Platon’un sakalı (saçmantıklı savlama)

Platon’un sakalı metafizik alanında Willard Van Orman Quine’ın 1948 tarihli “Olan Şeylere Dair” makalesinde geçen saçmantıklı savlamadır (paradoksal argüman). Bu tabir bir şeyi olmayan şeylere dayanarak anlamanın felsefesiyle özdeşleşmiştir.

Quine Platon’un sakalını –ve ona niye böyle bir ad verdiğini– şu sözlerle tanımladı:

İşte bu da eski Platonik olmayış bilmecesidir. Olmayış bir anlamda olmalıdır, yoksa olmayan o şey ne ola ki? Bu saçmakarışık öğretiyi Platon’un sakalı lakabıyla anabiliriz; bu saçmaşa çetinliğini tarih boyunca ispatlamış ve Ockham’ın usturasının yalımını sık sık köreltmiştir. (Olan Şeylere Dair)

Bu savlamayı onaylayan önemli filozoflar arasında Bertrand Russell, A. J. Ayer ve C. J. F. Williams sayılabilir. ~P’nin olamayacağını beyan edenler yadsıma ve modus tollens gibi apaçık kuralları terk etmeye mecbur kalabilirler. Ayrıca Quine’ın tekil ve genel terimlere uygulanan ilk tanımı üzerine çeşitlemeler de yapılmıştır. Quine bu öğretiyi önce tekil terimlere uygulamış, sonra genel terimlere genellemiştir.

Karl Popper bunun tersini söylemişti. “Platon’un sakalı ancak yeterince çetin olduysa yani birçok varlıkla saçmakarıştıysa Ockham’ın usturasıyla kesilmeye layık sayılabilir.” Russell’ın “tekil tarifler” teorisi “görünürdeki adların adlandırdıkları düşünülen varlıkların varolduğunu varsaymadan anlamlı bir tarzda kullanılabileceğini” açıkça gösterdiğini ve bu yolla Platon’un sakalının “saçmaşasını çözdüğünü” iddia eder.

(Wikipedia)

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Unutulmamalı ki söz yokun yok olmasının suçunu varlığa atar ve haklıdır da. Bu sahiden varlığın suçudur çünkü varlık var olmasaydı yokluk meselesi onu bu kadar huzursuz edemezdi, o zaman varlığı bu konuda kınamakta ve suçlu bulmakta haklıyız. (Lacan, Seminer 20)

Bkz “Kendinibütün, Kendindar, Kendinsiz”

İşte simgesel konumlanmanın saçmantığı (paradoksu) budur; oluştaki olmayıştır; ölmüşlüğün ikrarı onu bir bakıma ölümsüz kılmaktan kaçınamaz. Ölü baba rüyasındaki mesele de budur. (Lacan, Seminer 6)

Bkz “Ölü baba rüyası ve arzuyla geçinmek” Jacques Lacan

Sen oluşu bırak da olmayıştan haber ver!

Bkz “Bir Mayış: Hoş ve Boş Göstereni Boşuna Gösterenle Barıştırmak”