Lekesiz Zihnin Ezeli Günışığı: Nam-ı Pir’de bul beni yiğidim! — Işık Barış Fidaner

Lekesiz Zihnin Ezeli Günışığı‘nda (Eternal Sunshine of the Spotless Mind, 2004) Romeo ve Jülyet’e bir burgu yapılır: Jülyet Romeo’yu kabuletmek için ona Montague ismini terk ettirmişti [1]:

Tek düşmanım senin Babanın-Adıdır;
Sen kendinsin, Montague değilsin ya.
Nedir bu Montague? El değil ayak değil,
Kol değil surat değil, ne de diğer bir şey
Adamlarda bulunan. Başka bir ad oluversin!
Neymiş bu adlar? Gül dediğimiz o şeye
Başka bir ad versek hoş kokacaktı yine;
O halde Romeo’ya Romeo denmezse şayet
Kusursuzluğundan hiçbirşey kaybetmeyecek
Ünvan elden gidince. Romeo sal gitsin şu adı
Ve o adının yerine, ki sana ait bile değil,
Al benim tamamımı.

Filmde Clementine’e verdirilen mesaj ise bunun tam tersidir:

Montauk’ta bul beni yiğidim!

Romeo’nun Jülyet uğruna bastırdığı Montague soyadı filmde Joel-Clem çiftini entropik bozunumdan kurtaran Montauk sahili kılığında geri döner.

Yaşanan burgu Nam-ı Pir’in işlev değiştirmesiyle ilgilidir: Önceki Nam-ı Pir gençleri eşleştirirken aşklarını umursamazken (sadece statülerine bakarken) şimdiki Nam-ı Pir tam da en aşık gençleri (hem de en ‘dolu dolu hayat’lara) kavuşturmak iddiasıyla işlemektedir.

Dolayısıyla yıkıcı ikircik de artık ailelere/soyadlarına yönelmek yerine sevgililere/maşuklara yönelmektedir. Psikotik defterden silme (foreclosure, Verwerfung) işlemi ‘evlatlığı reddetmek’ yerine ‘sevgililiği reddetmek’ biçimine bürünmüştür.

İşte Joel Barish’ın rüyalarında sürüklenen Clementine’e filmde söyletilen söz de defterden silinen en mühim öğenin gerçek’te yeniden belirişidir [2]:

Nam-ı Pir’de bul beni yiğidim!

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Romeo ve Jülyet: Montauklar ve Kabuletler” William Shakespeare

[2] Bkz “Bastırma ve defterden silme” Jacques Lacan, “Nam-ı Pir Žižek’tir”