İkinci Dünyaya Adım Atmak: Diş Dökülmesi ve Yılanlı Kabuslar — Işık Barış Fidaner

Çeşitli ülkelerde ne tür rüyaların merak edildiğinin haritası çıkarılmış [1]. Çıkan genel desen şu şekilde:

1) ‘Gelişmiş’ ülkelerde ‘diş dökülmesi’ kabusları daha çok merak ediliyor.
2) ‘Gelişmekte olan’ ülkelerde ise ‘yılanlı’ kabuslar daha çok merak ediliyor.

Bilindik efsanede Adem ve Havva’nın yılanın verdiği elmayı çiğneyerek günah işlediklerini hatırlarsanız bu iki kabusu kolayca iğdiş tarzı açısından ayırt edersiniz:

1) ‘Gelişmiş’ ülkede elmayı çiğneyecek şahsi dişlerin sağlamlığı kuşkuludur.
2) ‘Gelişmekte olan’ ülkede elmayı sunan toplumsal kaynaklar kuşkuludur.

‘Gelişmiş’ birinci dünya ile ‘gelişmekte olan’ üçüncü dünya arasındaki fark iki açıdan okunabilir.

Dişler açısından bu fark şöyle okunur:
1) Gelişmiş ülkede elmalar harikadır ama vatandaş meyve çiğnemeyi beceremiyordur, medyatik rehavete kapılmıştır, dişlerini bilemesi gerektiğini unutmuştur.
2) Gelişmekte olan ülkenin kötü ağaçlarında yetişen elmalar zaten ya çürük ya zehirli olduğu için vatandaş ne yaparsa yapsın o meyvelerin hayrını göremez.

Yılan açısından aynı fark şöyle okunur:
1) ‘Gelişmiş’ ülkede de elmalar boktandır ama ‘ayrıcalık’ hissini korumak isteyen vatandaşlar bu gerçeği inkar edebilmek için kendi dişlerinde kabahat bulurlar, şahsen mesuliyet alarak ‘gelişmiş elmaların ayrıcalığını’ temize çıkarmayı seçerler, zaten medyatik kanalizasyon sistemleri de onların perdeleyici hatıralarını destekliyordur.
2) ‘Gelişmekte olan’ ülkedeki elmalar aslında o kadar korkunç değildir ama üçüncü dünya vatandaşları birinci dünyadaki ‘gelişmiş şahısların ayrıcalık gösterisine’ o kadar gıcık kapıyorlardır ki ‘bizim elin kara çalısına’ yüz vermeye gönül indiremezler [2].

Sonuç olarak Dimyat seferine çıkıp ‘gelişmiş’ pirinci ya kazanma ya da altetme işine kalkışanlar ‘gelişmekte olan’ evdeki bulgurdan olurlar [3]. Bu kısır döngüden çıkış yolu da tabikide diş dökülmesi ve yılanlı kabusların aynı madalyonun iki yüzü olduğunu algılayarak ikinci dünyaya adım atmaktır.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Şemaya bakınız (ilgili haber).

[2] Bkz “Şu yüce dağların karı eridi” türkü sözleri

[3] Bkz Beş Amel (derleme)