Hermetik Deri — Işık Barış Fidaner

Begüm Kovulmaz Punctum’da siyah hip-hop sanatçısı Kendrick Lamar’ın dijital efektlerle deri değiştirir gibi farklı yüzlere büründüğü bir klibi anlatır [1]. Bu vesileyle deri konusuna bir bakalım:

Derinin işlevleri şunlardır:
1) Dışarıyı dışarıda tutmak
2) İçeriyi içeride tutmak

Ruhsal anlamda dışta olmak uyanıklık, içte olmak uyumak gibidir.

Sosyal anlamda dışta olmak ayıklık, içte olmak esriklik gibidir.

Antisosyal derecede aşırı ayıklaşan vamp olur, aşırı esrikleşen zom olur.

Tarz olarak dıştanlık Apolloncu (görevci) yaşantıdır, içtenlik Dionysoslu (hazcı) yaşantıdır.

Üçüncü yaşam tarzı ise bizzat derinin kendisine aittir: O da bayıklıktır, Hermetik yaşantıdır.

Bu üçü kabaca Süperego (Apollon), İd (Dionysos), Ego (Hermes) gibidir.

Jungcu gölgenin dışa kapalı ve karanlık olması çağrışımına dayanarak ırk anlamında beyazlığın Apolloncu ve siyahlığın Dionysoslu olduğunu söylemek isabetli olmaz, aksine her ikisinin de deriyle ilgili ve Hermetik olmak hasebiyle aynı seviyede buluştukları söylenmelidir. Hatta saç, sakal gibi özelliklerin yanısıra sinir sisteminin bile evrimleştiği kaynak deri dokusudur, bu saydıklarımızın hepsi Hermetik alana girer, zihnimizi yoran saçmantıklar/paradokslar ile başımızı saran saç tellerimiz arasındaki alaka budur.

Şimdi Dışadönük-İçedönük (Extrovert-Introvert) ayrımını düşünelim. İngilizce deyimlere başvuracağız.

Düz mantıkla Dışadönüklerin ayık, İçedönüklerin esrik oldukları söylenemez.

Dışadönükler genelde esrik (hazcı ve bazen zom) olmakla birlikte ara sıra ayık (görevci ve bazen vamp) hallere gidip gelirler.

Dışadönüklerde esriklik (keyfiyet tözü: samimiyet/içtenlik) önemlidir çünkü birbirlerinin “derisinin altına girerek” sosyalleşirler.

İçedönük “kendi derisinde rahat ettiği” için Dışadönüğe kıyasla esrik-ayık arasında daha az dalgalanır, bayık bir dengede durur, esrikliğe/ayıklığa kontrolü kaybetmeden erişmek ister, Dışadönüklerin yaptığı gibi “derisinin altına girilmesi” İçedönüğün “derisini süründürür (tüylerini diken diken eder)”, çünkü o “derisinden fırlamaktan” çekinir.

Dışadönükler “derilerini oyuna yatırdıkları” ölçüde nispeten daha “kalın derili” olabilirler ama “kendi derisini kurtarmak” gerekince de kaçıverirler.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Kendrick Lamar: Gönülsüz Kurtarıcı I” Begüm Kovulmaz

Tenezzül/tahammül eksenleri için Fatoş İrem’e teşekkürler.

Tenezzülcü Apollon: “En ayık benim!”
Tahammülcü Dionysos: “En esrik benim!”
Hepsinin ilacı Hermes: “En bayık benim!”