Eril ve Dişil Örtbas: Bedenime Sahip Olabilirsin Ama Ruhuma Asla! — Işık Barış Fidaner

Yeşilçam klişelerinden biri de tecavüzü örtbas eden şu cümledir:
Bedenime sahip olabilirsin ama ruhuma asla!

Eril veya dişil tarzda olmasına göre örtbastaki vurgu yer değiştirir:
1) Eril örtbas: (Bedenime sahip olabilirsin ama) Ruhuma asla!
2) Dişil örtbas: Bedenime sahip olabilirsin… (ama ruhuma asla!)

Eril örtbasta sergilenen ölümsüz ruh/can Φ = Fallus’tur. Dişil örtbasta sergilenen zedeli beden S(Ⱥ) = Ötekinin eksikliğidir. Örnekler verelim:

1) Eril örtbas örneği: Meşgul Şehir (İşgal altında İstanbul) sergisi [1]
2) Dişil örtbas örneği: Zehra Doğan’ın savaşzede eşyalar sergisi (2019) [*]

İki örtbas farklı stratejiler uygular: Eril örtbas Gerçekten Meşgul olduğunu vurgulayarak önemsenmeyi amaçlarken, dişil örtbas Sahiden Zedeli olduğunu vurgulayarak sevgi uyandırmayı amaçlar.

Eril örtbasta Φ’nin gerçekliği S(Ⱥ)’nın sahiliğini örtbas eder (İstanbul’un o yıllarda sahiden de işgal altında olduğu inkar edilir). Dişil örtbasta ise aksine S(Ⱥ)’nın sahiliği Φ’nin gerçekliğini örtbas eder (o eşyaların ve sahiplerinin gerçekten de savaşzede oldukları inkar edilir) [2].

Her iki örtbasın ortak özelliği beden-ruh/can bağındaki ama‘yı bastırmalarıdır. Bu nedenle her iki taraf da Sanal Anayurt Savunması statüsündedir. Örtbastan çıkış yolu ise Amayurt Savunmasıdır, yani tam da o iki örtbası birbirine bağlayan geçiş noktasına tutunmaktır [3].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Müşkül Şehir: Seda-Kavram Bağının Politik Karşılığı”

[2] Bkz “Eril ile Dişil: Sahilik, Gerçeklik ve Suretler”

[3] Bkz “Sanal Anayurt Savunmasını Amayurt Savunmasına Çevirelim: Bilen Özneden Bilebilen Özneye”