‘Gösteren’de Yoğunlaşan İmletici Hemseslenme — Işık Barış Fidaner

Lacan “işlerliğin kaynağını” şöyle adlandırır [1]:

d’équivoque signifiante / signifying equivoque / imletici hemseslenme

Bu kavramı şöyle özetleyelim: Bir söylersiniz bin çağrışım olur.

Siz tek bir şey anlatmak isteseniz de konuştuğunuz bağlam (dil) bire bin katarak anlattığınız konuyu çok çeşitli çelişik yönlere doğru çekiştirir.

Çarşıdan aldım bir tane, eve geldim bin tane [2]: İşte bu bilmecede sorulan nar signifier’dır, nar tanelerinin çoğalması da équivoque’tur.

Şimdi bunları Türkçeye çevirelim:

1) ‘Bir dokun bin ah işit’ olunca tek seferde hep birlikte çağırılan ‘bin ah’ rastgele bir dağılım değildir, ‘efkar’ denen ‘çok sayıda fikir’ bir semptomla düğümlenip birbirine dolaşmıştır ve yorumlanmaya uygundur, dolayısıyla équivoque ‘muğlaklık/bulanıklık’ değil ‘hemseslenme’dir.

2) Tek seferde birçok şeyi gösteremezsiniz ancak imleyebilirsiniz, dolayısıyla signifier ‘gösteren’ değil ‘imleyen’dir [3].

Şimdi gelelim asıl konuya: Türkiyeli Lacancılar ‘signifier = gösteren’ eşleşmesinde neden bu kadar inat ediyorlar? Konuştukları bağlam (dil) bire bin kattığı için!

‘Gösteren’ kelimesi Türkçe bir imleyen olarak çağrıştırdığı deyimler bakımından çok zengindir, imletici hemseslenmenin yoğunlaştığı semptomatik bir noktadır.

‘Gösteren’ imleyeni tek seferde 78 deyime hemseslenir (liste aşağıda).

Yani Lacan’ın dediği gibi sahiden “imletici hemseslenmeden kaynaklanmayan hiçbir işlerlik yoktur” ve fakat Türkiyeli tatlısu Lacancıları tam da bu nedenle “imletici hemseslenme”nin gerçek adının ne olduğunu kabullenmeye gönül indiremezler [4].

O halde imletici hemseslenmeden kaynaklanmayan hiçbir işlerlik yoktur, yani ilişkideki anlamsızıyı işlevin askıda kaldığı noktaya tıkayabilme numarasından. (Lacan, L’Etourdit)

Sadece sevgi keyfiyeti arzuya tenezzül ettirebilir. (Lacan, Seminer 10)

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Anlamsızı (ab-sens)” Jacques Lacan

[2] Bkz “Nar? Tabiat! Narsız? Ta biat! Narkist? Tabi at!”, “Narkist ve Anarkist”

[3] Bkz “Signifier Neden Gösteren Değil İmleyen Olarak Çevrilmeli”, “Parmakla gösterme bir işarettir”, “Neden, Sebep, Gösteren, İmleyen”

[4] Bkz “Az Ötede Oynayın! Tatlısu Lacancılarını ve Žižek Bahçesinde Koşturan Köpecikleri Tanıyalım”

‘Gösteren’ imleyeniyle hemseslenilen deyimlerin listesi (TDK):

aday gösteren, adres gösteren, anlayış gösteren, aşinalık gösteren, ayrıcalık gösteren, baş gösteren, başarı gösteren, (birine) kolaylık gösteren, (birini) adres gösteren, birini hedef gösteren, büyüklük gösteren, cesaret gösteren, çaba gösteren, diş gösteren, dünyanın kaç bucak (köşe) olduğunu gösteren, elini gösteren, erkân gösteren, etkisini gösteren, faaliyet gösteren, fedakârlık gösteren, feragat gösteren, gayret gösteren, gerçek yüzünü gösteren, gerekçe gösteren, gününü gösteren, hedef gösteren, hırsıza yol gösteren, hüner gösteren, hüsnü kabul gösteren, ilgi gösteren, iş gösteren, kapıyı gösteren, kazaya rıza gösteren, kefil gösteren, kendini gösteren, kırmızı kart gösteren, kulağı ters taraftan gösteren, liyakat gösteren, marifet gösteren, metanet gösteren, misal gösteren, mucize gösteren, mukavemet gösteren, namzet gösteren, nezaket gösteren, öfke yüzü gösteren, özen gösteren, rağbet gösteren, reaksiyon gösteren, rıza gösteren, sadakat gösteren, sadakatsizlik gösteren, sağ eliyle sol kulağını gösteren, sancak gösteren, saygı gösteren, sebat gösteren, sıcak yüz gösteren, suya gösteren, şiddet gösteren, teessür gösteren, telaş gösteren, tepki gösteren, terakki gösteren, tesirini gösteren, teslimiyet gösteren, teveccüh gösteren, tırnak gösteren, titizlik gösteren, varlık gösteren, yakınlık gösteren, yıkkınlık gösteren, yol gösteren, yumruk gösteren, yüreklilik gösteren, yüreksizlik gösteren, yüz aklığı gösteren, yüz gösteren, zaaf gösteren

geistern: wander like a ghost
gestern: yesterday
geister: ghosts

gösteren
gösterin
göz ter’in
göz derin
göz deri’n