Bir kedinin yürüdüğü yerde, eski adventure geleneğinin büyük gövdeleri birleşiyor

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

Stray ilk bakışta çok kolay tanınan bir görüntü sunuyor: neon ışıkları altında dolaşan bir sokak kedisi, yeraltına kapatılmış bir şehir, insanlardan arta kalmış robotlar, biyolojik bir istila ve küçük bir uçan refakatçi. Oyunun gücü tam bu tanınabilirliğin içinde saklı duruyor. Çünkü bu görüntü, tek başına doğmuş bir dünya kurmuyor; adventure geleneğinin birkaç ayrı tarihsel çizgisini tek bir akışta topluyor. Kedi, bu akışın merkezinde dolaşan beden oluyor. Bir yandan şehrin katlarını açıyor, bir yandan refakatçiyle birlikte hakikati toparlıyor, bir yandan da mekanik toplumun içinden geçerek o toplumun kederini ve umudunu görünür kılıyor. Stray’in resmi tanımı bile bu çekirdeği açıkça kuruyor: aileden kopmuş bir kedi, neonlu ve çürüyen bir şehirde kadim bir gizemi çözerek çıkış yolu arıyor; B-12 adlı küçük drone ona eşlik ediyor; şehir robotlar ve tehlikeli yaratıklarla dolu (🔗).

Burada belirleyici olan şey, oyunun her temel öğesinin daha eski bir adventure hattına bağlanması. Şehir kendi başına bir sahne gibi durmuyor; kapalı, katmanlı, denetlenen ve saklanan bir sistem gibi davranıyor. Refakatçi yalnızca yardımcı bir araç rolü taşımıyor; dili, belleği, erişimi ve yön duygusunu açıyor. Robot toplumu arka planda duran bir dekor atmosferi kurmuyor; insanlığın ardından gündelik hayatı devralmış mekanik öznelerin toplumsal dünyasını kuruyor. Biyolojik tehdit, sıradan düşman hareketi üretmekle yetinmiyor; kentin tarihsel suçunu yaşayan bir ekolojiye dönüştürüyor. Bu yüzden Stray’i en iyi açıklayan şey, “hangi oyuna benziyor” sorusundan çok “hangi eski adventure işlevlerini yeni bir bedende birleştiriyor” sorusu oluyor.

Kapalı şehir fikri: Union City’nin yeni bedeni

Bu birleşimin en sert omurgası Beneath a Steel Sky hattında beliriyor. 1994 tarihli bu klasik oyunda Robert Foster, Union City adlı devasa metropole zorla getirilir. Revolution Software’in kendi tanımı şehri, faşist bir yapay zekânın tiranlığı altındaki dev bir metropol olarak kuruyor; Foster’ın yanında taşıdığı en önemli şey ise en yakın dostunun devre kartı, yani Joey’dir (🔗). Burada iki yapı birden kuruluyor. İlki, dışarıdan bakıldığında medeniyetin devamı gibi duran, içeriden bakıldığında ise katı bir denetim ve sınıflama mantığıyla işleyen kapalı şehir. İkincisi, bu şehrin içinden geçmeyi mümkün kılan taşınabilir yapay refakatçi.

Stray tam bu iki yapıyı yeni bir yüzeyde yeniden kuruyor. Walled City 99, bir sığınak mantığıyla inşa edilmiş, yukarıyla bağı kesilmiş, kendi içine kapanmış bir şehir. Şehrin içinde çöküntü, sınıfsal katmanlaşma, alt düzey mahalleler, merkezileşmiş denetim ve yukarıya doğru tırmanan bir kaçış arzusu yer alıyor. Bu haliyle Union City’nin cyberpunk şehir mantığı yeni bir biyolojik ve robotik bağlamda yeniden biçimleniyor. Union City’de LINC’in yapay zekâ düzeni dolaşımı ve gözetimi organize ediyor; Walled City 99’da kapılar, yasak bölgeler, Sentineller, Midtown disiplin rejimi ve kontrol merkezi aynı yapının yeni yüzleri olarak işliyor. Bu akrabalık yüzeysel bir estetik akrabalığı taşımıyor. İki şehir de “yaşanan yer” ile “denetlenen sistem”i aynı mekânda birleştiriyor. Bu yüzden Walled City 99, Union City’nin doğrudan soyundan geliyor (🔗) (🔗).

Yapay refakatçi fikri: Joey’den B-12’ye uzanan hat

Aynı oyunun ikinci büyük mirası Joey üzerinden taşınıyor. Joey, küçük bir devre kartına sığdırılmış kişiliği farklı robot bedenlerine takılabilen, Foster’a kapıları açan, yorum yapan ve hayatta kalmayı mümkün kılan bir yapay yoldaş. Beneath a Steel Sky’ın kalbi, Foster ile Joey arasındaki bu hareketli ortaklıktan doğuyor. Bir insan ile beden değiştirebilen yapay bir arkadaş, kapalı şehrin içinden birlikte geçiyor (🔗).

B-12, bu hattın çok daha yoğunlaştırılmış ve duygusal olarak sıkıştırılmış biçimi gibi duruyor. B-12 çeviri yapıyor, yazıları okuyor, kilitleri açıyor, ışık sağlıyor, eşya taşıyor, anıları topluyor ve nihayet şehrin tarihini açığa çıkarıyor. Oyunun anlatısı, kedinin çevik bedeni ile B-12’nin bilişsel işlevleri arasında kuruluyor. Kedi sıçrıyor, kaçıyor, aralıklardan geçiyor; B-12 ise anlamı, dili ve erişimi açıyor. Joey’deki taşınabilir yapay kişilik ile B-12’deki taşınabilir yapay eşlik arasında doğrudan bir çizgi beliriyor. Birinin yanında devre kartı, diğerinin yanında drone kabuğu var. Birinin işi Union City’nin yollarını ve aygıtlarını aşmak, diğerinin işi Walled City 99’ın kapalı sistemini çözmek. Her iki oyunda da refakatçi, kahramanın yolculuğunu yalnızca kolaylaştıran bir yardımcı rolü taşımıyor; oyunun bilgi rejimini, duygusal ritmini ve mekâna giriş biçimini kuruyor (🔗) (🔗).

Mekanik öznenin ağırlığı: Oscar’dan Companion’lara

Stray’in asıl özgün görünen yönlerinden biri, robotların gündelik hayata tam anlamıyla yerleşmiş olması. Bar işletenler, uyuyanlar, müzik çalanlar, kıyafet giyenler, korkanlar, alışkanlık geliştirenler, bir yere ait olanlar, bir yere dönmek isteyenler, eski dostlukları taşıyanlar var. Burada robot, teknik bir nesne kimliği taşımıyor; toplumsal bir özne olarak duruyor. Bu duygusal ve toplumsal ağırlığın en güçlü öncülü Syberia’da beliriyor.

Microids’in tanımı son derece açık: genç avukat Kate Walker, Fransız Alpleri’ndeki eski bir automaton fabrikasının satışı için gönderilir; bu görev onun hayatını değiştirir; yolculukta ona Oscar adlı tuhaf ve büyüleyici bir automaton eşlik eder (🔗). Daha yeni remastered sunumunda bu dünya açıkça dreamlike ve clockpunk olarak niteleniyor; Oscar da yine “strange and charming automaton” olarak tarif ediliyor (🔗). Bu tanım, Stray’deki Companion toplumunu anlamak için kilit önem taşıyor. Çünkü burada asıl mesele robot görünümü değil, mekanik öznenin ağırlığı. Oscar bir kapıyı açan araçtan ibaret bir figür taşımıyor; protokol, kişilik, ritim ve refakat üretiyor. Onun hareketi, cümleleri ve kuralları, mekanik olana canlı bir sosyal ton veriyor.

Companion’lar da tam bu damardan geliyor. İnsanların ardından şehrin içinde yeni bir gündelik hayat kuruyorlar. Bakkal, terzi, bar, apartman, dostluk, geçmiş, arzu ve özlem onların üzerinde şekilleniyor. Bu yüzden Companion ile automaton arasında birebir bir eşleşme beliriyor. Syberia steampunk ve clockpunk evrende mekanik toplumsallığı kuruyor; Stray aynı toplumsallığı cyberpunk çürüme içinde yeniden kuruyor. Birinde dişliler, yaylar, zanaatkâr mekanizmalar öne çıkıyor; ötekinde neon, ağ, atık ve altyapı. İki dünyanın derininde duran ortak şey ise şu: mekanik varlık, sosyal hayatın taşıyıcısına dönüşüyor. Companion’lar bu yüzden “robot NPC” sınıfına sığmıyor; Oscar soyundan gelen cyberpunk automaton’lar gibi işliyorlar (🔗).

Robot toplumunun gündelikliği: Machinarium’dan gelen sosyal doku

Bu mekanik toplumsallığın ikinci kaynağı Machinarium’da açılıyor. Amanita Design oyunu, çöplüğe atılmış küçük robotun yeniden Machinarium kentine dönerek sevgilisini kurtarma ve şehri savunma hikâyesi olarak tanıtıyor (🔗). Burada baştan sona robotların yaşadığı, robotların çalıştığı, robotların yaralandığı, robotların arzu geliştirdiği bir kent dokusu var. Machinarium’ın önemi tam bu noktada beliriyor: robotların sosyal hayat taşıdığı bir şehir kuruyor.

Stray bu sosyal dokuyu alıyor ve ona daha ağır, daha melankolik, daha artıklarla örülü bir ton veriyor. Machinarium’da kent masalsı bir hurda estetiği üzerinde yükseliyor. Stray’de ise aynı fikir, endüstriyel çöküş, kapatılmışlık ve insan sonrası yalnızlıkla sıkışıyor. Yine de mekanik toplum fikri ortak gövdede duruyor. Bu yüzden Companion toplumu bir yandan Syberia’nın automaton kişiliğini, bir yandan Machinarium’ın robot-kent gündeliğini taşıyor. Bir yerde terzilik yapan, bir yerde ninnilerle yaşayan, bir yerde sokağa yaslanan robot figürleri bu mirasın parçaları olarak okunuyor (🔗).

Sahte güvenlik düzeni: Hillys’in siyasal anatomisi

Kapalı şehir ve mekanik toplum tek başına yeterli bir çerçeve kurmuyor. Stray’in iç gerilimi, şehrin üstüne çöken güvenlik mantığından geliyor. Burada en güçlü öncül Beyond Good & Evil’de açılıyor. Ubisoft’un Jade için hazırladığı tanıtım metni, karakterin DomZ adı verilen yaşam emici uzaylıların saldırısı altındaki dünyasında bir hükümet komplosunu açığa çıkardığını ve direnişe katıldığını açıkça söylüyor (🔗). Oyunun çekirdeğinde Hillys, Alpha Sections, IRIS Network ve DomZ arasındaki ilişki yer alıyor. Hillys görünürde korunuyor; pratikte korku, propaganda, kaçırma, denetim ve gizleme mekanizmaları işliyor. Yeraltındaki IRIS, bu yapının ardındaki hakikati açığa çıkarmaya çalışıyor. DomZ istilası ise bütün bu yönetim biçiminin üzerinde dolaşan büyük tehdit işlevi taşıyor (🔗) (🔗) (🔗) (🔗).

Stray bu siyasal anatomiyi çok daha sessiz, çok daha sıkıştırılmış bir dille yeniden kuruyor. Sentineller, şehrin güvenlik yüzü. Midtown düzeni, yasak bölgeler, kontrol mantığı ve Jail üzerinden çalışan baskı aparatları da bu yüzü destekliyor. Outsiders ise sistemin dışına bakabilen küçük ağ oluyor. Momo, Clementine, Doc ve Zbaltazar gibi figürler, şehrin kapanmış dolaşımı içinde başka bir yön arıyor. Bu noktada Outsiders ↔ IRIS Network eşleşmesi, salt isyancı grup benzerliğinden daha ileri gidiyor. İki oyunda da yeraltı ağı, hakikati ve çıkışı arıyor. Sentinel’ler ↔ Alpha Sections eşleşmesi de aynı sertlikte oturuyor. İki durumda da koruma iddiası, iç baskının dili haline geliyor. Güvenlik, şehrin ahlaki merkezini kurmuyor; kapatılmanın teknik adını kuruyor. Bu yüzden Stray’in politik yüzü, Beyond Good & Evil’in siyasal mimarisini çok yoğunlaştırılmış biçimde taşıyor.

Biyolojik istila: DomZ’un yankısı olarak Zurk

Bu siyasal yapının organik karşılığı Zurk’larda beliriyor. Stray’in özeti, kentin mutant bakteriler tarafından istila edildiğini açık biçimde söylüyor; bu varlıklar hem organik hayatı hem robotları tüketiyor (🔗). Walled City 99’ın alt katmanlarında bu tehdit, yalnızca çatışma mekaniği üretmiyor; şehrin bastırılmış tarihini maddileştiriyor. İnsanlık kendisini korumak için bir yeraltı sistemi kuruyor, sonra bu sistemin karanlık bir köşesinde büyüyen biyolojik tehdit bütün düzeni içeriden kemiriyor. Zurk, bu yüzden düşman olmanın ötesine geçiyor. Kenti kendi geçmişine bağlayan canlı bir yara gibi işliyor.

Beyond Good & Evil’de DomZ tam bu işlevin başka bir biçimini taşıyor. DomZ, yaşam emen, kaçıran, toplumu korku altında tutan büyük organik tehdit. Hillys’in bütün siyasal düzeni bu tehdidin etrafında dönüyor; Alpha Sections koruma söylemini bu istilanın çevresinde kuruyor; Jade’in hakikat arayışı da bu düğümü çözüyor (🔗) (🔗). Köken anlatıları arasında biçim farkı bulunuyor; işlevsel pozisyon birebir örtüşüyor. Zurk ile DomZ aynı anlatı yuvasını paylaşıyor: şehir düzeninin meşruiyetini belirleyen, korku dolaşımını yöneten, bastırılmış organik fazlalık.

Bu yüzden Zurklar Stray’de aksiyon ekleyen yaratıklar olarak yerleşmiyor. Oyunun bütün alt katmanları onlar üzerinden şekilleniyor. Dead City, sewers ve terk edilmiş bölgeler, Zurk ekolojisinin ürettiği gerilimle okunuyor. Şehrin altı, “düşmanların çıktığı bölüm” olmaktan çok, sistemin kendi gölgesini depoladığı bölgeye dönüşüyor. DomZ ile kurulan akrabalık tam burada keskinleşiyor.

Gözetim, disiplin ve işleme mekânı

Kapalı şehir, yapay refakatçi, mekanik toplum ve biyolojik tehdit bir araya geldiğinde bütün resmi tamamlayan şey, gözetim ve işleme mekânı oluyor. Stray’de Jail bu işlevi çok açık taşıyor. Jail sayfası, mahkûmların yüzlerce yıl tutulabildiğini, Sentinellerin kaçış girişimlerini ölümcül biçimde bastırdığını, içeride işkence, parçalama ve yeniden formatlama süreçlerinin yürütüldüğünü aktarıyor (🔗). Bu ayrıntı, oyunun siyasal dilini keskinleştiriyor. Çünkü burada polis devleti estetiği ile mekanik bedenin işlenmesi aynı yerde buluşuyor. Companion bedeni sökülüyor, zincirleniyor, elektrikle “düzeltiliyor”, kimlik biçimleniyor.

Bu yapı Beyond Good & Evil tarafında Nutripils Factory ve Slaughterhouses çizgisinde hissediliyor. Görünen şehir düzeninin arkasında, bedenlerin işlendiği, dönüştürüldüğü, taşındığı ve araçsallaştırıldığı mekânlar yer alıyor. Stray bu fikri robot bedenine uyguluyor. Sonuçta şehrin iç gerçeği çok belirgin bir yoğunluk kazanıyor: yukarıda vitrin, aşağıda işleme tesisi. Böylece Sentineller ile Alpha Sections arasındaki eşleşme yalnızca sokak devriyesiyle sınırlı kalmıyor; disiplin mekânına kadar uzanıyor.

Bu düzlemde Beneath a Steel Sky da ayrı bir kaynak sağlıyor. LINC’in güvenlik aygıtı, kameralar ve merkezî denetim sistemi yoluyla kentin her alanına yayılıyor (🔗). Stray’de Sentinellerin kurduğu gözetim mantığı da aynı cyberpunk damarın güncellenmiş devamı gibi çalışıyor. Beyond Good & Evil bu damara siyasal komployu ve sahte koruma söylemini ekliyor; Stray ise bunu kelimeleri azaltarak, mekân ve devriye mantığıyla hissettiriyor.

Belleğin kırıntıları: Primordia’nın sessiz yankısı

Adventure oyunlarında dünya bilgisi çoğu zaman diyalog ve doküman yoluyla verilir. Stray burada farklı bir ritim seçiyor. B-12’nin Memories sistemi, dünyanın geçmişini ve öznenin kimliğini parça parça topluyor. Bir manzara, bir tabela, bir oda, bir kırıntı, bir fotoğraf, bir teknik iz düşümü anıya dönüşüyor; o anı hem geçmişin kaydını hem bugünün anlamını taşıyor (🔗). Bu yapı, oyunun en önemli anlatı tekniği haline geliyor. Şehir anlatılmıyor; hatırlanıyor. Hakikat açıklanmıyor; toparlanıyor.

Bu teknik, Primordia ile kurulan akrabalığı güçlü kılıyor. Primordia, insan-sonrası makine dünyasında geçen ve Metropol’ün silinmiş bellek bankaları, unutulmuş arşivleri ve final memories hattı üzerinden ilerleyen bir oyun. Horatio ile Crispin, silinmiş veriler üzerinden hem kentin geçmişini hem iktidarın kuruluş biçimini yavaş yavaş açıyor (🔗). Bu yüzden B-12 yalnızca Joey çizgisinden gelen taşınabilir yapay refakatçi olarak görünmüyor; aynı zamanda Primordia’nın bellek-kırıntısı tekniğini de taşıyor. Kedi çevreyi dolaşıyor, B-12 bellek düğümlerini çözüyor ve şehir, bir veri mezarlığından canlı bir tarihe dönüşüyor.

Bu nokta çok önemli. Çünkü Stray’in duygusal gücü büyük ölçüde buradan geliyor. Companion toplumu her anının altında başka bir geçmiş taşıyor. İnsanların kayboluşu, sığınağın kapanışı, bilimsel girişimler, şehrin üstüne kapanan felaket, B-12’nin kişisel tarihi ve sonunda gelen fedakârlık aynı bellek zinciri içinde beliriyor. Adventure geleneğinde bu yapı, oyuncuyu “bilgi sahibi” yapmaktan çok “hakikat toparlayıcısı” konumuna yerleştirir. Stray bu geleneği çok rafine biçimde sürdürüyor.

Kedi figürünün yaptığı şey

Bütün bu öncüller bir araya geldiğinde asıl yenilik, kedinin anlatı merkezine yerleştirilmesinde beliriyor. Adventure geleneği uzun süre konuşan kahramanlar, araştırmacılar, gazeteciler, avukatlar, mucitler ve teknisyenler etrafında döndü. Beneath a Steel Sky’da Foster mühendislik ve hayatta kalma zekâsı taşıyor. Syberia’da Kate Walker hukuk dünyasından gelip giderek varoluşsal bir yolculuğa sürükleniyor. Beyond Good & Evil’de Jade foto muhabiri, araştırmacı ve direnişin parçası. Primordia’da Horatio ile Crispin dünya üzerine yorum üreten bilinçli makineler. Stray bütün bu geleneklerin ortasına konuşmayan, açıklama getirmeyen, ideoloji üretmeyen bir beden yerleştiriyor.

Kedi bu yüzden çok verimli bir seçim haline geliyor. Dikey harekete açık bir beden taşıyor; borulara, raflara, çatılara, dar aralıklara girebiliyor. Gündelik mekanik toplumun içinden geçerken tehdit üretmiyor; gözlem üretiyor. Robotların üstüne kapanan nostaljik insansılık ile şehrin teknik katmanları arasında bağ kuruyor. İnsan dilini kurmuyor, insan tarihini kendi başına anlatmıyor, insan toplumunun merkezini temsil etmiyor; buna rağmen bütün yapıları birbirine bağlıyor. Bu beden, adventure geleneğinin uzun cümlelerini sessiz bir hareket diline dönüştürüyor.

Bu yüzden Stray’de kedinin varlığı bir pazarlama buluşundan çok yapısal bir karara benziyor. Joey, Oscar, Jade, Foster, Horatio ve Josef çizgisinden gelen bütün büyük adventure işlevleri, burada sessiz bir bedene devrediliyor. Refakatçi konuşuyor, şehir konuşuyor, Companion’lar konuşuyor, anılar konuşuyor; kedi ise bütün bunların içinden geçerek anlatının akışını kuruyor.

Tek bir oyundan çok, bir soyun yoğunlaşmış biçimi

Bu oyunu anlamak için en uygun yaklaşım, onu tek bir esinin sonucu gibi okumaktan çok, birkaç büyük adventure geleneğinin yoğunlaşmış biçimi olarak kavramak oluyor. Kapalı cyberpunk şehir fikri Beneath a Steel Sky’dan güçlü biçimde taşınıyor. Taşınabilir yapay refakatçi hattı yine aynı kaynaktan gelip B-12’de yoğunlaşıyor. Mekanik öznenin toplumsal ağırlığı Syberia’dan geliyor. Robot kent sakinlerinin gündelik sosyal dokusu Machinarium’ın çizgisini taşıyor. Sahte koruma rejimi, küçük yeraltı direnişi ve organik tehdit etrafında kurulan siyasal düzenek Beyond Good & Evil’den akıyor. Bellek kırıntılarıyla geçmişi ve özneyi yeniden kurma tekniği Primordia’nın anlatı damarını sürdürüyor.

Böyle bakıldığında Stray’in dünyası çok berrak bir bileşim sunuyor. Walled City 99, Union City’nin kapalı şehir mantığını devralıyor. B-12, Joey’nin taşınabilir yoldaş işlevini alıp ona bellek toparlayıcı bir derinlik ekliyor. Companion’lar, Oscar ve genel automaton hattının cyberpunk içindeki karşılığına dönüşüyor. Outsiders, IRIS Network çizgisindeki küçük hakikat ağını çağırıyor. Sentineller, Alpha Sections’ın güvenlik ve baskı rolünü mekanik devriye formuna sıkıştırıyor. Zurklar, DomZ’un şehir-içi işlevini mutant bakteri sürüsü olarak yeniden kuruyor. Companion toplumu, Machinarium’ın robot-kent gündeliğini daha ağır ve melankolik bir tonda sürdürüyor. B-12’nin anıları, Primordia’nın veri kırıntılarından oluşan hakikat yapısını yeni bir ritimde canlandırıyor.

Bu bütünlük, Stray’in etkisini de açıklıyor. Oyun, bir yandan çok tanıdık geliyor; çünkü adventure geleneğinin büyük yapıları burada yaşamaya devam ediyor. Bir yandan da çok taze geliyor; çünkü aynı yapılar tek bir sessiz beden, tek bir dar ama yoğun şehir ve çok ekonomik bir anlatı dili içinde yeniden düzenleniyor. Oyunun akılda kalıcılığı tam burada beliriyor. Kedi yürürken, eski adventure tarihinin farklı damarları aynı zeminde birbirine değiyor.

Son görüntünün taşıdığı anlam

Şehrin üstüne açılan ışık, B-12’nin fedakârlığı, kedinin yukarıya doğru yürümesi ve Companion toplumunun ardında kalan hayat, bütün bu öncüllerin son düğümünü bağlıyor. Beneath a Steel Sky’ın kapalı şehrinde yapay zekâ düzeni dönüşür. Syberia’da mekanik refakat, yolculuğun ruhunu belirler. Beyond Good & Evil’de hakikat, sahte koruma rejiminin içinden sökülür. Machinarium’da küçük robot yeniden kentin dokusuna karışır. Primordia’da silinmiş geçmiş parçaları yeni bir kavrayış üretir. Stray bu çizgilerin hepsini alır ve onları tek bir çıkış anına doğru taşır.

Bu yüzden Stray’in en doğru resmi, bir kedinin hikâyesinden daha geniş bir yerde duruyor. Bu oyun, adventure geleneğinin şehir, refakatçi, mekanik toplum, yeraltı direnişi, biyolojik istila ve bellek kırıntısı gibi büyük yapılarını tek bir akışta kaynaştırıyor. Kedi, bu kaynaşmanın merkezinde dolaşan canlı düğüm oluyor. Onun yürüdüğü sokaklarda Union City’nin gölgesi, Oscar’ın mekanik zarafeti, Hillys’in siyasal gerilimi, Machinarium’ın robot gündeliği ve Metropol’ün unutulmuş hafızası aynı anda hissediliyor. Bu yüzden Stray, yeni bir dünyanın içinden eski adventure soylarını yeniden görünür kılan çok yoğun bir birleşim olarak okunuyor.