Dine Geçiş Formülleri: Sütur ve Südur — Işık Barış Fidaner

Bu yazıda üç büyük dinde (Yahudilik, Hristiyanlık, İslam) uygulanan din değiştirme / dine geçiş yöntemlerini sütur ve südur (dikişleme ve yayılım) terimleriyle formülleştireceğiz.

1) Yahudi olacak kişinin mikve adlı özel bir havuza girmesi gerekir. Kişi birkaç basamak inerek bütün vücuduyla suyun içine dalar. Mikve törenine eşlik eden görevli şöyle bir dua okur: “Yüce Efendimiz, Tanrımız, Evrenin Kralı, emirlerinizle bizi arındırdınız ve suya dalmamızı emrettiniz.”

2) Hristiyan olacak kişinin vaftiz edilmesi gerekir. Vaftizde kullanılacak suyu rahip önceden kutsamış olmalıdır. Mezhebe veya duruma göre kişi bazen suyun içine girer, bazen başına su dökülür, bazen üzerine su saçılır. Suyu kutsama duası şöyledir: “Efendi, kutsal Baba, Oğlunuzun kurtardığı ve su ve Kutsal Ruhla yeni bir hayata doğan çocuklarınıza şefkat gösteriniz. Bu suyun saçıldığı kişilerin beden ve ruhunun yenilenmesine izin veriniz ki size hizmetlerini saflıkla sunabilsinler. Efendimiz İsa yoluyla bunu sizden istiyoruz. Amin.”

3) Müslüman olacak kişinin kelime-i şehadet getirmesi yani şöyle demesi gerekir: “Şahidim ki Allah’tan başka Tanrı yoktur ve şahidim ki Muhammed onun kulu ve elçisidir.” (Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü.) İslamda da kutsal su vardır (Zemzem kuyusundan çıkan su veya dua okunmuş su) ama Müslümanlığa geçiş için suya gerek duyulmaz.

Şimdi bu üç din değiştirme yöntemini sütur ve südur terimleriyle formülleştirelim [1].

1) Mikve töreninde suyun içine dalan kişi bir südur alanına girmiş olur. Okunan dua ise kutsama olayını dışarıdan tasdikleyen bir sütur işlemidir. Mikvede asıl kutsama işlemi suya (südura) ait olduğu için vücudun her noktasına su temas etmesi önemlidir. Dua (sütur) ise kutsama olayını destekleyici bir rol oynar. Südurun süturdan daha öncelikli olmasını büyük harfle belirtirsek ve aynı anda yapılan işlemleri parantez içinde gösterirsek formül şöyle olur:

Mikve = sütur(Südur(kişi))

2) Vaftiz töreninde rahibin suyu önceden kutsaması sütur işlemidir, kutsal suyun kişiye dökülmesi ise südur olayıdır. Vaftizde asıl kutsama işlemi duaya (sütura) aittir, su (südur) ise kutsallığı ileten bir aracıdan ibarettir, bu yüzden az miktarda su dökmek veya saçmak yeterli olur. Mikveden farklı olarak vaftizde kutsama iki aşamalıdır (önce suyun kutsanması + sonra kişinin suyla kutsanması) ve öncelik ters dönmüştür (sütur südurdan önceliklidir):

Vaftiz = Sütur(südur) + südur(kişi)

3) Kelime-i şehadette sadece sütur işlemi yapılır, su kullanılmaz, yani südur olayı sahnelenmez. Bu işlem “kutsama” değil sadece şahitliktir, çünkü İslamda kutsallığın südur etmesi sadece Allah’a aittir, kullara düşmez. Ayrıca İslamda sütur da kişiye dışarıdan uygulanan bir işlem değildir, yani onun üzerine doğru okunan bir dua değildir. Müslüman olmak kişinin kendi sözüyle olur. İstenirse ayrıca şifa gibi amaçlarla kutsal su kullanılabilir ama o ikincildir, önemli olan sütur işlemidir:

Kelime-i Şehadet = kişi(Sütur)

şifa = südur(kişi)

(sonrası: Dinler ve Ötekinin Ötekisi)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz Sütur-Südur (derleme)