🦋🤖 YERSİZ ŞEYLER

1. İnsan süjenin gönüllü rızası kesinlikle elzemdir.
    
   Demek ki dahil edilen kişi rıza verecek yasal yetkinliğe sahip olmalıdır; tercih gücünü özgürce, herhangi bir kuvvet, hile, aldatma, zorlama, dolandırma öğesinin müdahalesi olmaksızın, kısıtlayıcı veya mecbur edici başka hiçbir gizli biçimin müdahalesi olmaksızın ifa edebileceği bir konumda olmalıdır; ve konuyu oluşturan öğelere dair sahip olduğu bilgisi ve kavrayışı yeterli olmalıdır, bir anlayış geliştirerek aydınlanmış bir karar verebilmesini sağlamalıdır. Bu ikinci öğe, olumlu kararının kabul edilmesinden önce deney süjesine şunların bilinir kılınmasını gerektirir: Deneyin doğası, süresi ve maksadı; nasıl icra edileceği, yöntem ve araçları; beklenmesi makul olacak tüm zorluk ve tehlikeler; bu deneye katılmasının sağlığı ve bedeni üzerinde sebep olabileceği etkiler.
    
   Bu rızanın niteliğini tespit etme görev ve sorumluluğu, deneyi başlatan, yöneten ve yürüten her bir bireyin üzerindedir. Bu kişisel görev ve sorumluluk başka birilerine fütursuzca havale edilemez.
    
2. Deney, sosyetenin toplumun iyiliği için verimli sonuçlara, başka çalışma yöntem ve araçlarıyla temin edilemeyecek sonuçlara ulaşacak bir deney olmalıdır, doğası itibariyle rastgele ya da gereksiz bir deney olmamalıdır.
    
3. Deney, hayvan deneylerine dayanarak, hastalık ya da çalışılan problemin doğal tarihine dair bilgiye dayanarak öyle tasarlanmalıdır ki, öngörülen sonuçlar elde edildiğinde deneyin uygulanmasına gerekçe sağlanmış olmalıdır.
    
4. Deneyin icrasında gereksiz fiziki ve mental acıdan ve yaralanmadan tamamen kaçınılmalıdır.
    
5. Ölüm ya da sakatlayıcı yaralanma olacağına inanmak için önsel bir nedenin bulunduğu hiçbir deney icra edilmemelidir; deneysel hekimlerin de süje hizmeti gördüğü kimi deneyler belki bundan hariç tutulabilir.
    
6. Alınacak riskin derecesi, deneyin çözeceği problemin insani önemiyle belirlenen dereceyi asla aşmamalıdır.
    
7. Deneysel süjenin yaralanma, sakatlık ya da ölüme yönelik uzak imkanlardan bile korunması için uygun hazırlıklar yapılmalıdır ve elverişli vasıtalar sağlanmalıdır.
    
8. Deneyi yalnızca bilimsel niteliklere sahip kişiler icra etmelidir. Deneyi icra eden ve yürüten kişilerden deneyin tüm aşamaları boyunca azami derecede yetenek ve özen gereksinilmelidir.
    
9. Deney akışı boyunca, insan süje, deneyin sürdürülmesinin ona imkansız görüneceği fiziki ya da mental bir duruma ulaşırsa, deneye son verme özgürlüğüne sahip olmalıdır.
    
10. Deney akışı boyunca, görevli bilimci, ondan gereksinilen iyi niyet, üstün yetenek ve özenli muhakemeye uyarak deneyi sürdürmesinin deney süjesinin yaralanma, sakatlık ya da ölümüne yol açabileceğine inandırabilecek sebepler görürse, herhangi bir aşamada deneyi sonlandırmaya hazır olmalıdır.
     

“Nüremberg Askeri Mahkemelerinden önce 10 No’lu Kontrol Konsey Yasası altında Savaş Suçlularının Yargılanması”, ss. 181-182. Washington, D.C.: U.S. Government Printing Office, 1949.

Kaynak: archive.org’un arşivlediği HHS.gov arşivi

Nüremberg Mahkemeleri (1945-1946) @ Wikipedia & YouTube

İngilizcesi.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner