Tag Archives: Görce Yazıları

6 Haziran 2020 · 1:18 pm

Mantıksal gerektirmenin cinsiyeti — Işık Barış Fidaner

(Mantıksal Gerektirmenin Cinsiyeti: İmleyenlerden Öznelere)

Lacan’ın cinsiyetlenme formüllerinde eril taraf ile dişil tarafın ikisinde de ikişer (çelişkili) önerme bulunur; bu önermeler iki taraf arasında sahilik-değeri bakımından eşdeğerdir [1]: Eril “x’lerin tamamı f(x)’tir” dişil “f(x) olmayan hiçbir x yoktur” ile eşdeğerdir; eril “f(x) olmayan bir x vardır” dişil “x’lerin tamamı f(x) değildir” ile eşdeğerdir. Žižek’e göre bu, cinsiyetler arasındaki kayıtsızlığı gösterir:

“cinsel ilişki yoktur” sol (eril) ve sağ (dişil) taraf arasında hiçbir doğrudan ilişki olmadığı anlamına gelir, karşıtlık veya çelişki ilişkisi bile yoktur; iki taraf, yan yana konduğunda, eşdeğerdir, yani sadece kayıtsız bir ilişkisizlik içinde bir arada bulunurlar. (Hiçten Az)

Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Şey

Tagged as Bilgisayar, Görce Yazıları, Işık Barış Fidaner

3 Haziran 2020 · 6:22 pm

Soyut Fallus Fetişinin Ötesi — Işık Barış Fidaner

Verhaeghe, Normal Olmak ve Diğer Bozukluklar Üzerine kitabında Ödipal gelişim hikayesini “birinci Öteki” (O₁) ve “ikinci Öteki” (O₂) rolleri üzerinden anlatır, geleneksel olarak bu iki rolü sırasıyla anne ve baba oynar. Verhaeghe’nin hikayesinde O₁ çocuğun bedenlenmesine yardım eder, O₂ çocuğun yetkilenmesine yardım eder. Şimdi gelin bu gelişim hikayesini kronolojik sıra içinde inceleyelim.

Okumaya devam et →

11 Yorum

Filed under Şey

Tagged as Görce Yazıları, Gerçek Bedenlenmeye Geri Dönüş, Işık Barış Fidaner

3 Haziran 2020 · 5:16 pm

Postmodern Yabancılaşma Modeli Lacan’ın Kapitalist Söylemini Yeniden Keşfeder & Şifresini Çözer — Işık Barış Fidaner

2012’de kapitalist süreci temsil etmek için bir model geliştirdim. Anadilim olan Türkçe’de ifade edilmişti. Alternatif Bilişim Derneği’nin 2013’te İstanbul’da gerçekleştirdiği 1’inci Yeni Medya Kongresi’nde bu modeli sunmuştum. Adı “Postmodern Yabancılaşma Modeli”dir. Bu linkten okuyabilirsiniz.

Yıllar sonra bu modelin Lacan’ın dört söylemi ile yapısal benzerliklerini fark ettim ve bu iki terminoloji arasındaki eşleşmeyi Žižekçi Analiz blogunda yayınlanan yazılarımdan birinde ifade ettim: “Simgesel Düzen Nelerden Oluşur?” Aslında terimleri çevirdiğinizde postmodern yabancılaşma modelinin Lacan’ın kapitalist söylem dediği şeyin yeniden keşfi olduğu anlaşılıyor.

Okumaya devam et →

4 Yorum

Filed under Şey

Tagged as Görce Yazıları, Gerçek Bedenlenmeye Geri Dönüş, Işık Barış Fidaner

28 Mayıs 2020 · 11:54 am

Postmodern Yabancılaşma Modeli’nde Hayat ile Ölümün Namevt Etkileşimi — Işık Barış Fidaner

Žižek, Düşlemler Salgını‘nda [The Plague of Fantasies] hayat ile ölüm üzerine güzel bir dörtlü ayrım yapar, şu alıntının son kısmında:

Hareket eden heykellerin, canlanan ölü nesnelerin ve/ya taşlaşmış canlı nesnelerin paradoksu, ancak ölüm dürtüsünün uzamında mümkündür. Ölüm dürtüsü, Lacan’a göre, iki ölüm arasında, simgesel ölüm ile gerçek ölüm arasındaki uzamdır. Bir insanın ‘canlıyken ölü’ olması, ‘ölü’ simgesel düzenin onu sömürgeleştirmesidir; ‘ölüyken canlı’ olmak, simgesel sömürgeleştirmeden kaçan Hayat-Tözü kalıntısına (‘lamel’) beden vermektir. Buradaki konu A ile J arasındaki bölünmedir, bedeni hiçleştiren ‘ölü’ simgesel düzen ile keyfiyetin simgesel-olmayan Hayat-Tözü arasındaki bölünmedir.

Bu iki mefhum Freud ve Lacan’da gündelik ya da standart bilimsel söylemde oldukları gibi değildir: Psikanalizde, bunların ikisi de tam anlamıyla canavarca bir boyutu adlandırır. Hayat ‘lamel’in korkunç çarpıntısıdır, sıradan ölümün ötesinde ısrar eden öznel-olmayan (‘başsız’) ‘namevt’ (undead) dürtünün korkunç çarpıntısıdır; ölüm ise simgesel düzenin kendisidir, bir asalak olarak yaşayan varlığı sömürgeleştiren yapının kendisidir. Lacan’da ölüm dürtüsü bu ikili ayırı/çatlak ile tanımlanır: Hayat ile ölümün basit karşıtlığı değildir, hayatın ‘normal’ hayat ile korkutucu ‘namevt’ hayata bölünmesidir, ve ölümün ‘sıradan’ ölüm ile ‘namevt’ makineye bölünmesidir.

Şimdi gelin Žižek’in terimlerini Postmodern Yabancılaşma Modeli’nin (PYM) terimlerine çevirelim [1].

Okumaya devam et →

6 Yorum

Filed under Şey

Tagged as Görce Yazıları, Gerçek Bedenlenmeye Geri Dönüş, Işık Barış Fidaner, Mine Goth

20 Mayıs 2020 · 3:41 pm

Ayna Evresi ve Sosyal Medya: Yetkilenme ile Bedenlenme — Işık Barış Fidaner

Bu metinde Žižekçi çift dikiş kuramımı [1] Lacan’ın ayna evresine yönelik yeni bir yaklaşımla destekliyorum, ve kısaca sosyal medyadan söz ediyorum. Lacancı Psikanalize Giriş Sözlüğü‘nde Dylan Evans ayna evresi hakkında şunları yazar:

Ayna evresi, Ego’nun, yanlış anlamanın (méconnaissance) ürünü olduğunu, öznenin kendisinden yabancılaştığı bir alan olduğunu gösterir. Öznenin imgesel düzene girişini temsil eder. Gerçi ayna evresinin önemli bir simgesel boyutu da vardır. Simgesel düzen, küçük çocuğu taşıyan ya da destekleyen yetişkin figüründe mevcuttur. Özne, sevinçle kendi imgesini üstlenmesinin hemen ardından, büyük Öteki’yi temsil eden yetişkine doğru başını çevirir, ve adeta onun bu imgeyi onaylamasını ister (Lacan, 1962–3: 28 Kasım 1962 semineri).

Demek ki ayna evresinin iki yanı vardır: Küçük çocuğun aynaya yansıyan beden imgesi ayna evresinin imgesel yanıdır, yetişkinin onayını alması ise simgesel yanıdır. Ben bu iki yana bedenlenme ile yetkilenme diyorum. Olağan durumda, yani imgenin sevinçle üstlenilmesinde, yetkilenme ve bedenlenme eş zamanlıdır; bu bir beden fetişi oluşturarak küçük çocuğu yanlış tanıma içinde yabancılaştırır [2]. Bu, objet a‘nın imgesel şeklidir.

Okumaya devam et →

14 Yorum

Filed under Şey

Tagged as Görce Yazıları, Işık Barış Fidaner, Lacancı

6 Mayıs 2020 · 1:38 pm

İspat erildir, delil dişildir — Işık Barış Fidaner

İspat ve delil genelde şöyle ayırt edilir: İspat kesin olarak hakikati kararlaştırır, delil ise hakikatin zayıf ya da güçlü ama kesin olmayan bir işaretidir.

İspat ve delil arasında daha net bir ayrım yapmak için, istatistiksel hipotez testindeki şu kavramları düşünün: Boş hipotez bir olay hakkında “normal” ya da “doğal” beklentileri temsil eder (mesela olayın bilinen bir olasılık dağılımına göre rastgele gerçekleştiğini söyler). Alternatif hipotez, boş hipotezin geçersiz olduğu halde ne olabileceğini temsil eder. Boş hipotezin bilindiğini, alternatif hipotezin ise bilinmediğini belirtmek önemlidir. Birinci tip hata, geçerli bir boş hipotezi kabul etmeyi becerememektir, ikinci tip hata ise geçersiz bir boş hipotezi reddetmeyi becerememektir.

Okumaya devam et →

21 Yorum

Filed under Şey

Tagged as Görce Yazıları, Gerçek Bedenlenmeye Geri Dönüş, Işık Barış Fidaner, Lacancı

30 Nisan 2020 · 9:27 pm

Fetişlerin bozulması tanrılar ve canavarlar üretir — Işık Barış Fidaner

Aklın Uykusu Canavarlar Üretir, Francisco Goya

Fetişlerle yabancılaşmak insanın doğal halidir, ayna evresi ile başlar [1]. Fetiş, yetki-beden kompleksidir, bedene yetki giydirerek elde edilir [2]. Fetiş bozulduğunda, yadsıma ya fetişin yetkilenmesinde ya da fetişin bedenlenmesinde gerçekleşir. Fetişin yetkilenmesinin bozulması, yetkisiz bedenler üretir, bir başka deyişle, canavarlar üretir. Fetişin bedenlenmesinin bozulması, bedensiz yetkiler üretir, bir başka deyişle, tanrılar üretir. Tanrılar ve canavarlar, fetişlerin bozulması üzerine beliren gölgelerdir. Aynı görüngünün iki yüzüdür: Canavarları tanrılar göndermiştir, tanrıları da canavarlar göndermiştir. Tanrı ya da canavarda tezahür eden yadsıma, esas olarak yetkilenmenin bedenlenmeden ayrılması gerçeği ile ilgilidir [3]. Yetkilenme ile bedenlenme arasındaki ayrıklık tamamlandığında, canavarlar mahlukat (critter, Haraway) olur, tanrılar ise bileşimsellik olur [4].

Okumaya devam et →

7 Yorum

Filed under Şey

Tagged as Anime, Görce Yazıları, Gerçek Bedenlenmeye Geri Dönüş, Işık Barış Fidaner

23 Nisan 2020 · 4:33 pm