Category Archives: Çeviri

Bir Avrupa Manifestosu — Slavoj Žižek

Bazılarımız hâlâ Komünist Manifesto‘nun ünlü girişini hatırlar: “Avrupa’ya bir hayalet dadanmıştır – komünizm hayaleti. Eski Avrupa güçlerinin tamamı bu hayaleti defetmek için kutsal bir ittifak kurmuşlardır: Papa ile Çar, Metternich ile Guizot, Fransız radikalleri ile Alman polis-casusları…” “Avrupa”nın günümüzün kamuoyu algısındaki statüsünü aynı sözlerle niteleyemez miyiz? Dünyaya bir hayalet dadanmıştır – Avrupamerkezcilik hayaleti. Eski Avrupa ile yeni dünya düzeni güçlerinin tamamı bu hayaleti defetmek için kutsal bir ittifak kurmuşlardır: Boris Johnson ile Putin, Salvini ile Orban, göçmenleri savunan ırkçılık karşıtları ile geleneksel Avrupa değerlerinin savunucuları, Latin Amerikalı ilericiler ile Arap muhafazakarlar, Batı Şeria Siyonistleri ile Çinli ‘yurtsever’ Komünistler…”

Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri

Miselyum — Jacques Lacan

Rüya Freud’da doğanın rüyası değildir, çarpıcı bir arketip değildir, dünyanın rahmi, ilahi rüya veya canevi değildir. Freud’un söz ettiği rüya belli bir düğümdür, analiz edilen sözel biçimlerden oluşan bir çağrışımlar ağıdır, oradaki örtüşmeler imletilen şeylerden değil sesteşliklerden gelir. Öznenin aklına gelen üç tane fikrin kesişiminde tek bir kelime bulduğunuzda önemli olan tek şeyin o kelime olduğunu fark edersiniz. Miselyum ipliklerini kendi etrafında en çok yoğuşturan kelimeyi bulduğunuzda mevzubahis arzunun gizli yerçekimi merkezine vardığınızı anlarsınız. Kısacası bu kelime demin bahsettiğim şeydir, söylemin bir delik oluşturduğu düğüm noktasıdır.

Jacques Lacan 2008 Benim Öğretim

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Ayrıca bkz.

Miselyum, Sigmund Freud

Mikoriza

5 Yorum

Filed under Çeviri

Boşbeleş işler: neden bunlar var ve neden sizde de bunlardan olabilir — Sean Illing David Graeber ile görüştü

Barış aktivisti, antropolog David Graeber, 59 yaşında hayatını kaybetti

9 Kasım 2019 — Sean Illing — vox.com

Ve neden bu profesör bir devrime gerek duyduğumuzu düşünüyor.

Gizliden gizliye amaçsız olduğuna inandığınız bir işiniz mi var?

Evet diyorsanız antropolog David Graeber’in “boşbeleş iş” dediği şeylerden birine sahipsiniz. Londra Ekonomi Okulu profesörü ve ilk Wall Street İşgali hareketinin liderlerinden Graeber yeni bir kitap yazdı: Boşbeleş İşler: Bir Teori [ç.n. Türkçede “Tırışkadan İşler” adıyla yayınlandı].

Okumaya devam et →

5 Yorum

Filed under Çeviri

Küresel Salgından Sonra Uykuya Geri Dönmemeliyiz — David Graeber

4 Mart 2021 — David Graeber — jacobin.com

Önümüzdeki aylarda bir an gelecek ve krizin bittiği ilan edilecek, biz de “elzem olmayan” işlerimize geri dönebileceğiz. Bu an birçoğu için bir rüyadan uyanmak gibi olacak.

Medya ve siyasal sınıflar kesinlikle bizi böyle düşünmeye teşvik edecekler. 2008’deki finansal çöküşün ardından öyle olmuştu. Kısa bir sorgulama anı yaşandı. (“Finans” nedir ki? Başka insanların borçlarından ibaret değil mi? Para nedir? O da borçtan ibaret değil mi? Borç nedir? Verilmiş bir sözden ibaret değil mi? Para ve borç birbirimize verdiğimiz sözler toplamından ibaretse eğer, o zaman kolayca birbirimize daha farklı sözler veremez miyiz?) Sesimizi kesmemizde ısrar edenler bu pencereyi derhal kapattılar, düşünmeye son verip işe geri dönmemizi söylediler, ya da en azından bir iş aramaya koyulmamızı.

Okumaya devam et →

3 Yorum

Filed under Çeviri

İmleyişin matematiksel formelleştirmesi anlama aykırıdır — Jacques Lacan

Gerçek burada kendisini ayırt eder. Gerçek ancak bir formelleştirmenin açmazı temelinde nakşedilebilir. Bu yüzden matematiksel formelleştirmeyi kullanarak gerçeğe dair bir model sunabileceğimi düşündüm, zira matematiksel formelleştirme imleyişi üretmek için sahip olduğumuz en gelişmiş çalışmadır. İmleyişin matematiksel formelleştirmesi anlama aykırıdır – anlam-karşıtıdır (çelişkidir) dedim neredeyse. Günümüzde matematik filozofları matematik için “hiçbir anlamı yok” derler, Russell gibi bizzat kendileri matematikçi olsalar bile.

Encore’dan bir paragraf.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Not: Bruce Fink’in signifierness dediği signifiance’a “imleyiş” dedim. Bu terim, imlenen anlamdan bağımsız olarak imleyiş olayının kendisini belirtiyor.

Matematik:

1) Matem: X’in yalnız bırakılması
2) Tema: X cinsinden yazılan herşey
3) Tik: X’in sadeleşmeden kalması

1) Mat: Eril yengi/yenilgi (loser)
2) Em: Dişil yengi/yenilgi (sucker)
3) Atik: Her ikisinden de kaçınmak

yas tutmayı tamamlayıp çevikleşmek : matem-atik

formel, daha formel, enformel

8 Yorum

Filed under Çeviri

Harfiyet — çeviri derlemesi

AdsızYazılar tek tek linklerden ya da kitabın etiket sayfasından (Harfiyet) okunabilir.

İçindekiler

— Nazar ile karşılaşma (Todd McGowan)

— Nazar ile özdeşleşme (Todd McGowan)

— Nazar ile Seda (Renata Salecl, Slavoj Žižek)

— İmkan Koşulu Olarak Engel veya Sınır (Todd McGowan)

— Kamusal Dünya ve Engel (Todd McGowan)

— Kimliğe Karşı Evrensellik: Beauvoir ile Fanon (Todd McGowan)

— Fransız Devrimi’nin Hatası: Ait Kılma Vaadi (Todd McGowan)

— Marx’ın ve Stalin’in Hatası (Todd McGowan)

— Kapitalizm ve gelecek vaadi (Todd McGowan)

— Harfiyet/Hafriyat (Slavoj Žižek)

— Barışma mevcut Haç’taki Gül’ü tanımaktır (Slavoj Žižek)

— Sahi, fol, çelişki, uğraklar (G. W. F. Hegel)

— Butler’ın nevrotikliği (Molly Anne Rothenberg)

— Özgürlük bilmezliğin öbür yüzüdür (Slavoj Žižek)

— Postmodern Yabancılaşmaya Göre Dört Söylem (IBF)

— Ölümcül Trajedi (Dream Theater)

— Sapkının Sinema Rehberi altyazı çevirisi (IBF)

— The Gifted (Dizi, 2017)

— İntihar hakkında yanlış düşünceler (Doç. Dr. Caner Fidaner)

— Matematiğin temellerine giriş (Sylvain Poirier)

— Değişkenler, kümeler, işlevler ve işlemler (Sylvain Poirier)

— Kuramların biçimi: mefhumlar, nesneler ve üst-nesneler (Sylvain Poirier)

— Matematiksel sistemlerin yapıları (Sylvain Poirier)

— İfadeler ve tanımlanabilir yapılar (Sylvain Poirier)

— Mantıksal bağlaçlar (Sylvain Poirier)

— Wikipedia’nın defterden silinmesi ve psikozdan çıkış (IBF)

— Sinyalleşen Bilgi, Adminler ve Troller, Sistem ve İrade (IBF)

Diğer kitaplar

字: harf

Yorum bırakın

Filed under Çeviri, Kitap

Troubled Wheel — Ruhi Su compilation

AdsızI compiled this e-booklet because of the 35th anniversary of the death of Ruhi Su. He died on 20 September 1985. See Wikipedia and Vikipedi.

The texts can be read from individual links or the book’s tag page (Troubled Wheel).

English: Işık Barış Fidaner

Contents

— O poet I have a word for you

— Austerity is in the head

— O wheel why do you wail

— Fish mouth

— Foreign door

— Mürselekian women

Other books

车: wheeled machine

Yorum bırakın

Filed under Çeviri, Kitap, Şiir

Özgürlük bilmezliğin öbür yüzüdür — Slavoj Žižek

🎭♟️🕹️ Kukla Rejimi 🎭♟️🕹️

Hegel’de tekrar tekrar bu motifin çeşitlemelerini buluruz, şu sözündeki gibi: Antik Mısırlıların sırları bizzat Mısırlılar için de birer sırdı. Bu söze göre sırların çözümü derin bir içgörüyü açığa çıkararak değil, sadece gizemin yerini değiştirerek, onu ikileyerek olur. Burada ortaya çıkan hiçbir yeni olumlu içerik yoktur, sadece beni Şey’den ayıran ayırının/çatlağın salt topolojik olarak Şey’in kendisine yerleştirilmesi vardır. Ayırının böylece ikilenmesi, beni Şey’den ayıran ayırının beni ona dahil ettiğinin fark edildiği eşsiz an, benim Mutlak ile temas ettiğim biricik andır. Artık Mutlak Bilme’ye daha kesin bir belirlenim verebiliriz: Mutlak Bilme, bu ikilenmiş bilmezliği temsil eder, bizim bilmezliğimizin aynı zamanda Öteki’nin kendi kalbindeki bilmezlik olduğunu fark ettiğimiz şiddetli burguyu temsil eder.

Okumaya devam et →

10 Yorum

Filed under Çeviri

Harfiyet/Hafriyat — Slavoj Žižek

Joyce bağlamında, Lacan onun (psik)analizi reddetmek için çok iyi bir nedeni olduğunu vurgulamıştı (zengin bir Amerikan patron Joyce’a finansal destek için analize girmesini şart koşmuştu); Joyce’un analize ihtiyacı yoktu çünkü o kendi sanatsal pratiğinde zaten analizin son anına tekabül eden öznel konuma ulaşmıştı, kutlanan harfiyet/hafriyat (letter/litter) kelime oyununda bu aşikardı – yani arzu nesnesinin dışkıya dönüşmesine, nesneyle düşlem-sonrası ilişkiye ulaşmıştı (bu formülü Jacques-Alain Miller’a borçluyum). Felsefe alanında Hegelci Mutlak Bilgi –belki de sadece Hegelci Mutlak Bilgi– bu aynı öznel konumu adlandırır, yani düşlemin katedilmesini, nesneyle düşlem-sonrası ilişkiyi, Öteki’ndeki eksikliğin tecrübe edilmesini adlandırır.

Slavoj Žižek 2005 Gerçeği Sorgulamak

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Not: Letter hem harf hem mektup demektir (let: müsaade eden diye de okunabilir). Litter hem çöp hem yavrular demektir. Harfiyet bir şeyi kelimesi kelimesine okumak demektir. Hafriyat bir yerleri kazmak demektir. Çöp esasen ağacından koparılmış dal demektir.

Bkz “Calhoun ve Farelerde Ödipal Yetkilenme Krizi”

8 Yorum

Filed under Çeviri

Çevirmenler, True’ya Doğru demeyelim, Sahi diyelim

Türkçede yaptığımız tartışmaların çoğu zaman ego savaşına dönmesinde, kullandığımız kelimelerin de payı vardır. İngilizcede mantıksal geçerlilik değeri bildirmek için kullanılan True-False, Türkçede yaygın olarak Doğru-Yanlış ile karşılanmakta. Oysa Doğru-Yanlış, ahlaki yargı ile yüklenmiştir ve İngilizcedeki Right-Wrong’a daha yakındır. Doğru-Yanlış’taki bu gereksiz ahlaki yük, Türkçe konuşanlar arasında mantık çerçevesinde iletişim kurulmasını zorlaştıran bir parazit yayın gibidir. Psikanalitik terimlerle ifade edersek, simgesel değerleri ifade etme çabalarımız imgesel bir çatışma ile yüklenerek boşa düşer. “Doğru!” ya da “Söylediğin doğru!” dediğimizde sadece söylenen söze değil, o söz ile ima edilen duruşa (söyleyen kişinin ego’suna) da hak vermiş ve onu desteklemiş oluruz. Oysa “Sahi mi söylüyorsun?” diye sorulduğunda önermeye dair bir yargıda bulunulması beklenir, konuşan şahsın görüşüne dair değil. Böylece “Sahi!” ile İngilizcedeki “True!” ünlemini karşılayabilmiş oluruz. Daha önce False kelimesi için önerilen Fol karşılığı [1] ile bunu birleştirdiğimizde, True-False’un sahi Türkçe karşılığı olan Sahi-Fol‘u elde ederiz. Önermeler üzerinden konuşmanın kolaylaşması için bu kelimelere ihtiyaç duyarız.

Kullanım örnekleri:

“İstanbul bir şehirdir” önermesi sahidir.

“Domuzlar uçar” önermesi foldur.

Sahilik değeri, Sahilik tablosu, Mantıksal sahilik.

Alternatif: Sahihat değeri, Sahihat tablosu, Mantıksal sahihat.

P => Q sahi ise P sahi olduğu zaman Q da sahi olmalıdır.

P ∧ Q sahi ise P ve Q sahi olmalıdır.

P ∨ Q sahi ise P veya Q sahi olmalıdır.

[1] Bkz “Çevirmenler, False’a Yanlış demeyelim, Fol diyelim”

Bkz Doğru, “Türkçe Konuşanların Hakikat Körlüğünün Sebebi”

26 Yorum

Filed under Çeviri, Şey