Sanal Anayurt Savunmasını Amayurt Savunmasına Çevirelim: Bilen Özneden Bilebilen Özneye — Işık Barış Fidaner

Lenin’in Birinci Dünya Savaşı’na verdiği yanıt emperyalist savaşı iç savaşa çevirmek olmuştu:

Şu anki Sosyal Demokrat muhalefetin ana görevi devrimci Marksizm bayrağını yükseltmektir, emperyalist savaşlara nasıl yaklaştığımızı işçilere kararlı ve kesin bir tarzda anlatmaktır, kitlesel devrimci eylem için gereken sloganı söylemektir, yani emperyalist savaşlar devrini dönüştürerek iç savaşlar devrini başlatmaktır. (Lenin, Sosyalizm ve Savaş, 1915)

İklim krizini aratmayan pandeminin katmerlendirdiği ekonomik bunalımın üzerine savaş gündeminin de eklendiği günümüz dünyasında insanlar hâlâ güven besleyebildikleri ulus, din, ideoloji, cinsiyet, hatta meslek gibi özel kimlikler etrafında birleşerek geçen yüzyılın başında dünyayı saran “anayurt savunması” psikolojisinin yeni ve sanal bir versiyonunu yaşıyorlar.

Sosyal medyanın sanal mutlakiyetçiliğinden de beslenen ve Slavoj Žižek’in “sıcak barış” adıyla andığı bu duygusal ruh haline uyumlanan insanlar şu veya bu ezilen kimliği tüm benliğinizle “amasız/fakatsız” teslim olmanız gereken bir dava olarak size dayatmaktadır [1]. Böylece internetin teknolojik yapısının da yardımıyla sanki bir tık ötenizde cennetin kapısı açılmış gibi bir yanılsama yaratılmaktadır. Diğer Occupy hareketleri gibi Gezi Direnişi de (taleplerinden bağımsız olarak) bu mekanizmaya dayandığı için bir “sanal anayurt savunması” olmanın ötesine geçememişti.

İşte bu “amasız/fakatsız teslim ol!” dayatması ne yazık ki sonunda en genel ve en bayağı trolleme stratejisine dönüştü ve sosyal medyanın depolitizasyonu ile sonuçlandı. Hâlâ bu mutlakiyetçilikte ısrar edilmesi nedeniyle şu anda kimliklerin en basit kesişimlerinde bile (mesela ulus/cinsiyet kesişimi: afgan erkek vs. türk erkek) mevcut politik öznelerin deyim yerindeyse beyinleri yanmaktadır.

Bu sorunu çözecek slogan şudur:
Sanal anayurt savunmasını amayurt savunmasına çevirelim!

Sanal anayurt savunması yapan biri elindeki bilgiyi halka/tabana sanal bir kürsüden tebliğ edebileceğini zanneder çünkü belli ezilen kimlikleri mutlaklaştırmıştır, idealleştirmiştir.

Amayurt savunması yapan biri ise size kendi davasını duyuran/buyuran bilen özne değildir, sizi bizzat muhatap alarak konuşan bilebilen öznedir, onun işi “ama”larınızı örtüştürmek/kesiştirmektir, onun derdi haklı olmak değil hakkını vermektir, kapsayarak aşmaktır (sublation, Aufhebung), yüceltimdir (sublimation), sezgisel bilebilgi bu işe yarar [2].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz Sanal Ağa (özel sayı), “From Cold War to Hot Peace” Slavoj Žižek, 25 Mart 2022, project-syndicate.org

[2] Bkz “Bilgi ve Bilebilgi: Bilen Bilemez Ancak Bilmeyen Bilebilir”, “Doğruyu Bilme İsteği ve Sahiyi Bilebilme Arzusu”, “Ama gibi yar olmaz”, “Doğru Haklı Olandır, Sahi Hakkını Verendir”, “Mücadele Umuttur veya Çırpınmak Avuntudur”, “Abese İrca ve Abese İcra”, “İzafiyet ve İzafet”, “Gözümüzü Açalım İhtilâl Var” Hikmet Kıvılcımlı

Sanal Anayurt: Virtual Motherland
Amayurt: Botherland

beraber, aberaber