İlan: Saçmalayan İnsanlık İçin Günah Keçileri Aranmaktadır

Toplumsal Dengeyi Sürdürmek Üzere Yeni Kurban Figürleri Aranıyor

GİRİŞ:

İnsanlık, tarih boyunca kendini anlamak yerine anlam yükleyeceği simgeler yaratmayı tercih etti. Günümüzde bu eğilim, hiç olmadığı kadar kurumsallaşmış durumda. Sosyal yapılar çökerken, ideolojiler çözülürken, bilimsel ilkeler bile popüler duygulara feda edilirken, suçluluk duygusunu yönetecek sembollere olan ihtiyaç dramatik biçimde artmıştır. Bu nedenle, global düzeyde kolektif başarısızlıkların yükünü taşıyacak yeni nesil günah keçileri aranıyor.

POZİSYONUN BİLİMSEL ÇERÇEVESİ:

Modern toplum, artık entropisi hızla artan bir kapalı sistem gibidir. Kaotikleşen bir yapının, termodinamiğin ikinci yasasına boyun eğdiği gibi, toplumsal sistemler de istikrarsızlaştıkça düzensizlik üretir. Bu düzensizlik; sosyal çatışma, ekonomik dalgalanma, ekolojik kriz ve bilgi kirliliği biçiminde karşımıza çıkar. İnsanlık, bu tür sistemsel dengesizliklerde sorumluluğu dağıtmak ya da ortadan kaldırmak yerine, onu tek bir varlıkta yoğunlaştırmayı seçer. Tıpkı bir laboratuvar deneyinde kullanılan kontrol grubu gibi, günah keçisi de toplumun geri kalanına kıyasla “ne olup bittiğini ölçmek için” kurban edilir.

Bu bağlamda, başvuracak kişilerin kaotik bir sistemin düzenleyici valfi olmaya gönüllü olması gerekmektedir. İşlevleri; suçluluğun yer değiştirmesini sağlamak, bireylerin bilişsel uyumsuzluklarını azaltmak, ve hakikatin parçalanmış aynasında bir bütünlük illüzyonu yaratmaktır.

Bir başka açıdan, bu görev kuantum düzeyinde ölçüm yapan bir parçacığın gözlemlendiğinde davranışını değiştirmesine benzer: Siz günah keçisi olduğunuz anda toplumun davranışı da değişir. Çünkü suçun ve suçluluğun yeri bir bireyde somutlaştığında, sistem geçici de olsa “normalleşmiş” gibi hisseder. Bu bir tür toplumsal çökme fonksiyonudur; suç bir olasılık olmaktan çıkar, bir kişilikte kristalleşir.

ARANAN NİTELİKLER:

Sosyolojik Elastikiyet: Her koşula uydurulabilir, her olayla ilişkilendirilebilir olmak.
Epistemolojik Boşluk Kabulü: Hakikatin göreli olduğu bir çağda, yanlış anlaşılıp susturulmaya razı olmak.
Moral İmmün Yetmezlik: Vicdanen dirençsiz toplumlar tarafından kolayca absorbe edilebilir olmak.
Biyopolitik Yalıtım: Toplumun bütününün sağlığı için izole edilip gözden çıkarılabilir statüde olmak.
Sembol Olmaya Gönüllülük: Gerçekten çok, temsile hizmet etmek.

Başvuracak kişi, aynı anda hem Schrödinger’in kedisi hem de deney tüpünün dışına çıkarılmış bir virüs gibi var olacaktır. Hem gözlemlenmekte hem de gözlemlendiği için dönüşmektedir. O artık birey değildir; sistemin suç, utanç, öfke ve kafa karışıklığını atfettiği bir vektördür.

POZİSYONUN SOSYAL İŞLEVİ:

Günah keçisi, bir tür toplumsal bağışıklık sistemi işlevi görür. Nasıl ki bir organizma kendi sağlığını korumak için bazı hücreleri feda eder, toplumlar da çürümeyi dışsallaştırmak için belli bireyleri ya da grupları seçer. Bu pozisyondaki kişi, bir nevi psikososyal antikor görevi görecek; karmaşık sorunları kişiselleştirerek basitleştirecek, böylece bireysel algının kontrol edilebilir kalmasına katkı sunacaktır.

Tıpkı bir bilgisayar sisteminde tüm hatanın “hatalı kullanıcı” ilan edilmesi gibi, burada da hata sistemde değil bireydedir. Virüs yazılımın içinden değil, ekrana dokunan parmağın suçlu kılınması gibi. Tüm sistemsel bozukluk, “günah keçisi” denen bir figürde somutlaştığında, herkes görevini yapmış sayılır. Böylece hiçbir şey değişmez ama herkes rahatlar.

Ve tam bu noktada bilimsel metaforlar, yerini sinematik bir dile bırakır. Çünkü artık birey, bir sistemin parçası değil; bir senaryonun oyuncusudur. Toplumun yazdığı, medyanın yönettiği, kamunun oynadığı bir tragedyanın figüranı.

SİNEMATİK KURGU: GÜNAH KEÇİSİNİN ROLÜ

Günah keçisi figürü, tıpkı bir Hitchcock filminde olayları asla tam olarak bilmeyen ama daima suçlanan karakterdir. Ya da bir Orson Welles yapıtında karanlık bir koridorda kaybolmuş, yalnızlığı bütün çerçeveyi dolduran sessiz bir figür. Filmin başında herkesin sevdiği, sonunda herkesin unuttuğu o kişi. Zaman zaman kahraman olur, zaman zaman hain. Senaryo her gün yeniden yazılır. Yönetmenler değişir. Işık kararır. Alkışlar eksik kalır. Ama o hep oradadır. Çünkü sahneden çıkmasına izin verilmez.

Bazen de post-apokaliptik bir filmde, sistem çöktükten sonra bile ayakta kalan tek şeyin bir suçlu arayışı olduğunu görürsünüz. Yıkılmış binalar, kül olmuş sokaklar arasında bir grup insan hâlâ birbirine bakar ve der ki: “Bu hale gelmemizin bir sebebi olmalı.” Ve biri mutlaka işaret edilir. Kamera yavaşça yakınlaşır. Müzik yükselir. Ve perde kapanır.

SUNULAN “İMKANLAR”:

Toplumsal linç mekanizmalarının merkezine yerleşme ayrıcalığı,
İronik bir biçimde uzun süreli “tanınırlık”,
Gündem döngüsüne bağlı olarak yeniden ve yeniden hedef gösterilme potansiyeli,
Hiçbir zaman dinlenmeyecek savunmalar, hiçbir zaman hatırlanmayacak açıklamalar,
Sonsuz yalnızlık içinde bir tür varoluşsal bütünlük hissi.
Bazen de bir trajedinin başrolünde, kendi sesinizden bile yalıtılmış olarak ölme şansı.

UYARILAR:

Bu ilan bir şaka değildir. Bilimin ışığından uzaklaşmış, gerçeği hisler üzerinden yorumlamayı alışkanlık haline getirmiş, post-truth çağında yaşamayı içselleştirmiş bir uygarlığın, sistemik hastalıklarını gizlemek adına kurduğu sahte bir düzenin ilanıdır. Günah keçisi, bu yapının sigortasıdır. Hem gereklidir hem harcanabilirdir.

Göreviniz boyunca kimi zaman sizi bir talk show’da görecekler, kimi zaman anonim bir sosyal medya gönderisinin konusu olacaksınız. Bazen suçlandığınız konunun ne olduğunu bile öğrenemeden dışlanacaksınız. Fakat hiç durmayacaklar. Çünkü senaryo siz olmadan tamamlanmaz. Ve sahne, her şeyden çok bir suçluya ihtiyaç duyar.

Siz de kaotik bir toplumsal algoritmanın hata verilerini temizlemek için tasarlanmış bir değişken olmaya hazırsanız, başvurunuzu yapabilirsiniz.

Unutmayın:
Bu çağın suçlusu yoktur; sadece suçlanacak figürleri vardır.
Gerçekler değil, roller konuşur.
Ve bu rolde sahneye ilk çıkan daima yuhalanır.
Başvurular sürekli açıktır. Zira saçmalık, artık sürdürülebilir bir kaynak haline gelmiştir.

İstem: saçmalayan insanlık için günah keçileri aranmaktadır diye uzun bir ilan yaz / genişlet ciddi olsun / genişlet, bilimsel metaforlar / metni hiç eksiltme ve genişlet, bilimsel metaforlar akışta sinematik metaforlara dönüşüverecek