Borges’in Tek Yüzlü Diskinde Tekil/Tümel/Tikel — Işık Barış Fidaner

Borges’in Disk öyküsünde:

1) Bir tanrı misafiri kapıyı çalar.
2) Muzaffer bir kral olduğunu ilan eder.
3) Çünkü elinde tek yüzlü bir disk vardır.

Misafiri kral yapan tek yüzlü disk Odin‘den gelmiştir:

1) Yggdrasil Odin’in ağacıdır.
2) Gungnir Odin’in mızrağıdır.
3) Gungnir Yggdrasil’den yapılmıştır [1].

Disk’in görünüşüne gelirsek:

1) Ön yüzü tamamen şeffaftır, hiç görünmez, yok hükmündedir.
2) Arka yüzü ise ansızın beliren bir parıltıdan ibarettir.

Şimdi konuyu Türkçeye bağlamak için “yazı tura” deyimini açalım:

1) Yazı rakam veya harftir, tekil parayı tümel dile bağlar.
2) Tuğra muktedirin amblemidir, tasdikleyen Tikel’in imzasıdır.

Yazı/tura Disk’in ön/arka yüzleriyle eşleşir:

1) Yazı: Tekil-tümel bağı şeffaftır, gözden kaçar, kayıp gider, kendini siler.
2) Tura: Tikel’in imzası parlaktır, ön plandadır, sahneye çıkar ve muzaffer olur.

Bu iki yüz Odin’le de alakalıdır:

1) Yazı: Tekil-tümel bağı ağaç gibi dallanan doğadır (Yggdrasil).
2) Tura: Tikel’in imzası mızrak gibi batan kültürdür (Gungnir).

Ayrıca Gungnir Yggdrasil’den yapılmış olduğuna göre:

1) Tura (Tikel) Yazı’dan (tekil-tümel) yapılmıştır.
2) Disk’in parlayan yüzü görünmez yüzünden yapılmıştır.

Bütün bunlar en başta diski eve getiren adamın statüsüne bağlanır [2]:

1) Tanrı misafirliğinin delili tekil-tümel bağının şeffaflığıdır (Abdallık: Yazı).
2) Krallığın ispatı Tikel’in imzasının gösterişçi parıltısıdır (Halifelik: Tura).

Disk’in tek yüzlü olması “aksi düşünülemez” demektir ama ondan iki tane vardır yine de:

1) Tanrı misafiri eve buyur edilmelidir, aksi düşünülemez (tekil tümele delalet eder: Abdal).
2) Kral ne buyurduysa yerine getirilmelidir, aksi düşünülemez (Tikel kendini ispatlamıştır: Halife).

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bu olay Wagner’in Der Ring des Nibelungen operasında şu adlarla sahnelenir: Wotan Odin’dir, Arz-Kül-Ağacı Yggdrasil’dir, Wotan’ın mızrağı da Gungnir’dir (Wikipedia).

[2] Bkz “Halife ve Abdal: Vekil ve Elçi”, “İspat erildir, delil dişildir”, “Tek-yüzlü Bozuk Para Özgül Unsurdur”, “Tikelsiz Tekil: Tekir”

Vesile: “Borges Olarak Borges” Murat Erşen