Medyaların Gerzekliği: Siyaset Kendi Ölçüsünü Gerçeklik Sanınca

(playlist)

🦋🤖 Robo-Spun by IBF 🦋🤖

👻🪸🐈‍⬛ Phantomoperand 👻🪸🐈‍⬛

(İngilizcesi ve Almancası)

Medyaların gerzekliği en açık biçimde başarı anlarında ortaya çıkar. Her medya dünyanın belirli bir ilişkisini olağanüstü güçlü biçimde yakalar; ardından kendi yakalayabildiği ilişkinin ölçüsünü siyasal gerçekliğin genel ölçüsü gibi kullanmaya başlar. Radyo duyulmayı, televizyon görülmeyi, web bağlantıyı, sosyal medya reaction’ı, oyun yapılabilir hareketi, üretken yapay zekâ ise üretilebilir suret ve sesi ayrıcalıklı hale getirir. Gerzeklik, bu ayrıcalığın kendi sınırını kaybettiği anda belirginleşir. Ses ilişki yerine, sahne olay yerine, link örgüt yerine, reaction davranış yerine, mechanic dünya yerine geçmeye başlar.

Franklin D. Roosevelt 1933’te banka krizini radyodan açıklarken başkanlık sözünü milyonlarca evin içinde duyulan kişisel sesleniş biçimine soktu. Lyndon Johnson kampanyasının 1964 tarihli Daisy reklamı siyasal ihtimali kısa televizyon dramasına çevirdi. Howard Dean’in 2003 kampanyası web kullanıcısını mesajın ulaştığı son noktadan çıkarıp başka insanlara giden route’u kuran düğüm haline getirdi. Michael Bloomberg’in 2020 kampanyası büyük Instagram meme hesaplarının yerli biçimini ücretli siyasal taşıyıcı olarak kullandı. Morbius etrafındaki 2022 meme dalgası yoğun çevrimiçi reaction ile gişe davranışının ayrı şeyler olduğunu çıplaklaştırdı.

Aynı tarih başka yönden ilerledi. ABD Ordusu 2002’de America’s Army ile kurumu yalnız anlatmak yerine kurallı ve oynanabilir bir world kurdu. A Minecraft Movie’nin 2025’teki Chicken Jockey sahnesi internette dolaşan bir işaretin sinema salonunda doğrudan davranış başlatan trigger’a dönüşebildiğini gösterdi. Cumhuriyetçi Ulusal Komite 2023’te Joe Biden’ın yeniden seçildiği hayalî felaket geleceğini üretken yapay zekâyla sahneledi. Pakistan’da İmran Han’ın partisi aynı yıl hapisteki liderin geçmiş ses kayıtlarını yeni siyasal söz söyleyen repertuvar olarak çalıştırdı. Eylül 2026’da White House Arcade politika, retro sahne, web trafiği, skor ve oyun mekaniğini tek resmî web nesnesinde birleştirdi. (🔗)

Bu vakalar düzgün bir ilerleme çizgisi kurmaz. Her yeni medya öncekinin açığını görünür hale getirirken eski işlemi kendi içinde yaşamaya devam ettirir. Radyo televizyonun içinde sürer; televizyon sosyal medyanın kliplerinde geri gelir; web route’ları sosyal medya profillerini besler; oyun mekanikleri devlet sitesine yerleşir; üretken yapay zekâ eski radyonun sesini ve eski televizyonun sahnesini yeniden üretir. Yersiz Şeyler’de duyulma, görülme, bağlanma, ölçülme ve işletilme olarak kurulan tarihsel hat da daha sonraki yazılarda bu geri dönüşlerle çatlar. Eski medya ilkeleri ortadan kalkmak yerine yeni ittifaklar içinde başka işlevler kazanır. (🔗) (🔗)

Asıl gerilim, her medyanın kendi ürettiği işaret ile dış dünyadaki sonuç arasında kurduğu eşitliktedir. Bu eşitlik uzun süre işe yarayabilir ve tam bu nedenle doğal görünebilir. Sonra bir vaka gelir ve eşitliğin iki tarafını birbirinden ayırır. Morbius reaction ile davranışın arasını açar. Chicken Jockey davranış ile kanaatin arasını açar. İmran Han sesi bedenden ayırır. America’s Army siyasal anlamı görüntüden çıkarıp kuralın içine taşır. White House Arcade bütün bu ayrışmaları bir kez daha aynı işlem yüzeyinde birleştirir.

Duyulmak ilişkiye dönüştüğünde

Roosevelt’in ilk fireside chat’i 12 Mart 1933’te yayımlandı. Amerika Birleşik Devletleri ağır bankacılık krizinden geçiyordu. İnsanlar mevduatlarını çekiyor, bankalar kapanıyor, yeni yönetim birkaç gün içinde ülke çapında banka tatili ve acil düzenlemeler uyguluyordu. Roosevelt bu karmaşık sistemi teknik terimlerle sergilemek yerine mevduat sahibinin gündelik deneyiminden başlayarak anlattı. Başkanlık hitabı kürsünün sesinden evin içindeki tanıdık sese dönüştü. (🔗)

Radyonun özgül siyasal kuvveti burada erişim sayısından daha büyüktü. Aynı merkezi ses milyonlarca insana ulaşırken her dinleyicide küçük ölçekli muhataplık hissi oluşturabiliyordu. Devletin uzak merkezi, oturma odasındaki cihazdan çıkan insan sesine bağlanıyordu. Kitlesel siyasal ilişki kişisel ton kazanıyordu.

Radyonun gerzekliği tam bu başarının içinde oluştu: duyulma, yakınlık ve siyasal bağ birbirine fazla yaklaştı. Sesin insani yakınlığı siyasal ilişkinin maddi yakınlığı gibi hissedilebiliyordu. Başkan herkese aynı anda seslenirken her dinleyici kendisine hitap edildiğini duyuyordu.

Televizyon bu ilişkinin üzerine yüz, dekor, montaj ve olay örgüsü ekledi. Johnson kampanyasının 1964’te yayımladığı Daisy reklamında küçük bir kız papatya yapraklarını sayarken çocuk sesi askerî geri sayıma dönüştü ve ekranı nükleer patlama kapladı. Barry Goldwater’ın adı dramatik zincirin merkezine yerleştirilmeden onun seçilmesiyle ilişkilendirilen nükleer felaket ihtimali minyatür sahne halinde gösterildi. Reklam ücretli spot olarak bir kez yayımlandı; haberler ve tartışmalar dolaşımını büyüttü. (🔗)

Daisy’nin gücü bir politik iddiayı görselleştirmekten daha fazlasını yapmasındaydı. Seçim sonucu ile nükleer felaket arasındaki dev tarihsel mesafe birkaç saniyelik montaj içinde kapatıldı. Seçmene uzun bir güvenlik muhakemesi sunulmadı; siyasal ihtimal göz önünde gerçekleşen bir drama gibi kuruldu.

Televizyon burada radyonun sınırını açığa çıkardı. Seslenmek yeterli siyasal yoğunluğu her zaman üretmiyordu; sahne çok daha hızlı bir nedensellik hissi kurabiliyordu. Aynı başarı televizyonun gerzekliğini doğurdu. Dramatik nedensellik ile tarihsel nedensellik birbirine fazla yaklaştı. Montajın art arda getirdiği iki olay, gerçek dünyada da aynı kesinlikle birbirini izleyecekmiş gibi hissedilebiliyordu.

Televizyon dünyayı anlaşılır kılarken ara basamakları ortadan kaldırıyordu. Seçim, nükleer strateji, askerî komuta, diplomasi ve tarihsel koşullar birkaç görüntünün içine sıkışıyordu. Sahne yoğunlaştıkça çerçevenin dışındaki ilişkiler görünmezleşiyordu.

Route sahnenin dışını açtığında

Howard Dean’in 2003 kampanyası bu çerçeveye başka yönden müdahale etti. Dean’in internet kullanımı küçük çevrimiçi bağışları, blogları, e-postayı, kullanıcı yorumlarını ve Meetup üzerinden yerel buluşmaları aynı örgütsel yapıda birleştirdi. İnternet kullanıcısı yalnız içerik okuyan kişi olarak kalmadı; toplantıya katılıyor, yeni insan getiriyor, yerel faaliyet kuruyor ve başka destekçilere ulaşan bağlantının parçasına dönüşüyordu.

Dean çevresindeki Meetup ağı yüz binlerce kullanıcıya ulaştı. Destekçiler kampanya merkezinden bağımsız biçimde yerel buluşmalar örgütlüyor, mektuplar yazıyor, para topluyor ve yeni faaliyetler başlatıyordu. Web kullanıcısı mesajın vardığı son nokta olmaktan çıkıp başka insanlara giden route’un üreticisine dönüşüyordu. (🔗)

Web televizyonun gerzekliğini burada görünür hale getirdi. İnsanların ne gördüğü kadar birbirine hangi yollarla ulaştığı da siyasal kuvvet taşıyordu. Daisy’de güç sahnenin yoğunlaşmasından doğuyordu; Dean’de güç dağılan bağlantılardan çıkıyordu.

Web’in kendi gerzekliği de route’un bu gerçek başarısından çıktı. Bağlantı kurulması ile örgütsel kapasite birbirine fazla yaklaştı. Çok node, çok link, çok e-posta ve çok Meetup kaydı hareketin büyüklüğünün işaretleri haline geldi. Oysa linkin açılması, toplantıya gidilmesi, toplantının kalıcı örgüte dönüşmesi ve örgütün seçim davranışı üretmesi farklı işlemlerdi.

Sosyal medya bu soruna her route’a görünür sosyal değer ekleyerek cevap verdi. Kimin paylaştığı, kaç kişinin gördüğü, kaç kişinin tepki verdiği, hangi hesabın ne kadar takip edildiği sürekli ölçülmeye başladı. Bağlantı çıplak yol olmaktan çıkıp puanlanan dolaşım yolu haline geldi.

Bloomberg’in 2020 kampanyası bu yeni rejimi çok temiz biçimde gösterdi. Kampanya büyük Instagram meme hesaplarıyla ücretli anlaşmalar yaparak sahte doğrudan mesaj ekranlarına benzeyen içerikler yayımlattı. Bloomberg kendi yaşlı ve gençlik kültürüne yabancı imgesini bizzat şakanın malzemesi haline getiriyordu. Reklam, reklam görünümünü azaltmak için meme hesabının kendi diline giriyor, hatta sponsorlu oluşunu da esprinin parçası yapıyordu. (🔗)

Burada kurumsal siyaset internetin yerli biçimini dışarıdan taklit etmekle yetinmedi; o biçimi üreten hesapların hazır takipçi çevresine para ödedi. Memin kullanıcı kültürü içindeki yerliliği, satın alınabilir medya envanterine dönüşebildi. Kurum biçimi bozmak zorunda kalmadan biçimin kendi dilini satın alabildi.

Sosyal medyanın gerzekliği burada belirginleşti. Reaction gerçekti, görünürlük gerçekti, takipçi sayısı gerçekti, yeniden üretim yoğunluğu gerçekti. Bu ölçüler başka davranışların doğal vekili gibi kullanılmaya başlayınca kategori hatası ortaya çıktı.

Morbius ölçünün taşmasını rezil etti

Morbius’un önemi internet şakasının büyüklüğünde değil, sosyal medya ölçülerinin başka davranışlara taşındığı anda ortaya çıkan boşlukta bulunur. 2022’de film etrafında dev bir ironik meme kültürü oluştu. It’s Morbin’ Time gibi filmde bulunmayan ifadeler karakterin gerçek repliğiymiş gibi yayıldı. Kullanıcılar filmi dev bir başarıymış gibi kutlayan içerikler hazırladı, hayalî rekorlar üretti ve filmin adını sürekli dolaşımda tuttu. (🔗)

Bu reaction bütünüyle gerçekti. İnsanlar gerçekten içerik üretiyor, gerçekten paylaşıyor ve gerçekten zaman harcıyordu. Sorun reaction’ın gerçekliğinde değildi; reaction’ın neyin göstergesi olduğundaydı.

Sony filmi yeniden sinemalara çıkardı. Yeniden gösterim, çevrimiçi yoğunluk ile bilet davranışının birbirinden ayrılabildiğini görünür hale getirdi. İnternetteki şakanın hacmi salon talebine aynı ölçekte taşınmadı. İnsanların filmle alay etmesi, filmi yeniden üretmesi, ismini tanıması ve bilet satın alması aynı davranış değildi.

Morbius sosyal medyanın gerzekliğini kaba biçimde görünür yaptı: medya kendi ölçebildiği davranışı, ölçemediği davranışın vekili yapıyordu. Reaction sayılabiliyordu; gişe başka bir sistemi ölçüyordu. İki ölçünün ayrılması, engagement’ın tek bir siyasal veya kültürel irade gibi okunmasının kırılganlığını açığa çıkardı.

Chicken Jockey bu sonuçtan çıkarılabilecek rahat düşünceyi kısa sürede bozdu. A Minecraft Movie’nin 2025 gösterimlerinde Jack Black’in canlandırdığı Steve karakterinin Chicken Jockey diye bağırdığı sahne, bazı salonlarda toplu davranışın başlangıç işaretine dönüştü. Seyirciler ayağa kalkıyor, bağırıyor, telefonlarını çıkarıyor, tezahürat yapıyor ve bazı gösterimlerde patlamış mısır fırlatıyordu. Sinema işletmeleri uyarılar yayımlayacak kadar somut bir davranış örüntüsüyle karşılaştı. (🔗)

Chicken Jockey ile Morbius arasındaki fark reaction miktarında değildi. İşaretin davranışla kurduğu bağ farklıydı. Morbius memi kullanıcıyı nesne hakkında yeni reaction üretmeye çağırıyordu. Chicken Jockey sahnesi belirli anda yapılacak hareketin başlangıç işaretine dönüşüyordu.

Burada mem trigger’a yaklaştı. İşaret tanındığında önceden öğrenilmiş davranış yordamı çalışıyordu. Seyirci sahneyi yalnız anlamıyor; sahnenin gelişini kendi hareket sırasının başlangıcı olarak tanıyordu.

Morbius reaction’ın davranış olmadığını gösterdi. Chicken Jockey davranışın uzun bir kanaat sürecine ihtiyaç duymadan başlayabileceğini gösterdi. Bu ikisi birlikte siyasal iletişim için daha sert bir soru üretir: Bir işaret insanların ne düşündüğünü nasıl değiştiriyor sorusunun yanına, hangi işaretin hangi koşulda hangi işlemi başlattığı sorusu yerleşir.

Yersiz Şeyler’de brainrot üzerine kurulan tartışma da bu geçişi, sosyal medya sahnesindeki hüküm ve reaction düzeninden daha küçük, tekrarlanabilir ve davranışa yapışan kodlara doğru açıyor. (🔗)

Kural siyasal önermenin yerine geçtiğinde

America’s Army bu davranış mantığını yıllar önce başka düzlemde kurmuştu. ABD Ordusu’nun 4 Temmuz 2002’de ücretsiz yayımladığı oyun, temel eğitim, atış poligonu, takım tabanlı görevler ve askerî prosedürlerden oluşan oynanabilir bir dünya sunuyordu. Proje genç Amerikalılara Ordu deneyimini aktaran ve recruitment’a katkı sağlayan araç olarak açıkça tasarlanmıştı. (🔗)

America’s Army’nin siyasal önemi üniforma ve silah görüntülerinden daha büyüktü. Televizyon askerliği gösterebilirdi. Oyun askerî rolün içinden hareket etme deneyimi kurabiliyordu. Kullanıcı eğitimi tamamlıyor, takım düzenini öğreniyor, görevi izliyor ve başarı koşullarına göre hareket ediyordu.

Burada kurum yalnız bir görüş anlatmıyordu; world kuruyordu. Harita, görev, karakter, silah, eğitim, takım, kural ve ceza aynı sistem içinde birleşiyordu. Siyasal anlam görüntünün yanında yapılabilir hareketlerin dağılımına yerleşiyordu.

Bu özellik temsil merkezli medya anlayışının gerzekliğini açığa çıkarıyordu. Siyasal önerme yalnız slogan, görüntü veya anlatıda bulunmuyordu. Hangi hareketin mümkün olduğu, hangi davranışın ödüllendirildiği ve hangi sonucun başarı sayıldığı da siyasal anlam taşıyordu.

Oyunun kendi gerzekliği de burada oluştu. Tasarımcı tarafından seçilmiş imkanlar world içinde doğal imkanlar gibi hissedilebiliyordu. Oyuncu kural setini öğrendikçe tasarlanmış ontoloji sıradan gerçeklik gibi görünüyordu. Daisy dünyayı sahneye sıkıştırıyordu; oyun dünyayı affordance ve win condition içine sıkıştırıyordu.

Bir önerme cümle halinde sunulduğunda tartışılabilir. Aynı önerme başarı koşuluna gömüldüğünde iyi oynamanın gereğine dönüşür. Oyun siyasal değeri ikna katmanından prosedür katmanına taşıyabilir.

Yapay zekâ eski medyaları yeniden çalıştırdığında

2023’te üretken yapay zekânın siyasal kullanımı iki zıt örnekte belirginleşti. Republican National Committee, Joe Biden’ın yeniden seçim kampanyasını açıkladığı gün tamamen yapay zekâ görüntülerinden üretildiğini belirttiği kısa bir saldırı reklamı yayımladı. Reklam Biden’ın yeniden seçildiği varsayımsal gelecekte Tayvan çevresinde savaş, finansal çöküş, sınır krizi ve ağır güvenlik sahneleri gösteriyordu. (🔗)

Teknik üretim hattı yeniydi; siyasal biçim Daisy’ye yakındı. Önce politik gelecek hakkında cümle kuruluyor, ardından bu cümleye uygun sentetik görüntüler üretiliyordu. Kamera yaşanmış dünyayı kaydetmek yerine varsayım görsel sahneye çevriliyordu.

Üretken yapay zekâ burada televizyonun eski gerzekliğini aşmak yerine ona yeni kapasite verdi. Dramatik önermeyi gerçeklik hissiyle birleştiren eski mekanizma fiziksel çekim zorunluluğundan kurtuldu. Sentetik sahne artık yalnız kaydedilen dünyadan çıkmıyordu; siyasal istemden üretilebiliyordu.

Aynı yıl Pakistan’da başka bir kullanım ortaya çıktı. İmran Han hapisteyken partisi PTI, onun avukatları üzerinden ilettiği metni geçmiş konuşmalarından türetilen yapay sesle sanal mitingde yayımladı. Han’ın mevcut ses örnekleri yeni cümlenin akustik hammaddesine dönüştü. (🔗)

RNC geleceğe ait sahne üretirken PTI geçmişe ait kaydı yeni siyasal zamana taşıdı. Birincisinde varsayım görüntüye dönüştü. İkincisinde kayıt repertuvara dönüştü.

FDR dönemindeki siyasal seslenişte beden konuşuyor ve mikrofon mevcut sesi taşıyordu. İmran Han örneğinde geçmişte konuşmuş bedenin kayıtları yeni söz üretiminin parçasına çevrildi. Ses kaydı yalnız geçmişteki olayın izi olarak kalmadı; yeni siyasal sözcenin üretim kaynağı oldu.

Burada aura ile repertuvar birbirine karıştı. AI sesi Han’a benzediği ölçüde siyasal değer taşıyordu. Tanınabilirlik repertuvarın hammaddesiydi. Arşiv donmuş geçmiş olmaktan çıkıp yeni işlemin girdisine dönüştü. Bu dönüşüm Yersiz Şeyler’de save, sample, corpus ve mod gibi kayıt biçimlerinin yeni başlangıç noktalarına dönüşmesi üzerinden ayrıca açılıyor. (🔗)

Üretken yapay zekânın gerzekliği de bu iki örneğin arasında belirginleşir. Modelin üretebildiği şey ile dünyada mevcut olan şey birbirine fazla yaklaşabilir. RNC’de üretilebilir sahne olası geleceğin görüntüsü gibi çalışır. İmran Han’da üretilebilir ses siyasal mevcudiyet taşır. Ürünün varlığı gerçektir; ürünün neyin yerine geçtiği ayrı bir ilişkidir.

White House Arcade bütün gerzeklikleri tek işlemde topladığında

3 Eylül 2026’da Beyaz Saray’ın resmî web sitesi Arcade adlı bölüm açtı. Flappy Bill, Build the Wall, Rio Run, Supply Line ve Trump Savings Tycoon güncel politika konularını retro oyun mekaniklerine çevirdi. Sınır duvarı blok yerleştirme görevine, sınır kontrolü Snake benzeri harekete, okul yemeği sınıflandırmaya, çocuk tasarruf hesabı toplama ve büyütmeye, yasa yapımı ise engeller arasında ilerlemeye bağlandı. (🔗)

Arcade’in önemi devlet kurumunun oyun kullanmasından daha geniştir. America’s Army bunu yıllar önce yapmıştı. Burada oyun, büyük ve ayrı bir askerî projeden çıkıp devlet sitesinin gündelik medya yüzeyine yerleşti. Retro mechanic, sosyal medya dolaşımına uygun kısa ve tanınabilir siyasal nesneye dönüştü.

Önceki medya işlemleri aynı yüzeyde birleşti. Başkanlık doğrudan yurttaşa sesleniyordu. Politika kolay anlaşılır sahneye sıkıştırılıyordu. Kullanıcı web route’u üzerinden nesneye ulaşıyor ve onu paylaşabiliyordu. Retro biçim hazır internet kültürünü kullanıyordu. Skor sosyal medyanın ölçüm mantığını taşıyordu. Oyun davranış alanı kuruyordu. Tanınabilir mechanic kullanıcıya ne yapacağını neredeyse anında öğretiyordu.

Build the Wall bu birleşmenin en açık örneğidir. Bir politik reklam sınır duvarının yararını iddia edebilir. Televizyon sahnesi sınırdaki tehlikeyi dramatize edebilir. Sosyal medya gönderisi duvar hakkında reaction toplayabilir. Oyun ise duvar kurmayı başarı işleminin kendisi yapabilir.

Burada siyasal önerme başka yere geçer. Kullanıcıya önce bir cümle sunup onay istemek yerine başarı koşulu cümlenin yerini alır. Blokların doğru yerleştirilmesi oyunu ilerletir. Duvarın tamamlanması mechanic içinde önceden pozitif sonuç olarak tanımlanmıştır. Siyasal değer yargısı prosedürün içine yerleşir.

Retro biçim bu işi kolaylaştırır. Tetris benzeri ekrana bakan kullanıcı blok yerleştirmeyi zaten bilir. Snake benzeri oyun açıldığında hareket ve toplama döngüsü tanıdıktır. Kurum kullanıcıya yeni bir hareket dili öğretmek yerine daha önce öğrenilmiş yordamı kendi politik nesnesine bağlar.

Bloomberg mem hesabının hazır sosyal dilini satın almıştı. Arcade geçmiş oyunların hazır mechanic dilini kurumsal siyasal nesneye taşır. İki durumda da kültürel yerlilik yalnız estetik biçim sağlamaz; hazır kullanıcı davranışı sağlar.

Mechanic’in gerzekliği burada bütün ağırlığıyla ortaya çıkar. Çalışan model kendi başarı koşulunu gerçek dünyanın başarı ölçüsü gibi hissettirebilir. Oyunda duvarın tamamlanması zaferdir, çünkü kod öyle tanımlanmıştır. Gerçek sınır politikasının sonuçları ise hukuk, ekonomi, göç yolları, işgücü, kaçakçılık, maliyet, güvenlik ve diplomasi gibi çok sayıda ilişki içinde oluşur. Küçük mechanic bu ilişkileri tek win condition’a sıkıştırır.

Televizyon dünyayı sahnenin içine kapatıyordu. Oyun dünyayı kural setinin içine kapatır. Televizyon izleyiciden sahnenin kurduğu anlamı taşımasını ister. Oyun kullanıcının başarılı olmak için belirli hareketi gerçekleştirmesini ister. Siyasal önerme temsil katmanından davranış yordamının içine geçer.

Sistemi işletmek ile sistem tarafından işletilmek

Radyo dinleyicisi sesi alır. Televizyon izleyicisi sahneyi seyreder. Web kullanıcısı route açar. Sosyal medya kullanıcısı reaction üretir. Oyuncu sistemi çalıştırır. Yapay zekâ kullanıcısı istem vererek yeni çıktı başlatır. Bu tarih boyunca kullanıcının görünür faaliyeti artar.

Aynı anda sistemin kullanıcıdan istediği biçim de güçlenir. Oyuncu world içinde hareket ederken affordance’ları öğrenir. Prompt yazan kişi modelin verimli kabul ettiği istem biçimlerini öğrenir. Sosyal medya kullanıcısı görünürlük sağlayan ifade biçimlerine uyum gösterir. Kullanıcı sistemi işletirken sistem de hangi hareketin, hangi istemin ve hangi çıktının başarılı sayılacağını öğretir.

İşletilme kavramının çelişkisi burada bulunur. Kullanıcı artık yalnız mesajın hedefi değildir; işlemin parçasıdır. Bu konum gerçek kapasite üretir. Dean destekçisi kendi toplantısını kurabilir. Oyuncu world içinde seçim yapabilir. AI kullanıcısı yeni nesne üretebilir. Arcade oyuncusu resmî siyasal nesneyi doğrudan çalıştırabilir.

Aynı yetkinlik önceden kurulmuş kuralla çevrilidir. Giriş formatı, kabul edilen hareketler ve başarı ölçüsü sistem tarafından tanımlanır. Kullanıcının hareketli olması ile hareketin değerini belirleme yetkisi aynı şey değildir.

White House Arcade bu çelişkiyi siyasal açıdan yoğunlaştırır. Kullanıcı gerçekten oynar ve sonuçları kendi hareketleriyle üretir. Aynı anda hangi sonucun başarı sayılacağı kodda önceden tanımlanmıştır. Devlet pasif izleyiciyi aktif kullanıcıya çevirirken politik önermeyi de kullanıcının gerçekleştireceği yordamın içine yerleştirir.

Medyaların gerzekliği burada ortak formuna ulaşır. Her araç önce gerçek bir başarı üretir. FDR’nin radyosu gerçekten yeni türden yakınlık kurar. Daisy gerçekten güçlü dramatik yoğunluk yaratır. Dean’in ağı gerçekten fiziksel toplantılar doğurur. Sosyal medya gerçekten reaction’ı görünür kılar. America’s Army gerçekten oynanabilir askerî world kurar. Chicken Jockey gerçekten işareti salon davranışına bağlar. RNC gerçekten çekilmemiş sahne üretir. İmran Han’ın voice clone’u gerçekten yeni sözceyi tanınabilir sese bağlar. Arcade gerçekten politikayı oynanabilir mechanic’e çevirir.

Gerzeklik, bu başarıların başka düzlemlere taşınmasıyla belirginleşir. Duyulma siyasal bağın tamamına, dramatik sıra tarihsel nedenselliğe, link örgütsel kuvvete, reaction davranışa, affordance dünyaya, üretilebilirlik mevcudiyete ve mechanic gerçek politikanın başarı ölçüsüne taşındığında medya kendi sınırını kaybeder.

Morbius bu mekanizmayı kaba biçimde açığa çıkardı çünkü iki ölçü sistemi birbirinden ayrıldı. Chicken Jockey aynı ayrımı ters yönden kurdu ve belirli reaction biçimlerinin gerçekten bedensel hareket başlatabildiğini gösterdi. Böylece mesele reaction’ın gerçekliği olmaktan çıktı; reaction ile sonraki işlem arasındaki yordamın nasıl kurulduğuna yerleşti.

America’s Army aynı soruyu daha derin düzlemde taşır. Kullanıcı gerçekten hareket eder; hareketin gerçek oluşu oyunun kurduğu dünyanın gerçek dünya karşılığını kendiliğinden kurmaz. RNC ile İmran Han örneklerinde de sentetik ürün gerçekten vardır; ürünün neyin yerine geçtiği ayrıca belirlenir. White House Arcade’de mechanic gerçekten çalışır, skor gerçekten hesaplanır, kullanıcı gerçekten oynar; mechanic’in siyasal dünyayı ne ölçüde temsil ettiği yine ayrı kalır.

Siyasal medyanın yeni kuvveti burada görünür hale gelir. Politika yalnız inanılacak anlatılar üretmez; çalıştırılacak küçük gerçeklikler de üretir. Bu küçük gerçekliklerde tuşa gerçekten basılır, skor gerçekten artar, video gerçekten paylaşılır, reaction gerçekten kaydedilir. Kategori hatası, bu somut işlemlerin dış dünyadaki siyasal ilişkinin tamamına eşitlenmesiyle doğar.

Medyaların gerzekliği teknolojik ilkellikten kaynaklanmaz. Her aracın kendi uzmanlığını son derece iyi yerine getirmesinden çıkar. Radyo sesi kuvvetlendirdiği için seslenişe fazla yetki verir. Televizyon sahne kurabildiği için dramaya fazla yetki verir. Web bağlantı açtığı için route’a fazla yetki verir. Sosyal medya tepkiyi sayabildiği için skora fazla yetki verir. Oyun davranışı düzenleyebildiği için mechanic’e fazla yetki verir. Yapay zekâ yeni nesne üretebildiği için üretilebilirliğe fazla yetki verir.

Bu araçlar birbirinin yerine geçmez. Aynı eski gerzeklik yeni medyada tekrar güç kazanabilir. RNC reklamındaki üretken yapay zekâ Daisy’nin televizyon dramasını geri getirir. İmran Han’ın sentetik sesi radyonun seslenişini corpus mantığıyla geri getirir. Bloomberg eski reklam satın alma işlemini yerli mem biçiminde geri getirir. White House Arcade eski oyun mekaniklerini devlet politikasının taşıyıcısına çevirir.

Siyasal medya bugün yalnız dünyanın nasıl anlatılacağı üzerinde mücadele etmiyor. Hangi işlemin başlatılacağı, hangi davranışın başarı sayılacağı ve hangi ölçünün gerçeklik yerine geçeceği üzerinde de mücadele ediyor. Mesaj hâlâ vardır; yanında route, reaction, trigger, repertuvar ve mechanic çalışır.

Medyanın gerzekliği kendi ölçüsünü evrenselleştirdiği yerde görünür olur. Siyasal kuvveti ise tam aynı yerde, kendi ölçüsünü insanların gerçek hareketlerine bağlayabildiği anda ortaya çıkar.

4 Yorum

Filed under Suni muhaberat