Bilimciler sonunda antik Festos tekerinin kodunu çözdü — Jacqueline Howard

28 Ekim 2014 — Jacqueline Howard — huffpost.com

Festos tekeri 4000 yıllık gizemli bir kil tablettir. Bilimciler 1908’de Yunanistan’ın Girit adasında bulunduğundan beri Festos tekerini deşifre etmeye çalışıyor.

Fakat Minos medeniyetinin zirvesi M.Ö. 1700’e ait tekere nakşedilmiş gizemli dili hiçkimse tercüme edebilmiş değildi – bugüne dek.

Dr. Gareth Owens, şakayla karışık “ilk Minoslu CD-ROM” dediği bu cisme yazılmış sesleri tespit etmekle kalmadı sadece, iletilen anlamın da bir kısmını çözdü (Discovery News).

Girit Teknolojik Eğitim Enstitüsü dilbilim araştırmacısı Owens, The Huffington Post’a yazdığı e-mailde şöyle dedi: “Oxford fonetik profesörü John Coleman ile 6 yıl işbirliği yaparak mümkün olan en iyi okumayı ürettik,” dedi.

16 santim çapındaki Festos tekerinin ön yüzü.

Festos tekerinin arka yüzü.

Teker dış çeperden içe doğru sarmal yönde okunabiliyor. Owens, önceki Girit hiyeroglifi çalışmalarından yararlanarak ve antik Yunanistan’a ait Minoslu çizgi yazısı A ve Mikenli çizgi yazısı B’ye dayanarak Festos tekerinde üç anahtar kelime tespit edebildi:

IQEKURJA, “gebe anne” veya “gebe tanrıça” anlamında olabilir.
IQE, “anne” veya “tanrıça” anlamında olabilir, tekerde defalarca geçiyor.
IQEPAJE veya IQE-PHAE, “parlayan anne” veya “parlayan tanrıça” anlamında olabilir.

Owens tekerdeki yazının Minoslu bir tanrıçaya okunan bir dua olabileceği sonucuna vardı.

“Minos diniyle ilgili bilgilere dayanarak tekerin tanrıça anneyle ilgili olduğu yüz yıldır tahmin ediliyordu ama asıl mesele bunu dilbilimle ispatlamaktı,” dedi Owens e-mailde: “İspat puddingdedir.”

Dr. Owens’ın Festos tekeriyle ilgili TED konuşmasını izleyebilirsiniz.

ç.n.

Festos tekerindeki yazının sesli okumasını dinleyebilirsiniz. Mevzubahis tanrıçanın Astarte (İştar ile bağlantılı) olduğu düşünülüyor.

Tekerde 3 kez geçen IQEKURJA’nın yazılışı şöyle:

Untitled