Tag Archives: Martin V. Butz

Türk-matik ve Analitik Motor — Martin V. Butz, Esther F. Kutter

🎭♟️🕹️ Kukla Rejimi 🎭♟️🕹️

turkmatik

Kendi zekasıyla düşünürmüş gibi görünen ilk makine 18’inci asırda dünya sahnesine çıktı. Mucit Wolfgang von Kempelen (1734–1804) Türk-matik diye bir satranç robotuyla çıkageldi: İnsan boyunda bir kukla kendi kendine satranç taşlarını oynatabiliyordu, hata yaparsa da kafasını sallayıp düzeltiyordu. İnsanları satrançta yenebildiği görülünce Türk-matik sosyetik ortamlarda fenomenleşti.

Lakin aygıtı oluşturan mekanizmalar ne kadar incelikli ve karmaşık olursa olsun sonradan anlaşıldı ki dışarıdaki kuklayı hareket ettiren ve satranç hamlelerini yapan bir insan aygıtın iç haznesine saklanmıştı. İşte Almanca ‘Das ist bestimmt getürkt! = Bu işte bir Türklük var!’ deyimi Kempelen’in icadından türemiştir, Almanca ‘Getürkt = Türklenmiş’ demek ‘bir sahtekarlık kokusu alıyorum’ demektir [1].

Okumaya devam et →

11 Yorum

Filed under Çeviri