Paps of Jura, Jurassic Paps, Dinozor Memeli Babişko: Genel ve Yerel Azamiye — Işık Barış Fidaner

Bilgisayar biliminde optimizasyon/eniyileme diye bir iş vardır: Algoritmik yordamlarla birtakım soyut sayısal tepelere tırmanırsınız, eğer en yüksek doruğa varabilirseniz “Görev tamam!” deyip kenara çekilirsiniz, buna genel azamiye denir (global maximum), en yüksek doruğa eremeyenlerin “idare etmeye razı geldiği” nispeten yüksek tepelere de yerel azamiye denir (local maximum).

Genel azamiye bir tanedir, ona vardıysanız o ayarda başka hiçbir tepe olmadığını bilirsiniz. Yok eğer vardığınız nokta yerel bir azamiye ise o ayarda en az bir tepe daha olduğunu bilirsiniz, onlar en az iki tanedir.

Diyelim ki göreviniz bir sözü anlamak olsun:

1) Duyduğunuz sözün çok muhtemel tek bir anlamı varsa genel azamiyeyi görmüşsünüz demektir, o zaman %100 emin olmasanız bile “İşte bunu anladım bravo ben!” dersiniz ve aldığınız mesajı dosyalayıp kenara çekilirsiniz.

2) Yok eğer muğlak bir söz sarfedildiyse, mesela övgü mü sövgü mü olduğu muallakta bırakıldıysa, o zaman bir şeyler anladıysanız dahi ne anladığınızı bilemezsiniz ve yerel azamiyeler arasında kararsızca gezinmeye mecbur kalırsınız.

Şimdi bunlara bir bakalım: Genel azamiye bir tanedir, yerel azamiyeyse en az iki tanedir dedik. Genel azamiyeye varabilmek ve vardırabilmek güç ve statüyle bağıntılıdır, yerel azamiyelerde gezinip durmaksa keşif ve yaratıcılıkla bağıntılıdır (exploitation/exploration).

Bunlar aslında cinsiyet farkını işaretler: Genel azamiye fallustur, yerel azamiye mamilladır. Böylece Lacan’ın neden “Meme hemsedadır” dediğini de anlarız [1]: Eğer duyduğunuz bir söz kafanızda netleşmiyorsa en az iki tepesi var demektir, yani o memeli bir sözdür.

Fallik tarzda konuşanları anlamak daha kolaydır, genel azamiye hep gözünüzün önündedir (“yiğidin malı meydanda olur”). Memeli memeli konuşanlarsa kafanızı karıştırır, onları dinleyenler daha çok bilişsel bedel öderler, işte Freud’un meşhur “kara kıtası” da budur.

Şimdi coğrafi bir oluşuma değinerek yazıyı bitirelim: Paps of Jura, İskoçya’nın Jura adasının meme şekilli dağlarıdır (Wikipedia):

Fotoğraf (Wikipedia)

Uydu görüntüsü (Maps)

Yerşekilleri (Maps)

Bu isim Jura’nın Memeleri demektir ama Paps aynı zamanda Babacığım olduğuna göre aynı isim Jura’nın Babişkosu diye de okunabilir.

Keltçeden gelen Jura sözcüğü ayrıca dinozorların yaşadığı çok eski çağları da adlandırdığı için aynı ismi Jurassic Paps diye de yazabilirsiniz.

Bütün bu çağrışımları birleştirirsek bu dağlara Dinozor Memeli Babişko demeliyiz. Geçtiğimiz asırda adayı haritalamak amacıyla kurulmuş bir Üçgenleme Merkezinin tepelerden biraz daha yüksek olanına terk edilmiş kalıntıları da bu bakımdan manidardır [2]:

Üçgenleme Merkezi

Üçgenleme Noktası

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Lamel/Akıtman saf can içgüdüsü olarak libidodur” Jacques Lacan, “Jenerasyon Kıskançlığı ve Standardizasyon Kıskançlığı”

[2] Bkz “Jurassic Park: Dinozorlar pederane üstbenin patlamasıdır” Slavoj Žižek, “Akrokantozor”, “Hemseslenme: İmleme, İmleyiş, İmletim, İmlendirme”, “Saussure Dil Lokantası”