Bir yıldıztaşı Ay’da geniş çarpma krateri oluşurken uzaya fırladı — Ezzy Pearson

Ezzy Pearson — 18 Haziran 2024 — skyatnightmagazine.com

Mühim çalışmada bir yıldıztaşının Ay’daki bir çarpma krateriyle bağlantılı olduğu, bu kraterden fırlamış olabileceği bildirildi.

Yeni analiz, Dünya’nın yörüngesine girip çıkan bir ‘ayımsı’ olan Kamualev yıldıztaşının muhtemelen Giordano Bruno kraterinden uzaya fırladığını gösterdi [*].

Kamualev birkaç milyon yıldır var ve Dünya’nın ortak yörüngesindeki yıldıztaşlarından biri, yani Güneş’in etrafında Dünya’ya benzer bir yörüngede dolaşıyor.

45 ila 60 metre çapındaki yıldıztaşı çok yakında incelenecek: Çin’in Tianwen-2 harekatının hedefi olarak belirlendi.

*Long March 5B roketi, 29 Nisan 2021’de Hainan eyaletindeki Wenchang Uzay Fırlatma Merkezi’nden fırlatıldı. Fotoğraf: STR / AFP) / Çin Dış Basın / Getty Images aracılığıyla*

Kamualev’in Ay kökenleri

Kamualev, görünüm olarak ay kayasına benziyor ve yörüngesi ile birlikte Ay’dan gelmiş olabileceğini düşündürüyor.

Bu teoriyi sınamak için Kamualev gibi bir uzay kayasını yörüngeye fırlatmak için gereken çarpma simüle edildi ve ortaya çıkan ay kraterinin 10–20 km genişliğinde ve yaklaşık 10 milyon yıl yaşında olması gerektiği bulundu.

Dört milyon yaşında 22 kilometre genişliğindeki Giordano Bruno, bu kriterlere uyan tek ay krateri.

“50 yıldır, astronotlar tarafından Ay yüzeyinden toplanan kayaları ve Ay’ın her yerinden rastgele yıldıztaşı çarpmalarından sıçrayarak Dünya’ya düşen yüzlerce küçük ay parçasını inceliyoruz,” diyor çalışmada yer alan Arizona Üniversitesi’nden Erik Asphaug.

“Kamualev, ikisini birbirine bağlayan eksik bir halka gibi.”

Çin’in yaklaşmakta olan Tianwen-2 harekatının hedefi olan Kamualev yıldıztaşı, NASA’nın Ay Keşif Yörünge Aracı tarafından burada görüntülendiği gibi, Ay’ın uzak tarafındaki Giordano Bruno kraterinden fırlamış olabilir. Krater: NASA/Goddard/Arizona Eyalet Üniversitesi

Kamualev ve panspermia

Dahası bu olay, Galaksi genelinde yaşamın yayılma olasılığı hakkında bildiklerimizi değiştirebilir.

Asphaug, modelin, büyük kayaların bir gezegenin yüzeyinden nasıl fırlayabileceğini ve sağlam kalabileceğini gösterdiğini söylüyor.

Bu, yaşamın –veya onun bileşenlerinin– uzaydaki diğer bölgelerden dünyalara nasıl taşınabileceğini gösteren panspermia teorisine bağlanıyor.

*Panspermia, yaşamın bir gezegen gövdesinde başlayıp başka bir gezegene taşınabileceği teorisidir. İllüstrasyon: Tobias Roetsch/Future Publishing via Getty Images*

“Kamualev kendisi cansız bir gezegenden gelse de Mars’tan fırlatılan kayaların yaşam taşıyabileceğini –en azından teoride– gösteriyor,” diyor.

“Giordano Bruno çarpması muhtemelen 10 metre boyutunda parçaların onlarcasını yüzlercesini uzaya saçmıştır,” diyor çalışmanın baş yazarı, Arizona Üniversitesi Ay ve Gezegen Laboratuvarı’nda misafir araştırmacı ve Pekin’deki Tsinghua Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan Yifei Jiao.

“Bu enkazın çoğu, bir milyon yıldan kısa bir süre içinde ay parçaları olarak Dünya’ya çarpmış olsa da,” diye ekledi, “birkaç şanslı nesne, henüz keşfedilmemiş veya tanımlanmamış Dünya’ya yakın yıldıztaşları olarak güneş merkezli yörüngelere yerleşmiş olabilir.”

Redaksiyon: Işık Barış Fidaner