Sosyal Medyada Türeyen İnkârcı Yavşakça Familyası Üzerine

Yıllar önce Slavoj Žižek’in sosyal medyanın tamamen yasaklanmasını önermesine pek anlam verememiştim çünkü Twitter’da oluşan gündemlerin geniş çağrışım yelpazeleriyle kapsamlı bağlamlar kurmaya yarayabildiğini görüyordum. Zaten bütün öncülleri ve ardıllarıyla birlikte Gezi Direnişi bu algı etrafında cereyan etmişti. Fakat zamanla (daha net) anlaşıldı ki medyatik akışlardan yararlanıp gerçekten denizlere açılmak isteyenler çok küçük bir azınlıktır. Düşünmeye ayıracak vakti ve dikkati kısıtlı olan ezici çoğunluk önceden alıştığı tatlısulardan ayrılmayı göze alamaz. Ayrıca özellikle Gezi yenilgisinden sonra kamuoyunu tatlısulara mıhlayarak denizlere açılmaktan alıkoymaya yeminli bir canlı modeli türemiştir. Onlara İnkârcı Yavşakça Familyası (İYF) diyeceğiz  [1].

İYF modelini kuran iki bileşen şunlardır:

1) İnkârcılık: Apaçık gerçekler olmamış gibi davranmak, özellikle de meyve verip onları hasetlendiren ağaçları taşlayabilmek için onlara dikenli çalı muamelesi yapmak, bu uğurda o meyvelerin uyumsuz veya seyrek veya noksan veya zehirli olduğunu varsaymak ve varsaydırmak (hazır buldukları ‘meyve’yi üreten insani emek ve çabayı zaten hiç ikrar ve takdir edemedikleri için ‘ağaçta yetişmek’ mecazına başvurdum). Sosyal medyada kullanıcı/müşteri sıfatıyla faydalanma ve memnun edilme talebine dayandırılan blok düğmesi de bu inkârcılığın teknik altyapısını oluşturur.

2) Yavşaklık: Beğen-paylaş sinyalleriyle birbirlerini mıncıklamaya ve özel mesajlarda başkalarını çekiştirip yaftalamaya dayanan kapalı devre networkçülük sistemleri kurmaktır (ağlaşma: wetworking) [2]. Birbirinin sırtını kaşıma davranışı elbette maymunlardaki ‘social grooming’ tarzında masumane bir ‘sosyalleşme’ de sayılabilirdi ancak ısrarcı inkâr tavrıyla birleştiği anda bu ‘sos yala elleşme’ katıksız yavşaklık statüsüne terfi etmiş olur. Anonim kalabalığı eğlendirme görevi de (Biri Bizi Gözetliyor evlerine yaraşacak bir unsur olarak) bu genelleşen yavşaklaşmanın sosyal altyapısını oluşturur [3].

İYF fenomeni güncel iki olayda örneklenmiştir:

1) Almanya’daki gözaltı filminde ‘polisten dayak yemiyor’ diye Greta Thunberg’i coşkuyla aşağılamaya kalkışan İYF bireyleri [4].

2) Slavoj Žižek’i desteksizce karalayan Gabriel Rockhill imzalı metnin coşkuyla üç farklı Türkçe çevirisini yapıp paylaşan İYF bireyleri [5].

İYF davranışını tanımlarken coşku terimini özellikle vurgulamam heves olmadığına dikkat çekmek içindir.

Notlar:

[1] Bkz “Çift Kabuklu Yavşakça Familyası Nedir?”

[2] Bkz “Ağlaşma ve Ağalaşma”, “Networking and Wetworking”

[3] Bkz “Turbacracy/Turbo-crazy/Dur-bak-rasi: Güncel İğdiş İlkesi Anonim Kalabalık Fetişidir”

[4] Bkz “İnsansever aktivist fantazinin sapkınlığı”, “Greta Thunberg bir dahi değil – o bir havari” Slavoj Žižek

[5] Bkz “İnkarcı Erdem Serabını Güneş Diye Yutturamazsınız”