Mor ve Ötesi: 23 analizi — Işık Barış Fidaner

Mor ve Ötesi’nin 23 şarkısı Pis şarkısının devamıdır, yenilgi sonrası baygınlık halidir. Önce nakarat:

Bir gün kendimi bırakıp
Sana anlatsam ne olduğunu
Neden sözleri yuttuğumu / unuttuğumu

Bu dizelerde şair:
1) Siyasi/politik cephede uğradığı yenilgiyi (“sözleri yutmak”) sakladığını belli eder.
2) “Ne olduğunu anlatma”nın “kendini bırakmak” kadar kolay bir iş olduğunu zannetmektedir.

Pis şarkısında hatırlarsanız “elimiz elinize dokununca gözler yüzlerden silinmişti” yani Biz-Siz ekseninde toplumsal bir sapkınlaşma sahnelenince gözler/bakışlar yitirilmişti. İşte 23 şarkısının konusu da toplumdaki bu olumsuz hadisenin Ben-Sen eksenindeki kişisel neticeleridir.

Biz-Siz ekseninde gözler/bakışlar gerçekten yitirilmiş olsa da Ben-Sen ekseninde onları sanallaşmış bir halde geri çağırmak mümkündür:

Gerisi zaten gözlerinde

Fakat burada artakaldığı varsayılan bakış çok kırılgan olduğu için ancak uyku/uyanıklık arasında dengede tutularak canlandırılabilir, bir anlamda yoğun bakımdadır:

Lütfen beni hemen uyandır
…
Lütfen beni uyandırma

Gerçek bakışı yitiren özne sanal bakışa bağımlılaşır:

Ya da hep öyle bak yüzüme

Dolayısıyla o sanal bakışı memnun etmeye mecbur kalır:

Ne kork benden ne uzaktan dinle / anlatmamı iste

Şarkı daha ilk kıtada sapsanal bir bakışa yöneldiğini belli eder:

Yüzünden başlasam gitmeye uzaklara
Duymasam kimseyi
Sonu olmasa ummadık rüyalarda
Eksilse, yok olsa bile değer

İkinci kıtada ise özne sanal bakışa eşlik edebilecek sapsanal bir duyumun peşindedir:

Sesim kısılsa
Korkmasam karanlıktan
En baştan başlasam
Anlamsız sözlere artık hiç bulaşmadan
Beklesem yanında

Bu da çok doğaldır zira yenilgiyi kabullenen birinin ömrü olmayacak dualara amin deyip sonuçlar beklemekle geçecektir. 23’ü takip eden TV’deki Kız şarkısı da aynı sanal bakış/duyum temasını sürdürür. Beyaz şarkısında “bizi yalnız bırakmayan gölge” yine aynı sanal nazardır.

(sonrası: Mor ve Ötesi: Gül Kendine analizi)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner