Sahte gruplar ve yapay şarkılar YouTube ile Spotify’ı ele geçiriyor

Not: Nikbinler’i üreten Zaruret Records üzerine.

elpais

YZ tarafından üretilmiş şarkılar streaming servislerine girmiş durumda ve mesele yalnızca ambient ya da elektronik müzik değil: rock, salsa ya da caz fark etmeksizin sahte gruplar da bol miktarda bulunuyor

YouTube’a yüklenen Rumba Congo (1973) albümünün açıklaması, onu kaydeden müzisyenlerin bütün hikâyesini anlatıyor. Grubun adı Concubanas. 1971’de Havana’da kurulan grup, Küba ve Kongo müziğinin özgün bir füzyonunu çalıyordu. 1992’de dağıldılar, fakat arkalarında sayısız müzikal cevher bırakmadan önce değil.

YouTube videosunun altındaki açıklamanın en dibinde, içeriğin “değiştirilmiş ya da sentetik” olduğuna dair bir not var. Bu ifade, videodaki müziğin YZ kullanılarak üretildiğini belirtmek için kullanılan bir örtmecedir. Grup gerçek değil.

Rumba Congo albümünde salsa, rumba ya da son cubano türünü (“Küba sound’u”) hatırlatan melodiler yer alıyor. Eğitimsiz kulak için bu müziğin bir avuç prompt ile üretildiğini fark etmek zor. YZ artık, yalnızca dinleyicilerin rahatlamasına yardımcı olan sesler sağlayan ya da odaklanma ve ders çalışma havası yaratan ambient temaların ötesine geçen şarkılar yaratmak için kullanılıyor. Suno, Boomy ya da Udio gibi platformlar, görece girift caz ya da rock bestelerinin üretilmesine imkân tanıyor.

Fransa’daki Uluslararası Yazarlar ve Besteciler Dernekleri Konfederasyonu’nun (CISAC) bir çalışması, YZ tarafından üretilmiş müzikten elde edilen gelirin 2023’teki 100 milyon dolardan 2028’de yaklaşık 4 milyar dolara çıkacağını tahmin ediyor. Kuruluş, o zamana gelindiğinde streaming platformlarının gelirinin %20’sinin bu tür müzikten geleceğini tahmin ediyor.

Bu eğilimdeki büyük sorunlardan biri şeffaflık eksikliği. Yaratıcılık, sanat ve YZ kesişimini inceleyen Sussex Üniversitesi doçenti María Teresa Llano bu yönü vurguluyor: “İnsanların bir şeyin YZ olup olmadığını bilmesinin hiçbir yolu yok. [Bu, karşılaştığınız] bir sanatçıyı aramak kadar basit değil. Şu anda üzerinizde asılı duran bir sorumluluk var. Bu, [orada] şeffaflık olmasını sağlama, bir şeyin yapay zekâ tarafından mı yoksa insanlar tarafından mı üretildiğini açık kılma sorumluluğu.”

Bazı sesler şimdiden bu tür YZ tarafından üretilmiş müziğin yükselişinden söz ediyor. Konuya dair Reddit thread’leri ve FastCompany’deki bir yazı, Spotify’da YZ tarafından üretilmiş şarkı akını konusunda uyarıda bulundu. Servisin kullanıcıları için bir forum olan Spotify Community’de, YZ tarafından üretilmiş müziğin açık biçimde etiketlenmesini ve kullanıcıların bu tür şarkıların feed’lerinde görünmesini engelleyebileceği bir seçeneği talep eden bir dilekçe dolaşıyor.

Bu forumların bazılarında, YZ tarafından üretilmiş müziğin reddi elle tutulur halde. Llano, dinleyicilerin yaşayabileceği aldatılmışlık ya da ihanete uğramışlık duygularından söz ediyor, fakat bunun kişisel bir mesele olduğunu belirtiyor. Böyle hissedenler de olacak, teknolojinin neler yapabildiğine hayran kalanlar da. “Benim için, Kolombiyalı olarak —ve açıkçası salsa ile doğup büyümüş biri olarak— [Rumba Congo albümünü] duyduğumda, iyi olduğunu düşündüm. Ve YZ olduğunu fark ettiğimde, bunun inanılmaz olduğunu düşündüm,” diye itiraf ediyor, “ama bu onun büyüsünü aldı.”

Bazıları bunu şaka olarak alıyor ve internet trollerinin klasik sarkazmını devreye sokuyor. Sahte Kübalı grubun şarkı sözü videolarından birindeki yorum şöyle diyor: “1972’de Havana’daki bir kafede bir CIA ajanına rastladığımda bu grubun canlı çaldığını hatırlıyorum. Ne günlerdi!” Sonra biri yanıtlıyor: “Ben o CIA ajanıydım.” Ve başka bir kullanıcı —ya konuşmaya inanarak ya da belki yalnızca trol thread’ini sürdürerek— ikisine birden şöyle cevap veriyor: “İkinizin burada (YouTube’da) yeniden karşılaşması inanılmaz.” Kesinlikle bütünüyle inanılmaz…

Şaka bir yana, müziğin insanlar tarafından mı yoksa bir YZ programı tarafından mı yapıldığını bilmemek birtakım sonuçlar doğuruyor. “Gelecekte, biri yeni bir şey dinlediğinde, bunun YZ tarafından üretilip üretilmediği konusunda belirsizlik yaşayacağını düşünüyorum. Ve bu belirsizlik hayal kırıklığı yaratıyor… duyduğum şeyin gerçek olup olmadığını bilmemek,” diye iç çekiyor Llano. Ayrıca fake news konusundan da söz ediyor: “[Haberlerde] çok dolaysız bir etki var; bu [da] bir şeyin gerçekten olup olmadığıyla [ilgili]. Sanatta etki farklıdır; insanın onu nasıl deneyimlediğine daha yakındır,” diye düşünüyor.

Bazı içerik üreticileri, YZ tarafından üretilmiş müziği bunu açıkça belirterek yüklüyor. En popüler kaynaklardan biri AI Music Puppy. Videonun görseli olarak DJ köpek yavrusu eşliğinde elektronik müzik sunan bu YouTube kanalı, adı ve her videonun açıklamasının başında yazılı uyarı dikkate alındığında oldukça şeffaf. Fakat bu açıklık tipik değil.

Sorunla başa çıkmanın anahtarlarından biri, YZ tarafından üretilmiş şarkılara bir uyarı eklemek. YouTube, içerik üreticilerinin “gerçekçi içerik […] üretici YZ dahil olmak üzere değiştirilmiş ya da sentetik medya ile yapıldığında bunu izleyicilere açıklaması” gerektiğini belirtiyor. Kullanıcılar açıklamaya göz atarlarsa bunu görecek. Fakat bu yalnızca uygulamayı kullanırken böyle, çünkü bilgisayarda uyarıya ulaşmak için açıklamanın en sonuna kadar aşağı kaydırmaları gerekecek.

YouTube’un sahibi Google, YZ kullanımının açıklanmaması halinde aldatılmışlık hissinin ortaya çıkabileceğini kabul ediyor. YouTube’un politikasında şöyle yazıyor: “İzleyiciler bir videonun gerçek olduğunu düşünürken, video aslında gerçekçi görünmesi için anlamlı biçimde değiştirilmiş ya da sentetik olarak üretilmişse, bu yanıltıcı olabilir.” Dolayısıyla, üreticiler YZ kullanımını kabul etmediğinde, platform “üreticilerin kaldırma seçeneğine sahip olmayacağı bir etiketi proaktif biçimde uygulayarak izleyicilere zarar gelmesi riskini azaltmak için adım atabilir.” YouTube ayrıca bu kanalları, örneğin içeriklerini kaldırarak cezalandırma hakkını saklı tutuyor.

Spotify ise EL PAÍS ile YZ destekli içeriği etiketlemeye yönelik herhangi bir politika paylaşmadı. Spotify’ın eş başkanı ve baş ürün ve teknoloji yöneticisi Gustav Söderström ile yapılan bir röportajda, YZ’nin “insanların yaratıcılığını artırdığını” vurguladı, çünkü “piyanoda ince motor becerilerine sahip olmanız gerekmemesi” sayesinde daha fazla insan yaratıcı olabilir. Ayrıca tamamen YZ ile üretilmiş müzik ile teknolojinin yalnızca kısmen kullanıldığı müzik arasında bir ayrım yaptı. Fakat yapay müziğin moderasyonu için sözünü ettiği tek sınır telif hakkı ihlaliydi… bu da yıllardır herhangi bir streaming servisi için kırmızı çizgi olmuş bir şey. Ve yapay zekâ söz konusu olduğunda böyle bir ihlali hukuken kanıtlamak çok zor.

Llano, içeriği açıkça etiketleyen önlemleri savunuyor. “Bir şeyin YZ ile üretilip üretilmediğini söyleyen bir gösterge olmalı. Bu, kullanıcılara daha fazla şeffaflık sağlamaya başlar.”

Sussex Üniversitesi’nden profesör, içeriğin etiketlenmesini gerekçelendiren elle tutulmaz unsurlardan birini açıklıyor: “Sanatlarda, sanatçıyla bir bağ kurabiliriz; kariyerini daha iyi anlamak için hayatını ve onu neyin etkilediğini öğrenebiliriz. Yapay zekâ ile bu bağ artık mevcut değil.”

Concubanas’ın Rumba Congo albümünün YouTube’da 1,3 milyon izlenmesi var. Bu ne tek kurgusal grup ne de geçmişi olan tek grup. Phantasia grubu (gerçek bir grup değil), bir açıklamanın “Japon progresif cazının füzyonu” olarak tanımladığı flütler, elektronik sesler ve elektro gitarların bir füzyonunu süzüyor. Sahte albümleri binlerce dinlenme topluyor. YZ grubunun kendi icat edilmiş geçmişi bile var. Bir video açıklamasında şöyle yazıyor: “Ryo Kobayashi’nin 1976’daki ayrılışından sonra Phantasia bir sessizlik dönemine girdi.” “İki yıl sonra grup, hayranların bugün ‘altın çağ’ diye adlandırdığı dönemin şafağı olan Divine Incarnation ile gölgelerden [çıktı].”

Her iki sahte grup da en eski videoları yalnızca yedi aylık olan aynı kanaldan, Zaruret’ten çıkıyor. Bu süre içinde kanal, çoğu 30 dakikadan uzun olan 135 müzik videosu yayımladı. Hareketli görüntüleri yok; yalnızca kapak görseli ve YZ tarafından üretilmiş müzik var ve bunlara YZ tarafından üretilmiş uzun metinler eşlik ediyor. Her videonun açıklamasının sonunda “değiştirilmiş ya da sentetik içerik” hakkında uyarılar da var. Kanal milyonlarca izlenme ve 37.600 abone biriktirdi.

Profil açıklamasında şöyle yazıyor: “Kulaklarınıza inanamayacaksınız! Bu kanalda olan her şey kurgu. Ama gerçek nedir? S*ktir et, sadece dinle!” Hiçbir şeyin aslında gerçekten önemli olmadığına inanmanızı davet eden nihilist bir ifade.