Serotonin ve Placebo — Işık Barış Fidaner

Serotonin eksikliğinin depresyonda hiç rol oynamadığını gösteren araştırma, antidepresanların placebo etkisinin tahminlerin çok üzerinde olabileceğini gündeme getirdi [1]. Bu yazının konusu ‘placebo’ ve ‘serotonin’ kelimeleridir.

Serotonin iki parçadır:
1) Sero: serum, sulu kalıntı, akışkan madde demektir.
2) Tonin: kasılma, gerilim, dirileşme demektir.
‘Serotonin’ denince ‘akışkan gerilim’ vurgusu hissedildiği için bu kavrama vücudu strese sokan libidinal gerilimleri akışkanlaştırıp rahatlatma gibi bir işlev atfedilmiş olabilir.

Placebo ise:
1) Latincede ‘yalakalık/yağcılık’ ve ‘memnun ediyorum’ demektir.
2) ‘Place-a-bow’ diye okursak:
— Hediye paketi gibi kurdeleyle fiyonk yapmaktır.
— İnsanı yay gibi gerip arzularını canlandırmaktır.

Yalakalık yalamakla yani ağız dürtüsüyle ilgilidir, yağcılık kayganlaştırıp sürtünmeyi azaltmakla ilgilidir.

Memnun ediyorum kavramına odaklanırsak:
1) Memnu: Yasak demektir, arzulanan yasak bilgi meyvesidir.
2) Memnu’n: Senin arzuladığın meyvedir.
3) Memnu’n ediyorum: “Senin arzulayacağın meyveyi ben belirliyorum” demektir.

Antidepresan ilaç bu yankıların hepsini üzerinde toplar:
— Ağız dürtüsüne hitap eden bir meyvedir.
— Memnun/mutlu edici olduğu varsayılan tatlı meyvedir.
— Doktor iznine/reçeteye tabi tutulan yasak meyvedir.
— Sistemin çarklarını kayganlaştıran sürtünme azaltıcıdır.
— Hediye paketi gibi fiyonk yapılıp raflara dizilmiş bir metadır.
— İlaç alıp sonuç beklemek insanı yay gibi gerip canlandıran bir süreçtir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Depresyon hakkında serotonin teorisinin ampirik desteği bulunmadığını ikrar etmenin vakti gelmiştir”

aç bi-ilaç daha kafamızı bulalım