Keyfilik ve Keyfiyet: Sevgi İşareti Değildir — Işık Barış Fidaner

Metin hoca burada keyfilik (öznel hal) ile keyfiyet (nesnel nitelik) arasına kalın bir çizgi çekmek istese de Lacancı psikanalizde tek töz cinsel zevk (jouissance) olduğu için bu ikisi o kadar da alakasız değildir. Kolayca aralarında bağ kurabiliriz:

1) Bir durumla ilk karşılaştığınızda size keyfi gelir, yani olumsal/rastlantısal görünür.

2) Onu tahlil edip bağlamını algıladığınızda ise belli bir keyfiyet şeklinde kavranmış olur.

Yani “somut durumun somut tahlili” (Lenin) formülüne göre “somut durum” keyfidir, onun “somut tahlili” ise keyfiyeti oluşturur. Eğer bu tahlil yapısal ilişkiler ve nicel veriler de içeriyorsa keyfiyeti kemiyetle bileştirmiş demektir; böylesi tahlilleri yan yana koyarak “niceliğin niteliğe dönüşümü”nden (kemiyetin keyfiyete dönüşümü) bile bahsedebilirsiniz.

Keyfiyet denen bu tözün tek muhtevası, cinsel ilişkinin imkansızlığıdır:

O halde ben sizi o yatakta kendi ilhamlarınızla başbaşa bırakayım. Dışarı çıkarken bir kere daha kapının üstüne yazayım ki oradan çıktığınızda o yatakta kovalamış olacağınız düşleri hatırlayabilesiniz. İşte kapıya yazacağım cümle: “Başkasının keyfiyeti,” büyük B harfiyle, “Başkasının bedeninin keyfiyeti, Başkasını simgeleyen bedenin keyfiyeti, sevgi işareti değildir.” (Lacan, Seminer 20)

Burada kesinlikle sevgi işareti olmadığı vurgulanan “Başkasının bedeninin keyfiyeti” elbette ki kadın, dişillik ve bunların dramatik türevleridir. Son tahlilde geçerliğini koruyabilen tek töz işte bu sevgi işareti olmayan keyfiyettir. Günümüzde muhalif politikaya ve sosyal medyaya kadınlar ve feminizmler arası toplaşma ve çekişmelerin “hakim” (?) olmasının nedeni budur.

Böylece keyfilik/keyfiyet farkını kolayca tanımlayabiliriz:

1) Keyfilik kendisini hâlâ bir sevgi işareti sanmaktadır (sanal anayurt savunmasıdır [1]).

2) Keyfiyet ise sevgi işareti falan olmadığını anlamıştır (amayurt savunması olmuştur).

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Sanal Anayurt Savunmasını Amayurt Savunmasına Çevirelim: Bilen Özneden Bilebilen Özneye”