Kendini bizden ayırma — Slavoj Žižek

Bertolt Brecht’in Alınan Tedbir oyununda kimilerince en sorunlu şarkı sayılan ‘Partiye Övgü’ zannedildiğinden çok daha isabetli ve eşsiz bir önermedir. Brecht sanki bu şarkıda Parti’yi ‘bildiği varsayılan özne’ timsali yapıyor gibidir, onu sanki tarihsel durum hakkında eksiksiz ve kusursuz içgörüye sahip Mutlak Bilgi’nin tecessümü katına çıkarıyor gibidir: “İki tane gözün varsa senin, binlerce gözü var partinin!” [*] Ama bu şiirin yakın bir okuması çok farklı bir işleyişi su yüzüne çıkarır; genç Komüniste sitem eden Koro Parti’nin herşeyi bilmediğini söyler, genç Komünist Parti’nin hakim düşünce hattına itirazında belki de haklıdır [*]:

Geçmemiz gereken yolu bize göster, biz de
geçebilelim o yoldan senin gibi, ama
biz olmadan geçme doğru yoldan.
O yol biz olmadığımız zaman
yolların en yanlışı olur.
Kendini bizden ayırma.

Demek ki Parti otoritesi belirli müspet bilgilerden oluşmaz, kolektif politik özneye bağlanan yeni bir bilgi tipinin şekline bürünmüştür. Koro’nun ısrarla vurguladığı tek mühim konu şudur ki eğer genç yoldaş haklı olduğuna inanıyorsa kolektif Parti yapısında kendi yerini alarak mücadelesini vermelidir, onun dışına çıkmamalıdır; yani nispeten hüzünç bir ifadeyle, eğer sahiden haklıysa o halde genç yoldaş Parti’ye diğer mensuplardan çok daha lazımdır. Parti’nin talebi ‘Ben’imizi Parti’nin kolektif kimliği ‘Biz’ ile temellendirmemizdir: Bizimle mücadele ver, bizim için mücadele ver, Parti’nin hakim düşünce hattına itiraz eden hakikatin için mücadele ver, yeter ki bu mücadeleyi Parti’nin dışına çıkarak kendi başına verme. Aynı Lacan’ın analitik söylem formülündeki gibi Parti’nin bilgisinde önem arz eden şey içeriği değil, Hakikat yerine konmuş olmasıdır.

Devrim Kapıda’dan

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz “İnternete Övgü” ~ Bertolt Brecht, “Parti Biziz” Bertolt Brecht