İnkar ile İkrar: Var oluş ile Varoluş — Işık Barış Fidaner

Hegel’in Mantık Bilimi‘nde anlattığı birkaç kavramı anımsayalım [1]:

1) Varlık ve Yokluk
2) Beliriş ve Kayboluş
3) Oluş ve Varoluş

Bu kavramların diyalektiği Varlık ile başlar ve Varoluş ile neticeye varır.

Üç adımda Var‘dan oluş türer, Var oluş birleşip Varoluş‘u meydana getirir.

Var ile oluş ayrık olduğuna göre Var oluş ile Varoluş da ayrık tutulmalıdır.

Var çıkış noktası, oluş varış noktası olduğuna göre:
1) Var oluş çıkış ile varışı ayırt eder.
2) Varoluş çıkış-varışı bileştiren güzergahtır.

Varış iki tanedir [2]:
1) Var oluş hedefe varıştır (goal).
2) Varoluş amaca varıştır (aim).

Bileşik kelimeleri ayırmak bu ikisini karıştırmaktır. TDK sözlüğündeki “bilinç dışı” bilinç’den çıkıp dışı’na varmayı gösterir. Oysa terimin doğrusu “bilinçdışı” bizzat o güzergahın kendisini imletir [3].

Hedefe varıştan ayırt etmek için amaca varışa “varışa varış” diyelim:
1) Var oluş varlığın varışıdır.
2) Varoluş varlığın kendi varışına varışıdır: güzergahıdır.

Yani varmanız yetmez, vardığınıza da varmanız gerekir; olan bitenin farkına varmanız, ayırdına varmanız gerekir.

Örnek: Bir yarışçının bitiş çizgisini geçtiğini kameraların kaydetmiş olması insanların bunu anlaması ve anlatması görevini iptal etmez. Özellikle de çaktırmadan gidip kamera görüntülerini silmeye yeltenecek birileri varsa…

İnkarın ikrardan farkı birinci varıştan ikinci varışı esirgemesidir:
1) İnkar hedefe varılmasına izin verirken/vermekle amaca varmaya engel olur.
2) İkrar ise hedefe varıldığını es geçer/atlar/varsayar ki asıl amaca varılabilsin.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bu kavramların İngilizce ve Almanca karşılıkları şöyledir:
1) Varlık & Yokluk: Being & Nothing; Sein & Nichts
2) Beliriş & Kayboluş: Coming-to-be & Ceasing-to-be; Entstehen & Vergehen
3) Oluş & Varoluş: Becoming & Existence; Werden & Dasein

[2] Bkz “Sisifos: dürtüde hedef ve amaç” Slavoj Žižek, “Dürtüde fol hedef ve sahi amaç” Slavoj Žižek

[3] Bkz “Kavramlarımızı Yazım Kurallarından Koruyalım”