Dil Altın, El Altın, Bel Altın — Işık Barış Fidaner

Marksizmdeki temel ayrımı hatırlayalım:
1) Üstyapı kamusal yaşamda yer alan tüketim faaliyetlerinden oluşur.
2) Altyapı kamusal yaşamda yer alan üretim faaliyetlerinden oluşur.
Marksizmin kaba versiyonları “altyapı üstyapıyı belirler” ilkesini benimsedi, daha sofistike versiyonlarıysa “üstyapı da altyapıyı belirleyebilir” diye şerh düştü. Bu şerhin arkasında özel yaşamın kamusal yaşama etkisi vardır. Hem psikanaliz hem de feminizm “özel olan politiktir” sloganıyla altyapının altına dikkat çekti:
3) Libido özel yaşamda tutulmak istenen cinsellik ve ölüm dürtülerinden oluşur.
Üstyapı yüksek bir katsa, altyapı zemin katsa, libido hepsinin üzerinde yükseldiği toprak zemindir: haki-kat [1].

Her üç kat kendine özgü öğelerin dolaşımı yoluyla değerlenir, bunlara üç altın diyelim:
1) Dil altın: Üstyapıyı değerlendiren gelenek ve ritüeller iletişimlerde dil altında dolaşan imalardır.
2) El altın: Altyapıyı değerlendiren nesneler el altında tutulan, el değiştiren, el koyulan üretim araçlarıdır.
3) Bel altın: Libidoyu değerlendiren yatırımlar insanların “cinsel hayat” saydıkları semptomlardan oluşur.

Şimdi gelelim cinsiyet farkına: “Bel altı vurmasana birader!” diyen eril mantıkta bel altı yalıtılmalıdır ki dil altın ve el altın basitleşsin ve kolayca birbirine bağlanıp denetlenebilsin. Buna göre [2]:
1) Dil altın doğrusal olmalıdır: Çocukluk, gençlik, yetişkinlik veya çaylaklık, üstatlık gibi evreler birbirini takip etmelidir. Nekropsi’nin Harf Devrimi şarkısında dediği gibi “kötüsü gider, iyisi gelir.”
2) El altın dairesel olmalıdır: Eğer bir şey elinizin altındaysa ondan her seferinde aynı kaliteyi yinelemesini beklersiniz. Bütün araçlar, makineler, sistemler bu mantığa göre inşa edilir ve bozuldukça tamir edilir.

Şimdi tahmin edebileceğiniz gibi eril bakışta kadın ya doğrusal ya dairesel bir idealle kıyaslanır:
1) Ya anne evresini bitirip başka kadın evresine geçiliyordur ya da bir tip kadın evresini bitirip başka tip kadın evresine geçiliyordur, “dil altında” hep bu ilerlemecilik vardır.
2) Bu evrelerin her birinde “el altındaki” kadının kendisiyle özdeş olduğu kabul edilir, anneyse annedir, x ise x’tir, y ise y’dir.

Bu tabloda “bel altı vurmak” yalıtık tutulmak istenen alanların diyalektik bağını kurmaktır:
1) Erkek sürekli anneyi bitirmeye çalıştığına göre anne aslında hiçbir kadında bitirilemiyordur, her seferinde muhafaza edilerek iptal ediliyordur, yani güncelleniyordur (Aufhebung). Söz “dil altında” geçmiş ile geleceği köprüler. Doğrusallığın altından döngüsellik çıkar.
2) Kadın hiçbir zaman kendisiyle özdeş olmaz, görcül anlamda doğurgandır ve dönüşmeye devam eder, erkek de kadını sabitleyemediği ölçüde kendisiyle özdeş olamaz. O halde erkek “fallusu el altında tutuyorum” düşüncesiyle kendisini özdeş zanneden bir kadındır [3]. Daireselliğin altından doğurusallık çıkar.

Erkek bu diyalektikle yüzleşince “bel altı vurulduğunu” hissedebilir. Oysa mesele mantıktır. Diyalektik “bel altı vurmak” değildir, belleten bir altındır [4]. Sonuçta haki-katın toprak zemininde altın buluruz ama altının altından hep bir kaplumbağa daha çıkar (turtles all the way down) [5].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Dünyanın Merkezi: hakikat zeminine ayak basmak”

[2] Bkz “Groundhog Day: Dairesel/Döngüsel Zaman, Doğrusal/Doğurusal Zaman”

[3] Bkz “Gelin Artık Şu Erillik Yasağını Kaldıralım”, “The Sisterhood of Humanity”

[4] Ama’sını bellemek, ana faktörleri bellemek, an neyse onu bellemek, ama koymak = şerh düşmek. An asını bellemek (memorizing the trump card) 🂡. Bkz “Doğadışı Ana: Ama”, “Ama gibi yar olmaz”, “Sanata devam” Slavoj Žižek

[5] Bkz “Yuva-havuç peşinde koşan tavşan ile ev-semptomu dinleyen kaplumbağa”