Analiz Yasağı: Žižek’in Frankfurt konuşması ve Žižek baenmeyen afendi şojuklar — Işık Barış Fidaner

Frankfurt Kitap Fuarı’nda yaptığı (İsrailcilerce yuhalanan) açılış konuşmasında Slavoj Žižek Filistin meselesiyle birlikte şiddetlenen ‘analiz yasağı’na dikkat çekti [1]:

Gazze sınırı yakınında İsraillilere yapılan Hamas saldırısını kayıtsız şartsız kınıyorum ve İsrail’in kendini koruma ve tehdidi yok etme hakkını tanıyorum. Ama tuhaf bir şey fark ettim: Ne zaman durumun karmaşık arkaplanını çözümleme gereğinden söz açılsa her seferinde Hamas terörizmini destekleme veya makulleştirme suçlaması ortaya atılıyor. Bu analiz yasağının, karmaşıklığı görme yasağının ne kadar acayip olduğunun farkında mıyız? Böyle yasaklar nasıl toplumlara yakışır?

Sosyal medyada dolaşan Azrail yardımıyla savaşa kendini kaptıran ‘rafine zevkli eleştirmen’ler Žižek’in bu söylediklerini baenmediler. Filistinci eleştirmenler Hamas’ın yaptığı katliamın kınanmasından lezzet alamazken İsrailci eleştirmenler karmaşık arkaplanın ikrar edilmesine tahammül edemediler. Arz edilen ‘kan deryası’nı seyre dalan sağlı sollu seçkin eleştirmenlerimiz alaycı üstbeni elde tutmak için ‘Žižek baenmeyen afendi şojuk’ kimliklerine sıkı sıkı tutundular.

Bunları bu şekilde yazıyorum çünkü:
1) Azrail zaten yıllardır (en azından 2015’ten beri) sosyal medyada gezdirilmekteydi.
2) Bu gezintiler sonucunda (‘kim kimi öldürüyor!’ fantazileri eşliğinde) ‘eleştiri’ denen faaliyet zaten analizden arındırılıp ‘sanal linç’ denen kalabalık eğlencelerine dönüşmüştü.
3) Nihayet ‘rafine zevkli eleştirmen’ kimliği analiz gereğinden muaf kılındı, yani karmaşalarla başa çıkma gereğinden tamamen koparıldı.
4) Analiz yerine ‘kan gösterme’nin geçer akçe olduğu bir ‘rafine zevkli eleştirmenler piyasası’ oluşunca da ‘doğal olarak’ (kapitalizm şartlarında) ‘kan deryası’ arzı fazla gecikmedi.
5) Bu arz ile ‘sanal linç ~ gerçek linç’ köprüsü kuruldu.

Son yıllarda ‘eleştiri//analiz’ ikileminin keskinleşmesi üzerine birçok yazı yazdım [2]. Žižek’in Filistinlilerin hakkını savunduğu için yuhalanan konuşması bu keskinleşmenin ‘sanal linç’ aşamasını geride bırakıp ‘gerçek linç’ aşamasına doğru yol aldığına işaret etmektedir.

Vaziyetin ciddiyetine bir örnek göstereceğim: Koca koca Žižek kitapları çeviren Erkal Ünal bile ‘rafine zevkli eleştirmen furyası’na katılarak Žižek’in Frankfurt’ta yuhalanmasını makulleştiren bir mesaj yayınladı:

Žižek son yazısıyla imkânsız bir orta yol tutturmaya çalışmıştı, ama Frankfurt’ta kendisine gösterilen tepkiyle (konuşmasının kesilmesi, bazılarının toplantı alanını terk etmesi) yazısındaki körlüğün etkilerini bizzat tecrübe etmiş. [*]

Eleştirmen kimliğinin analizci kimliğinden tamamen koptuğu bir noktadayız. Şiddetlenen linç atmosferini frenlemeye ‘Žižek baenmeyen afendi şojuk’ları kendi hallerine bırakmakla başlayabiliriz.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] İzlemek için tıklayınız. İngilizcesi:

I unconditionally condemn the Hamas attack on Israelis close to Gaza border without any ‘if’s and ‘but’s and I give Israel the right to defend itself and destroy the threat. However I noticed a strange thing, the moment one mentions the need to analyze the complex background of the situation one is as a rule accused of supporting or justifying Hamas terrorism. Are we aware how weird this prohibition to analyze, to see the complexity is? In what society does this prohibition belong?

[2] Bkz “Sahici Analiz Eleştirinin Ötesindedir: Eleştiri Taslamayı Açığa Vurur, Analiz Kendini Baltalamayı Açığa Vurur” ve diğerleri