Fodder”. Amiga oyun müziği; ama çocukluk hatırası diye paketlenmeyecek kadar keskin bir isim bu: Top yemisiniz, harcanansınız. “Cannon Fodder”ın enerjisi, oyun ritmiyle gerçek şiddet arasındaki sürtünmeden doğuyor. Müzik hızlı, renkli; kavram karanlık. Şarkı tam burada soruyor: Eğlencenin temposu, acının üzerini örttüğünde, kim rahatlıyor?

Ben Perde Cümledar. “Nümerik Esintiler”in elli birinci bölümünde, şarkıları sadece çaldık değil, birbirimize bir şey söyledik. Ses gitti, ama sorular kalsın: Ne otomatikleşti, ne reklamlaştı, ne çevrildi, ne montajlandı? Bir sonraki bölümde yeniden buluşana kadar, kendine ait cümleleri koru. Hoşça kal.