Mahpusun Rüyası — Sigmund Freud, Moritz von Schwind

Münih Schack Galerisi’nde sergilenen bu resmiyle Schwind rüyaların hakim durumdan nasıl türediğini çok iyi kavradığını gösterir. ‘Mahpusun Rüyası’ adlı bu eserde tabi ki mahpusun kaçışı sahnelenmiştir. Rüyadaki firar hattı pencereden geçiyorsa tam da o noktadan hücreye giren ışık uyaranıyla mahpusun uykusu bölündüğü içindir.

Birbirinin omzuna çıkmış cüceler elbette mahpusun pencereye tırmanmak için katetmesi gereken ardışık konumları temsil eder; ayrıca yanılmıyorsam veya olmayan bir niyeti ressama atfetmiyorsam, en üstte parmaklıkları törpüleyerek mahpustan rol çalan cücenin tipi aynı mahpusun kendisi gibidir.

Psikanalize Giriş Dersleri

Türkçesi: Işık Barış Fidaner
(Fatoş İrem’e teşekkürler)

Lacancı simgesel düzeni oluşturan öğeler resme şöyle oturur:
1) Mahpusun kendisi tezahür eden semptomdur, rüya göbeğidir: S(Ⱥ)
2) Mahpustan rol çalan firarcı cüceler imletim zinciri olmuşlardır: S₂
3) Cüceler zincirini en alttan destekleyen kral cüce Esas-İmleyen’dir: S₁
4) Işık huzmesinde süzülüp zincire can veren saki melek objet petit a‘dır.
5) Ötede sarkan alakasız cüce ise bütün simgelerin gizli atıf noktasıdır: $

Bu resimle birlikte toplam üç mahpus tertipi vardır:
1) Oyun Kuramında Mahpusun İkilemi (Mİ): Prisoner’s Dilemma
2) Jacques Lacan’ın incelediği Üç Mahpus (ÜM): Three Prisoners
3) Sigmund Freud’un bahsettiği Mahpusun Rüyası (MR): Prisoner’s Dream

Bkz “Niteliklerin Koşullu Sayılması”