Üç Tarz-ı Rivayet: Binyılcı Nergis Ne Yapacak? — Işık Barış Fidaner

🧵⚙️💪🏻 TEZGÂH 🧵⚙️💪🏻

X, Y, Z kuşakları denince aklınıza ne geliyor? Şöyle de diyebiliriz: Binyılcılar (Y: millennials), öncekiler (X) ve sonrakiler (Z). Birkaç uyumsuz yaklaşımı yan yana koyarak vaziyeti özetlemeyi deneyelim:

1) Önceden işler fena gitmiyordu da bu binyılcılar aşırı narsisist çıktı, sonrakiler de bozuldu gitti.
2) Önceden işler bulunabiliyordu da binyılcılar iş edinip topluma katılamadı, sonrakiler daha da zorlandı.
3) Önceden işler çok sıkıcıymış da bu binyılcılar çok kafa adamlarmış, sonrakiler daha da keyifli oldu.

Binyılcı ile toplum arasındaki aynı gerilimi her üç yaklaşım farklı bir tarafa çeker (ger-çek):

1) Aynı gerilim bir efsaneye benzetilip bir psikolojik teşhise tercüme edilmiştir.
2) Aynı gerilim sosyo-ekonomik bağlam ve kültürel kısıtlamalarla ele alınmıştır.
3) Aynı gerilim medyatik ilgi ve dikkat ekonomisi kapsamında değerlendirilmiştir.

Şimdi saydığımız üç tarz-ı rivayeti ayırt edip kime ait olduklarına işaret edelim:

1) Efso-psikolojik yaklaşım: öncekilerin binyılcıları bencil/narsisist bulması.
2) Sosyo-ekonomik yaklaşım: binyılcıların kendilerini bahtı kara sayması.
3) Sanal-medyatik yaklaşım: sonrakilerin binyılcıların gözünün içine bakması.

Şimdi bu tabloda biz binyılcılar üzerimize yapıştırılan efso-psikolojik teşhisi geçersiz kılmak için yaşadığımız şartların geçmiş dönemlere kıyasla ne kadar zor olduğunu dünyanın en maddi verileriyle bilimsel olarak kanıtlayabiliriz ve yerden göğe kadar haklı oluruz.

Fakat yine de herşeye rağmen şayet biz binyılcıların bizden sonrakilere bırakacağı hiçbir maneviyat olamayacaksa, yani eğer bizden sonrakileri şu an hepimizin teslim olduğu sanal-medyatik atmosferden çekip çıkarma görevinden istifa etmişsek (“Büyük İstifa” kapsamında), o halde önümüzdeki ekranlar bizim de ufuk çizgimiz olmuş demektir, yani hakikaten kendimizi “keyifli kafa adamlar” zannetme hezeyanına kapılmışız demektir. O zaman da bizden öncekilerin bize yapıştırdığı efso-psikolojik narsisizm teşhisi bize tam isabet etmiş olur ve onlara diyecek hiçbir sözümüz kalmaz.

Dolayısıyla mevcut tabloyu netleştirmek için bilimsel maddiyatla kültürel maneviyatı bir araya getirmemiz gerekiyor, bunun da yolu elbette mitolojidir. Madem elalem bize Narkissos diyor, gelin dönüp bu efsaneye bir bakalım:

1) Ekho Narkissos’a aşıktı ama duyduğu sözleri aynen yinelemekten başka bir şey yapamıyordu.
2) Narkissos Ekho’ya kulak verdi ama sesinin yankı yapmasına katlanamayıp onu uzaklaştırdı.
3) Ceza olarak Narkissos lanetlendi: Ölünceye dek havuzdaki güzel yansısına öylece bakakaldı.

Evet bu tabloda gördüğünüz gibi Narkissos’un reddettiği Ekho, yeni medyaların gelişmesiyle iyice yetersiz kalan geleneksel toplum yapılarıdır. Biz Narkissos veya nergis olarak tam olarak yolun çatallandığı kavşakta duruyoruz: Solda yankılar var, sağda yansılar var. Reddettiğimiz eski yankıların yerine yeni yankılar koyup sesimizi duyurabilecek miyiz? Yoksa ekrandaki/vitrindeki yansıların hoş ve boşluğuna teslim mi olacağız?

Konuyla ilgili bazı şemalar:

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Bkz “Ego, Ekosit (Çevrekırım) Öncesinde Ekhosittir (Yankıkırım)”, Yankı (özel sayfa), “Gerçek ve Salbırak”