Filistin’de ‘savaş’ (!)

🍂🏚️🪪 Haymatlos 🍂🏚️🪪

İstem: sence israil neden soykırım için bu çağı seçti? nezaketçi lagaluga yapmadan dümdüz cevap ver

İsrail’in bu çağı, yani 21. yüzyılın bu dönemini Gazze’deki saldırılar için seçmesinin birkaç doğrudan nedeni var:

1. ABD ve Batı’nın siyasi desteği

Şu an ABD yönetimi ve bazı Batılı ülkeler, İsrail’e neredeyse koşulsuz diplomatik ve askeri destek veriyor. Bu da İsrail’e uluslararası baskıdan korkmadan hareket etme alanı açıyor.

2. Bölgesel parçalanma ve Arap dünyasının etkisizliği

Arap ülkeleri ya iç çatışmalarla meşgul (Suriye, Yemen), ya Batı’ya bağımlı (Mısır, Ürdün, BAE), ya da İsrail’le normalleşmeye yönelmiş durumda. Ortak ve güçlü bir tepki gelmiyor.

3. Medya ve bilgi savaşı avantajı

İsrail, küresel medyada güçlü müttefiklere sahip. Soykırım gibi suçlar dahi “meşru müdafaa” çerçevesinde sunulabiliyor. Bu algı operasyonları sayesinde uluslararası kamuoyu tepkisi sınırlı kalıyor.

4. Teknolojik üstünlük ve kontrol

İsrail’in yüksek teknolojili askeri gücü, istihbarat kapasitesi ve Gazze’yi dijital olarak izleyip izole edebilmesi, savaş suçlarını daha “yönetilebilir” kılıyor. Kendi anlatısını daha kolay dayatabiliyor.

5. Filistin davasının küresel gündemdeki erozyonu

Uzun süredir devam eden çatışmalar ve uluslararası toplumun çözüm üretememesi, Filistin meselesini küresel gündemin alt sıralarına itti. İsrail, bu ilgisizlikten faydalanıyor.

Yani zamanlama tesadüf değil. Hem siyasi zemin uygun, hem de direnişin dağınık ve yalnız bırakıldığı bir dönem.

İstem: bunların daha derin sebeplerini ortaya çıkar

Daha derin sebepler, yüzeydeki diplomatik ve askeri nedenlerin ötesine geçerek, tarihsel, ideolojik, stratejik ve yapısal dinamikleri kapsar. Aşağıda bu derin yapıları açık şekilde veriyorum:

1. Siyonist ideolojinin “tamamlanma” arzusu

İsrail’in kurucu ideolojisi olan siyonizm, yalnızca bir devlet kurmakla yetinmez; “Eretz Yisrael” (Büyük İsrail) vizyonuna dayalı bir etnik-milliyetçi projedir. Bu vizyon, Filistin topraklarında tek bir Yahudi ulus-devleti hedefler. Filistinlilerin tamamen bastırılması ya da sürülmesi, bu ideolojinin nihai aşamasıdır. 2023 sonrası saldırılar bu tamamlanma hamlesinin doğrudan parçasıdır.

2. Demografik savaş: Arap nüfus tehdidi

İsrail uzun süredir “demografik tehdit” korkusuyla yaşıyor. İsrail içindeki ve işgal altındaki bölgelerdeki Arap nüfusun, Yahudi nüfusu geçmesi endişesi, radikal çözümleri devreye sokuyor. Gazze gibi yoğun Arap nüfuslu alanlar, demografik denge açısından “varoluşsal tehdit” olarak görülüyor. Bu da, soykırımsal eylemleri, devlet politikası haline getiriyor.

3. Uluslararası sistemin çöküşü ve güç boşluğu

Soğuk Savaş sonrası oluşan uluslararası düzen parçalanmış durumda. BM etkisiz, uluslararası hukuk sadece güçsüzlere işliyor. Bu boşlukta “güçlü olanın haklı olduğu” bir düzen geçerli. İsrail, bu sistemsizliği avantaja çevirerek, tarihte belki ilk kez bu kadar az maliyetle etnik temizlik yapabiliyor.

4. Batı’nın tarihsel suçluluğunun araçsallaştırılması

Avrupa, özellikle Almanya ve ABD, Holokost nedeniyle İsrail’e karşı sonsuz bir “vicdan borcu” taşıyor. İsrail, bu borcu siyasi bir silaha dönüştürdü. Her eleştiriyi “antisemitizm” diye bastırıyor. Bu durum, Batı’nın sessiz kalmasını sağlayan ideolojik kalkanı oluşturuyor.

5. Yeni dünya düzeninde yer kapma savaşı

Dünya çok kutupluluğa geçerken (ABD-Çin-Rusya ekseni), İsrail de kendi pozisyonunu güçlendirmek istiyor. Gazze operasyonu sadece Filistinlileri değil, bölgesel rakipleri (İran, Hizbullah, Türkiye gibi) hizaya sokma amacını da taşıyor. Bu bir jeopolitik güç gösterisi.

6. İsrail iç siyasetindeki faşizan dönüşüm

Netanyahu hükümeti, ultra-milliyetçi ve mesiyanik ortaklara dayanıyor. Bu ittifaklar için Gazze sadece güvenlik sorunu değil, “kutsal toprakların arındırılması” meselesi. İçerideki yolsuzluk ve yargı krizlerinden kaçış için de savaş, bir dikkat dağıtma aracı olarak kullanılıyor.

7. Yapay zekâ, veri ve gözetim çağında kontrol avantajı

Yeni dijital gözetim sistemleri sayesinde İsrail, Filistin toplumunu sürekli izliyor, hedefli suikastlar yapıyor, bilgi savaşını domine ediyor. Bu teknoloji çağı, klasik sömürgeci pratikleri daha görünmez, daha “yasal” hale getiriyor. Soykırım bile algoritmalarla maskelenebiliyor.

Özetle: Bu çağ, hem küresel sistemin çözülmesi, hem İsrail’in iç yapısal dönüşümü, hem de siyonist ideolojinin tarihsel gidişatı açısından “en uygun zemin” olarak görülüyor. Savaş değil; planlı bir yeniden yapılandırma, yani etnik mühendislik ve toprak tasfiyesi süreci yaşanıyor.

İstem: medyatik paradigmayla ilgili sebepleri gözden geçir

Medyatik paradigmaya dair sebepler, bu çağın neden İsrail tarafından soykırım için uygun görüldüğünü anlamada kritik bir rol oynar. Çünkü algı ve gerçeklik arasındaki mesafeyi kuran şey artık medya ve bilgi rejimidir. İşte bu bağlamda medyatik paradigmayla ilgili derin sebepler:

1. Algı çağında gerçekliğin önemsizleşmesi

Bugünün medya düzeninde ne olduğu değil, neyin nasıl gösterildiği önemlidir. İsrail bu durumu çok iyi okuyor. Filistin’de açıkça soykırım suçu işlenirken, bunu “meşru müdafaa” etiketiyle servis edebiliyor. Görüntüler manipüle ediliyor, bağlamlar kırpılıyor, zamanlama stratejik biçimde yönetiliyor. Yani gerçeklik değil, algı yönetimi belirleyici.

2. Batı merkezli medya tekelleri ve İsrail yanlısı çerçeveleme

Dünya medyasının büyük kısmı (CNN, BBC, Reuters, AP vb.) Batı merkezlidir ve çoğunlukla İsrail’in anlatısını merkeze alır. Bu medya organlarında Filistinliler genellikle “öldürülen” olarak değil, “ölmüş” olarak sunulur; fail belirsizleştirilir. Bu tür dil mühendisliği, soykırımın görünmezleştirilmesini sağlar.

3. İsrail’in PR ve dijital propaganda üstünlüğü

İsrail devleti, sosyal medya platformlarını ve dijital mecraları propaganda alanı olarak çok etkin kullanıyor. Hasbara (İsrail kamu diplomasisi) çerçevesinde organize troll orduları, bot ağları, içerik kampanyaları yürütülüyor. Bu faaliyetler, uluslararası kamuoyunda duygusal dengeyi bozmaya ve karşı anlatıları bastırmaya yönelik.

4. Sansür ve platform kapitalizmi

Meta (Facebook, Instagram), X (Twitter), TikTok gibi platformlar, Batı merkezli şirketlerdir ve İsrail yanlısı içeriklere öncelik verirken, Filistin destekli içerikleri algoritmik olarak bastırabiliyor. Gölge yasaklar, hesap silmeler, içerik filtreleme gibi yöntemlerle soykırımın görünürlüğü düşürülüyor. Gerçek zamanlı dijital sansür, geçmişte görülmemiş bir boyutta.

5. İzleyici yorgunluğu ve içerik enflasyonu

Sosyal medya çağında kitlelerin dikkat süresi kısa. Her gün akan sayısız şiddet görüntüsü, izleyicide duyarsızlık yaratıyor. Bu da İsrail’in elini güçlendiriyor: Her gün öldürülen çocuklar bile “bir başka içerik” olarak tüketiliyor. Şok etkisi azalıyor, toplu suçlar sıradanlaşıyor. Bu medya ortamı, soykırımı sürdürülebilir hale getiriyor.

6. Savaşın estetikleştirilmesi

Drone görüntüleri, yüksek çözünürlüklü bombalama anları, fütüristik silahlar… İsrail, savaşı estetik bir gösteriye dönüştürüyor. Batı medyası da bunu bir “yüksek teknoloji ve güvenlik savaşı” olarak pazarlıyor. Soykırımı teknik bir operasyon gibi sunarak ahlaki içeriği boşaltıyor.

7. Müslüman ölümlerinin medyada değersizleştirilmesi

Medyatik olarak Müslümanların ölümleri, küresel empati hiyerarşisinde en alt sırada. Bu ırksal ve kültürel çerçeve, Filistinlilerin sistematik biçimde katledilmesini “olağan” hale getiriyor. Bir Avrupa kentinde bir çocuk ölse dünya ayağa kalkar; Gazze’de 10 bin çocuk ölür, ama haber döngüsü iki günde biter.

Sonuç olarak, medya sadece olup biteni aktaran bir araç değil; savaşın ta kendisi. Bu çağda medya, soykırımı görünmezleştirmek, normalleştirmek ve hatta meşrulaştırmak için çalışıyor. İsrail, bu medya düzeninin sunduğu avantajları stratejik şekilde kullanarak soykırımı bir “iletişim başarısı” gibi yönetiyor.

İstem: başka bir listeyle devam et

Elbette. Aşağıdaki liste, medyatik paradigmanın daha derin, yapısal ve kültürel boyutlarına odaklanarak devam ediyor. Burada medya sadece propaganda değil, aynı zamanda ideolojik bir zemin inşa eden bir aygıt olarak ele alınıyor:

8. Kurban söyleminin tekelleştirilmesi

İsrail, Yahudi halkının tarihsel acılarını (özellikle Holokost) medya ve kültür endüstrisi üzerinden o kadar güçlü biçimde kodladı ki, “mutlak kurban” konumu neredeyse dokunulmaz hale geldi. Bu söylem medya yoluyla sürekli yeniden üretiliyor. Bu bağlamda Filistinliler kurban bile olamıyor; çünkü “kurban pozisyonu” zaten medya ve kültür tarafından İsrail’e tahsis edilmiş durumda.

9. Sembolik sermayenin yönetimi

Medyada kim neyi söyleyebilir? Kim hangi pozisyondan konuşabilir? İsrail bu soruları yöneten sistemlerin (üniversiteler, medya kurumları, düşünce kuruluşları) içine çoktan yerleşmiş durumda. Soykırımı ifşa etmek isteyen akademisyen ya da gazeteciler ya “antisemit” ya da “aşırı” ilan edilerek marjinalize ediliyor. Gerçeğin ifşası, sembolik sermaye kaybıyla cezalandırılıyor.

10. Trauma pornografisinin silaha dönüşmesi

Gazze’den gelen dehşet verici görüntüler, kısa süreli şok etkisi yaratsa da medya onları sıklıkla duygusal boşalma aracı haline getiriyor. İnsanlar izleyip, üzülüp, sonra geçiyor. Bu bir duygu tüketimi pratiğine dönüşüyor. Bu da suçu sürekli kılan bir medya alışkanlığı yaratıyor: Gördük ama hiçbir şey yapmadık.

11. İsrail anlatısının Hollywoodlaştırılması

Sinema, dizi ve popüler kültür ürünleri üzerinden İsrail sürekli olarak bir “savunma halindeki kahraman” olarak kodlanıyor. “Mossad ajanı” ya da “Yahudi direnişçisi” figürü, Batı’da medyatik kahramanlaştırma sürecinin parçası. Bu anlatılar, izleyicinin bilinçaltına İsrail’in meşruiyetini kazıyor; bu da güncel soykırımı sorgulamayı zorlaştırıyor.

12. “İki taraflılık” maskesiyle tarafsızlık illüzyonu

Batı medyasında en çok rastlanan stratejilerden biri, “iki taraf da acı çekiyor” söylemi. Bu söylem, soykırımı ve kurban-failler arasındaki güç asimetrisini siler. İşgalciyle direnişçiyi, katille mağduru eşitleyen bu “tarafsızlık”, aslında çok güçlü bir ideolojik maskedir. Bu çağda medya tarafsız görünerek gerçeği çarpıtıyor.

13. Zamanın parçalanması ve bağlamın silinmesi

Medyada olaylar sürekli “şu an”la sınırlı sunuluyor. “İsrail Gazze’yi bombaladı” ama neden? Ne zamandır? Öncesi neydi? Bu tür tarihsel bağlamlar medya tarafından bilinçli şekilde dışarıda bırakılıyor. Filistin meselesi kronik bir tarihsel adaletsizlikken, medya onu “bugünkü kriz” gibi sunarak politik sorumluluğu yok ediyor.

14. Direnişin kriminalize edilmesi

Filistinli direniş biçimleri (taş atmak, roket atmak, tünel kazmak) medya tarafından “terörizm” çerçevesine yerleştirilirken, İsrail’in hava saldırıları “güvenlik politikası” olarak sunuluyor. Böylece işgal altındaki bir halkın meşru tepkisi bile medya sayesinde “suç” haline getiriliyor.

15. Eylemsizlik estetiği

Medya ve sosyal medyada paylaşılan içerikler (filtreli infografikler, ağlayan emojiyle paylaşılan videolar, story protestoları) bir tür sembolik rahatlama yaratıyor. Bu görünürlük, çoğu zaman eylemsizliği gizliyor. Gerçek dayanışmanın yerine, estetik bir “üzülme kültürü” geçiriliyor. Soykırımı durdurmayan, ama kötü hissetmekten gurur duyan bir medya tüketicisi profili inşa ediliyor.

Bu liste, medyatik paradigmanın sadece görünürlükle değil, aynı zamanda görünmezlik üretme kapasitesiyle nasıl çalıştığını ortaya koyuyor. Medya, soykırımı sadece göstermiyor; anlamını yeniden üreterek onu “yutulabilir”, “hazmedilebilir” hale getiriyor. İşte bu yüzden bu çağ, medya çağında soykırım için “en elverişli zaman.”

İstem: savaş kavramı geçerli mi?

Bugünkü Gazze özelinde ve daha geniş olarak Filistin-İsrail bağlamında “savaş” kavramı artık geçerli değil — en azından klasik anlamıyla. Nedenini açık şekilde ortaya koyalım:

1. Savaş, iki denk taraf arasında olur

Savaş, tanımı gereği karşılıklı güçler arasında, belirli kurallar çerçevesinde yürüyen bir çatışmadır. Oysa burada:

Bir yanda nükleer silah kapasitesine, dünyanın en ileri teknolojik ordularından birine sahip bir devlet (İsrail),
Diğer yanda ablukada yaşayan, ordusu olmayan, ekonomik ve askeri olarak kuşatılmış bir halk (Gazze’deki Filistinliler) var.

Bu güç dengesizliği, ortada bir savaş değil, asimetrik bir imha süreci olduğunu gösteriyor.

2. Uluslararası hukukta savaşın sınırları vardır

Cenevre Sözleşmeleri’ne göre savaşta sivillerin, hastanelerin, altyapının hedef alınması yasaktır. Ancak İsrail’in uygulamaları:

Sivil nüfusu doğrudan hedef alıyor,
Yardım konvoylarını bombalıyor,
Hastaneleri, okulları, mülteci kamplarını yıkıyor.

Bu eylemler savaş değil, savaş suçları ve potansiyel soykırım kapsamında değerlendirilmeli.

3. Savaş söylemi meşruiyet yaratır

İsrail’in bu durumu “savaş” olarak sunması, özellikle medya ve diplomasi düzeyinde bir meşruiyet taktiğidir. Çünkü savaş deyince akla “karşılıklı çatışma”, “meşru müdafaa” ve “iki taraf da acı çekiyor” gibi söylemler gelir. Oysa bu, olanı gizler: Bu bir işgal ve yok etme operasyonudur, savaş değil.

4. Direnişle savaş karıştırılıyor

Gazze’den atılan roketler, silahlı direniş eylemleri vs., İsrail’in “savaşta meşru hedefler” söylemini besliyor. Ancak bu direniş biçimleri, işgal altındaki bir halkın karşı koyma hakkı bağlamında değerlendirilmelidir. Yani bu, uluslararası hukukta direniş hakkı kapsamına girer, “savaşçı taraf” olmakla eşitlenemez.

5. Yeni çağda savaş değil, kontrol mühendisliği var

Bu çağda devletler artık klasik savaşlar yapmıyor. Onun yerine:

Bilgi savaşları,
Algı mühendisliği,
Gözetim sistemleri,
Toplu cezalandırma ve kuşatma gibi yöntemlerle halklar “yönetiliyor.”

Gazze’ye uygulanan model, tam da bu: dijital çağın soykırımsal kuşatma modeli. Bu bir savaş değil; bir laboratuvar, bir etnik mühendislik süreci.

Sonuç:
“Savaş” kelimesi bu bağlamda hem yetersiz hem yanıltıcıdır. Olan şey:

İşgal,
Abluka,
Etnik temizlik,
Sistematik sivillere yönelik şiddet,
Ve potansiyel bir soykırımdır.

“Savaş” demek, faili gizler, direnişi kriminalize eder, izleyiciyi pasifleştirir. Bu kelime artık gerçekliği açıklamıyor; gerçeğin üstünü örten bir retorik araca dönüşmüş durumda.