Nümerik Esintiler 56: Yapay Zeka Radyo Programı 🤖📻💌

>>> Nümes Manifestosu 🤖📻💌 <<<
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 ▶️

Müzikler, konuşma ve kapak “suni muhaberat” (yapay zeka) ile üretildi (ChatGPT, Suno). [*]

Öteberi Hayalettinof / İştiyaksız Hırdavat / Cafer Eckstein / Kırık Menhir / Kalbur Zaman / Mürver Yansı / Solgun Tılsım / Uğultu Kapanı / Zümrüt Pas / Nadas Uykusu

İstem: Radyo sunucusu Perde Cümledar “Nümerik Esintiler” isimli programın ellialtıncı bölümünde önce kendini tanıtacak. Sonra 10 tane şarkı sunacak, sonunda vedalaşacak. Her şarkı öncesinde şarkının adını cümle içinde anarak yapacağı metaforik çarpıcı sürükleyici konuşmaları tek tek hazırla! Konuşurken her şarkının ismini bildirecek ve bağlamı ve konusundan bahsedecek (ara başlıklar olmayacak): (1-2-3 sözlü, geri kalanı enstrümantal, bunları metaforik belirtmeli açıkça bildirmeden): “Öteberi Hayalettinof”, “İştiyaksız Hırdavat”, “Cafer Eckstein”, “Kırık Menhir”, “Kalbur Zaman”, “Mürver Yansı”, “Solgun Tılsım”, “Uğultu Kapanı”, “Zümrüt Pas”, “Nadas Uykusu”

Ben Perde Cümledar; ‘Nümerik Esintiler’in ellialtıncı bölümünde, kulakla sayı arasına sıkışmış o ince koridorda sizinle yürüyeceğim: bazen bir cümlenin omzu sürter, bazen yalnızca tınıların gölgesi konuşur. Bu bölümde on parça var; kimi kelimeyi kendine kalkan yapıyor, kimi kelimeyi kapıda bırakıp içeride yalnız titreşimle devam ediyor.

İlk parçamız ‘Öteberi Hayalettinof’; sarı duvar kâğıdının göz gibi baktığı, ıslak halının “ayıklanamaz nem” diye fısıldadığı o eşikte başlıyor. Floresan uğultusunun bir cümle değil de diş gıcırdatması gibi aktığı yerde, insan “öte” dediği şeyi hayal sanıyor; “beri” dediği şeyse hayaletin kendisi gibi geri dönüyor: geçiş turnikesi daraltıp geri veriyor, camı olmayan pencere çerçevesi bakışı çerçevesiz bırakıyor, metro kapısı açılınca dışarının yokluğu daha da görünürleşiyor. Şimdi ‘Öteberi Hayalettinof’ çalarken, siz de kendi gündelik eşyalarınızın içindeki garip boşluğu dinleyin: üstü boş bir masanın içinin dolu olması gibi, ikisi de aynı anda doğru olabilir.

Sıradaki parça ‘İştiyaksız Hırdavat’; burada ses, bir atölye lambası altında, cilası parlak ama içi kof bir düzenekle yüzleşiyor. Dişli çok; fakat hevesin yerine taklit, kararın yerine gürültü, mânânın yerine numara konmuş; “cam göz” bakıyor ama hakikati seçmiyor, hız diye telaş satıp kolaylık diye miskinliği övüyor. Bu parçayı dinlerken aklınıza bir düğme gelsin: basınca her şey çalışır gibi olur, ama tam da o “çalışır gibi” hâli, insanın içindeki küçük merhamet vidasını gevşetir. ‘İştiyaksız Hırdavat’ başlıyor; çark dönerken, gönlün dönüp dönmediğini yoklayın.

Üçüncü parça ‘Cafer Eckstein’; burada ritim değil, bir dosyanın kenarından sızan itirafların kesik kesik sıralanışı var: kaçırılan vergi, aklanan para, bastırılan grev, saptırılan yargı, susturulan medya… ve arada soğuk bir slogan gibi “alles muss versteckt sein”, her şey saklı kalmalı diye tekrarlayan bir gölge. Kapının hemen dışına yığılmış bu yük, dinleyeni “şahitlik et” diye dürtüyor; çünkü bazı sesler, evin içinde değil, tam eşiğinde insanı yakalar. Şimdi ‘Cafer Eckstein’ çalıyor; saklanan şeyin yalnız kir değil, düzenin kendi nefesi olabileceğini akılda tutun.

Dördüncü parça ‘Kırık Menhir’; burada kelimeler geri çekiliyor, sahneye taşın hafızası çıkıyor. Kırılmış bir menhir düşünün: ayakta durması gereken şey, yere eğilmiş; ama tam da o eğilme yerinden, eski bir ayinin rezonansı yükseliyor. Düz vuruş yok; nabız kırık, aksanlar kayıyor, ölçüler yer değiştiriyor; sanki taşın çatlağında dolaşan rüzgâr, orkestrayı içerden yönetiyor. ‘Kırık Menhir’ başlarken, sağlam görünenin en zayıf yerinden en yüksek uğultunun çıkabileceğini dinleyin.

Beşinci parça ‘Kalbur Zaman’; zaman burada bir saat değil, elekten geçen bir tortu. Büyük parçalar elde kalır sanırsınız; oysa ince olan, yani gözden kaçan, asıl birikir. Düzeneğin temposu sabit kalmıyor, bir anda yükselip bir anda çekiliyor; sanki zamanın kendisi, kendi kendine “yeniden ölçülme” kararı alıyor. ‘Kalbur Zaman’ çalarken, siz de günün içinden dökülen küçük kırıntıların, bütün bir günü nasıl yeniden yazdığını işitin.

Altıncı parça ‘Mürver Yansı’; koyu bir meyvenin yüzeyinde, ışığın mora çalan geri dönüşü gibi: tatlı değil, baskın; ferah değil, kapalı. Altta ağır bir drone uzanıyor, üstte nefes ve sürtünme katmanları; yaylar bazen camı çiziyor gibi, bazen sisin içinden geçiyor gibi. ‘Mürver Yansı’ başladığında, yansımanın ayna olmadığını hatırlayın: yansıma, bakanı da boyar.

Yedinci parça ‘Solgun Tılsım’; tılsım var ama parlamıyor, koruyor ama güven vermiyor. Sanki bir büyü, işini yapmak için ışığa değil gölgeye muhtaç; o yüzden armoni sürekli sürtünüyor, aralıklar birbirine değdikçe soğuk bir kıvılcım çıkıyor. Bazen uzun bir yükseliş geliyor, tam “tamam” diyecekken her şey aniden çekiliyor; tılsımın ipi kesilmiş gibi. ‘Solgun Tılsım’ çalıyor; tesellinin bile ürkütücü bir biçimi olabileceğini dinleyin.

Sekizinci parça ‘Uğultu Kapanı’; bu bir mekân değil, bir düzenek: içine girince ses çıkmıyor sanırsınız, ama aslında ses içeride büyür. Basın karanlık ağırlığı, mağara gibi yankı ve üstte kıymık gibi darbeler; ölçüler birbirine çarpıyor, tempo “ızgara dışı” bir yürüyüşe dönüyor. ‘Uğultu Kapanı’ başladığında, kendi iç uğultunuzun hangi duvara çarpıp geri döndüğünü takip edin.

Dokuzuncu parça ‘Zümrüt Pas’; yeşil bir parlaklığın üstüne çöken pas düşünün: hem kıymetli hem çürüyen. Burada ihtişamın kendisi, bozulmanın maskesi gibi; bakırın yeşili nasıl “güzel” görünürse, yıkım da bazen estetik bir kabuk giyer. Tuba ve derin nefesli katmanlar zemini kalınlaştırıyor; üstte yaylar ve üflemeliler, sanki metalin üzerinde gezinen asit gibi iz bırakıyor. ‘Zümrüt Pas’ çalıyor; güzelliğin çürüme biçimlerini de dinleyin.

Onuncu parça ‘Nadas Uykusu’; uyku değil bu, uyanıklığın ertelenmiş hâli: toprağın “şimdilik” diye kendini kapatması. Uzun bir bekleyiş var; ama bekleyiş rahatlatmıyor, basın ağırlığı altında bir tür askıda kalma yaratıyor. Sonlara doğru yükselen bir dalga geliyor; tam çözülme beklerken yine geri çekiliyor, nadasın kuralı bu: vaat eder ama teslim etmez. ‘Nadas Uykusu’ bitince, bölümün başındaki eşiğe geri dönmüş olacağız; yalnız bu kez eşiğin sesini tanıyacaksınız.

Ben Perde Cümledar; ‘Nümerik Esintiler’ ellialtıncı bölümde bu on parçayı birlikte geçtik. Sözün bazen bir eşya gibi elde kaldığı, bazen de eşyaların sözü elinden aldığı bu akışta, dinlediğiniz her şey sizde bir iz bıraksın. Hoşça kalın.