Defne Dallarından Taç: Tenezzül İğrentisi — Işık Barış Fidaner

Efsaneye göre Apollon Eros’un okçuluğuna hakaret edince Eros iki ok attı:

1) Altın ok Apollon’u orman perisi Dafni’ye sırılsıklam aşık etti.

2) Kurşun ok ise Dafni’yi aşktan meşkten tamamen soğuttu.

Dafni Apollon’un pençesine düşmemek için babası Peneus’tan yardım istedi.

Nehir tanrısı Peneus Dafni’yi defne ağacına dönüştürüp Apollon’dan sakladı.

Apollon Dafni’ciğine kavuşamayınca defne dallarından taç yapıp başına taktı.

Şimdi bunları kısaca yorumlayalım:

Efsanenin başında Apollon karşısında Eros ‘tenezzül iğrentisi’ni dışavurur [1].

Attığı oklar ‘Kimse senin tenezzülüne kalmadı! Ne Eros, ne Dafni!’ demektir.

Dafni’yi aşktan meşkten tamamen soğutan etmen de bu ‘tenezzül iğrentisi’dir.

Lacan’ın sözünü uyarlayarak buradaki paradoksu/saçmantığı dile getirebiliriz:

Sadece sevgi keyfiyeti arzuya tenezzül ettirebilir. (Seminer 10) [2]

Sadece Eros Apollon’u Dafni’ye tenezzül ettirebilir.

Eros’un mahareti tenezzül ettirmek olduğu halde kendisi tenezzülden iğrenir.

Dafni de Eros gibi (arzu da sevgi gibi) tenezzülden iğrenip ‘Bu o değil!’ der [3].

Sonuç olarak defne ağacına dönüşerek katılaşan madde ‘tenezzül iğrentisi’dir.

Sinema ödüllerinde rastlanan ‘defne dallarından taç’ simgesi buradan gelir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Kadın arzudaki tenezzülden iğrenir” Jacques Lacan, “Beşli Medeniyet Saçmantığı: Narenciye Serabı Hulusinatif Suratlar Taksimatında: Size Vurana Öbür Yanağınızı Dönün”, “Öznenin Nesneye Yaklaşımında Uygarlaşma”

[2] Bkz “Sadece sevgi keyfiyeti arzuya tenezzül ettirebilir” Jacques Lacan

[3] Bkz “Mektubaşka: Teklifimi benden esirgemeni rica ediyorum” Jacques Lacan, “Merkezi Boşluk Etrafında Arzunun Kesişimsel Alanı”, “Sana sunduğum şeyi reddetmeni istiyorum çünkü bu o değil” Dany Nobus

Fikir alışverişi için Donald Kunze’ye teşekkürler.