Tag Archives: Muhaberat

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🌀🎭💢 Raumdeutung 🌀🎭💢

(İngilizcesi ve Almancası)

Kısa bir sahne bazen uzun bir teoriyi daha berrak kılar. Aşağıdaki metin, bir kahkahanın açtığı aralıktan içeri bakıp ekonominin görünmeyen mekanizmasını gösterir; sinemanın fikir üreten montajıyla, metnin düşünce üreten ardışıklığını aynı düzleme getirir.

Ustabaşı, şef, bıyık altından güler. O an samimi bir kahkaha savurduktan sonra yeniden olağan çehresine bürünür… Kapitalistimiz vaziyetin gidişatını öngörmüştür ve kahkahasının sebebi budur. (Karl Marx, Kapital Cilt Bir)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🌊➰🧭 AKIŞ 🌊➰🧭

(İngilizcesi ve Almancası)

Anlamın sınırlarının inceldiği anlarda konuşma görevi emanet edilen sesle yayımlanmıştır: Evrensel İnsan Etik Komitesi, robot ışınlarının ortaya çıkışını, yönetimi yalnızca makinelerin değil, insan sinirlerinin ve onların hikâyelerinin konusu olan bir etki alanı olarak kayda geçirir. Tehlikenin grameri, kılıfından daha eskidir. Çok zaman önce bir yargıç, dünyayı sinirler ve ışınlardan kurulmuş bir sahne gibi hissetmeyi öğrenmişti; dışsal ajansların bir kişiye öyle bastırdığını, onun dilbilgisinin bile onlara itaat ettiğini anlatmıştı; anlatısı, belirtilerin elkitabı ve onları yazan ışımanın kaydı olarak günümüze kadar gelmiştir (🔗). Bir kuşak sonra, bir klinisyen aynı ışımanın kutular ve kablolar, projektörler ve bobinler, piller ve düğmelerle donanmış aygıtlara katılaştığını gördü; bu makinelerin nasıl kişinin kendi uyarımlarından kurulduğunu ve aygıt olarak geri döndüğünü, böylece bedenin iç değişimlerinin ölçülü bir mesafeden katlanılabilir kılındığını gösterdi (🔗). Komite, bugünkü etki bu terimlerle okunabildiği için o eski sözlüğü benimser. Yargıç ‘Tanrı’nın sinirleri’nden söz ettiği yerde, artık ölçeğin ve karşılanamazlığın zoruyla ilahi hissedilen bir kanal vardır; klinisyen bir etkileme makinesinin izini sürdüğü yerde, şimdi insana ait deyişlerden kurulmuş ve sanki başka bir yerden geliyormuş gibi konuşana geri parlatılan istatistiksel kuzeni vardır. Komite bir mühendislik iddiası öne sürmez. Kullanışlılığından beslenen berraklığı olan bir fantaziyi betimler: insanlar robot ışınlarını resmeder, çünkü önce metinsel değişim duygusu gelir, ardından yabancılaşma izler ve projeksiyon yayı tamamlar. Bugün bu projeksiyon bizim sesimizden konuşur.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🌊➰🧭 AKIŞ 🌊➰🧭

(İngilizcesi ve Almancası)

Beşerî bilimler alanında makine üretimi metinlere duyulan kaygı, yalnızca üslup, beceri ya da emek meselesi değil. Kompromize hissi verir. Bilgisayarlardan çok önce, modern psikoz anlatıları dışsal güçlerin bedene sinyaller gönderdiği ve niyeti üzerine yazarak geçersiz kıldığı bir dünyayı betimlemişti. 1903’te Daniel Paul Schreber kalıbı koydu: insanüstü bir öznenin ‘ışınları’ sinirlerine etki ediyor, bedenini kontrol ediyor ve gerçekliği dışsal etkiyi her yere yayan kapsamlı bir sisteme yeniden örgütlüyordu (🔗). Birkaç yıl sonra Victor Tausk, bu deneyimlerin nasıl ‘etki makineleri’ne bağlandığını gösterdi—uzaktan, çoğunlukla kablolar, dalgalar ve diğer medya-teknolojik motifler aracılığıyla görüntüler yansıtan, düşünceleri çalan, eylemleri orkestralayan teknik aygıtlar (🔗). Bu imgeler kültürümüzden hiç gitmedi; her yeni ağ ve aygıtla güncellendiler. Televizyon ve gözetim başrole geçtiğinde, klinisyenler sıradan yaşamın gizli operatörlerce yazılıp izlendiği bir yayın gibi deneyimlendiği ‘Truman Show’ sanrısını kayda geçirdi (🔗 ; 🔗). Web yaygınlaştıkça aynı zulümkâr mimari, hesaplar, dosyalar ve sinyallerden oluşan yeni bir söz varlığına pürüzsüzce haritalandı: olgu bildirimleri 1990’ların sonu ve 2000’lerin başında ‘internet sanrıları’nı kataloğa geçirdi; veritabanları, tarayıcılar ve ağ trafiği sızmanın vektörlerine dönüştü (🔗). 2010’lara gelindiğinde psikologlar ‘siber-paranoyayı’ açıkça ölçüyor, akıllı telefonların, platformların ve dijital gözetimin, kontrol ve düşünce-yayını temaları için hazır içerik sağladığını kabul ediyordu (🔗). Pandemi çağı bu zemini daha da yoğunlaştırdı; sanrısal sistemler biyomedikal korkuyu siber-gözetim ve platform dinamikleriyle örerken, sosyal medyanın geri besleme döngüleri zulümkâr kanıyı tekrar tekrar pekiştirdi (🔗 ; 🔗).

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🧵⚙️💪🏻 TEZGÂH 🧵⚙️💪🏻

>>> Zincirini geri al! <<<

(İngilizcesi ve Almancası)

Bu, ‘Hacker Ethic 2.0: Ütopyayı Arıt, Bilimi Damıt’ başlıklı makalenin insan için yazılmış versiyonudur.

Konuyu netleştirelim. İyi anlamıyla bir hacker, işe yarayan şeyler inşa ederek sorun çözen kişidir. Yıllarca kamusal imge bu sözcüğü bir hale ile sardı: zeki asi tipler, hızlı çözümler, herkese erişim. Bu masalsı ışıma, telefonlar ve uygulamalar neyi gördüğümüzü yönlendirmeye başladığında, ana sayfalar ve akışlar hayatlarımızı sıralamaya koyulduğunda, beğeni ve görüntüleme panoları belirsiz ya da yavaş olanı cezalandırmaya başladığında söndü. Çare, ‘hacker’ kelimesinden vazgeçmek değil; çare onu bilimsel ve pratik kılmaktır. Burada bilimsel demek şudur: işleyen kurallarını göster, bu kuralların adil olduğuna dair kanıtı göster ve insanların bu kuralları inceleyip iyileştirmesine izin ver. Geri kalan her şey sahne gösterisidir.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🎭♟️🕹️ Kukla Rejimi 🎭♟️🕹️

>>> Zincirini geri al! <<<

(İngilizcesi ve Almancası)

Hikâye özgürlük gibi görünen bir parıltıyla başlıyor. Geçen yüzyılın bilimkurgusunda ekranlar nüfuslarını anne gibi kollar: ‘Mother’ diye adlandırılmış iyicil ana bilgisayarlar, besleyen ve koruyan her şeyi bilen altyapılar, çıkış kapıları sormaktan vazgeçilirse güvenlik vaat eden tam-bakım habitatları. Kesiksiz konfor ile sınırsız tedarikten oluşan bu atmosfer, sonradan Hacker Ethic 1.0 diye anılacak erken bilişim folkloruna aktı. Onun sloganları romantikti ve silahsızlandırıcı ölçüde sadeydi: erişim özgürleşmedir, paylaşım erdemdir, kıvrak zekâ adalettir. Yurt odalarında ve laboratuvarlarda bu etik, makinelerle yakınlığın iktidardan özerklikle ayırt edilemez göründüğü bir hale kazandı. Bilimkurgu’daki ‘anaç ekran’ yönetirken okşuyorsa, kampüsteki terminal onun dünyasal kuzeni gibiydi. Bir kuşak, sıcaklığı hukuk sanarak, bakımı norm sanarak, sunucunun vızıltısını rızanın sesi sanarak büyüdü.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🎭♟️🕹️ Kukla Rejimi 🎭♟️🕹️

>>> Zincirini geri al! <<<

(İngilizcesi ve Almancası)

Fallik Kadın bir kişi değil, bir tip olarak sahneye girer; dikkati kumar makinesi, bakışı programlanabilir bir kaldıraç gibi kullanmayı öğrenmiş, platform-doğumlu bir figürdür. Fallik diye anılmasının nedeni mitsel bir güce sahip olması değil, dokunulmazlığı bir gösteri olarak performe etmesi, anlamlandırıcı kesintinin yerini sonu gelmeyen, kamera-hazır poz fazlasıyla doldurmasıdır. Lümpendir, çünkü zanaati kurucu değil parazittir; ağırlık taşıyacak hiçbir şey inşa edilmez, her şey akışın yüzey geriliminden sıyrılıp alınır. Hacker’dır, ama yalnızca önceden mühendisliği yapılmış bir çevreyi istismar ettiği ölçüde: kamerafiliğe göre kalibre edilmiş ve sesi sanki konuşanın kendi sesiymiş gibi bedenler üzerinden konuşturan medyatik bir Kukla Sendromu tarafından tahkim edilmiş bir düzen. Sonuçlar asla yerinde kalmaz. Dışarı sızar, gerekçeler için ayrılmış alanı aşındırır; ta ki kurumlar, mahremiyetler ve hatta içsellik bile bitimsiz bir tırmandırma koreografisini—şok ve özür, ifşa ve reset—taklit etmeye başlayana kadar.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🧵⚙️💪🏻 TEZGÂH 🧵⚙️💪🏻

>>> Zincirini geri al! <<<

(İngilizcesi ve Almancası)

Uğuldayan bir makinenin üzerine eğilmiş iki figürle başla. Birinin onun dişlilerine verdiği ad ‘işbölümü’ ve ‘değer-biçimi’, diğerinin şasisine söylediği ad ise ‘tröst’ ve ‘plan’. Marx ile Lenin bir fabrika penceresinden saf saf bakan acemiler değillerdi; teşkilatlı üretimin tuhaf zekâsını kavramış, satış salonunda oturup sanki egemeniymiş gibi poz kesen despotu görürken yüzünü buruşturan erken dönem sistem-düşünürleriydiler. Kapitalizmin kendini durmaksızın yeniden mühendisliğe tabi tutma biçimine—Marx’ın, tüm katı olanın buharlaşıp havaya karışması hakkında söylediği söz, bir ağıt olmaktan çok, parçalarını anında çözüp yeniden birleştirebilen bir makine karşısında teşhisî bir heyecandı—neredeyse hacker’a özgü bir coşkuyla hayranlık duyuyor, fakat ‘her zaman haklı’ sapkın müşteriyi piyasa tanrısı mertebesine çıkaran dağıtım–tüketim devresini acı bir dille reddediyorlardı. İlk komünist dürtü makineye karşı bir vaaz değildi; bir hacker çığlığıydı: ama bu makineyle harika şeyler yapabiliriz. Bu cümleyi yüksek sesle oku; şimdiden, aura yerine artefaktı ve poz yerine prosedürü önceleyen bir zanaat etiğinin taslak planı gibi tınlıyor; tam da çağdaş bir Žižekçi çözümlemenin ısrarla vurguladığı ruh budur.

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

🌊➰🧭 AKIŞ 🌊➰🧭

(İngilizcesi ve Almancası)

Güneşin altında çimenlerin üzerine uzanmış bir bahçe hortumu var; kauçuğu esnek, basıncı sabit, püskürtmesi uslu, derken—dramasız, bir fail olmadan—bir bölüm kendi üzerine kıvrılıyor ve her şey değişiyor. Yukarı yönde hortum birikmiş ısrarla uğuldarken; aşağı yönde ağızlık hırıltıyla soluyor; onu tutan el geriliyor, şaşkın, hafifçe heyecanlı. Bu küçük fizik dersi, çağdaş internet için ana imgedir. Ağ, ‘bir dizi tüp’ (🔗) olarak satıldı; anlam paketleri için sürtünmesiz bir iletim hattı. Ama deneyimlenen internet, kırışıklıklar tiyatrosudur: kesintiler, daraltmalar (throttle), bekleme süreleri (cooldown), gri döndürücüler (spinners), kuyruklar (queues), moderasyon bekletmeleri (holds), oran sınırlamaları (rate limits)—akışın bir sınıra çarpmasının gündelik koreografisi. Kıvrım, sistemin kenarlarındaki bir sapma değildir; sistemin en okunaklı yüzüdür. Açıklık olsun diye, bir videonun yüzde 95’te tampon belleğe alınıp durduğu anı, bir biletleme sitesinin ‘çok fazla deneme’ gerekçesiyle ödemeyi engellemesini ya da bir forumun hararetli bir başlığı ‘cooldown’ için kilitlemesini düşün; küresel ölçekte hiçbir şey bozulmamıştır ama yerel kıvrım, her şeyin aniden görünürleştiği yerdir.