Şili’de “Haysiyeti Onaylıyorum”: Esas-İmleyen ve hegemonya — Slavoj Žižek

Yeni bir Esas-İmleyenin kendini dayatması kural olarak kavranmaya çalışılan şeyin “doğru adını bulmak” şeklinde tecrübe edilir; fakat bu “bulma” işi üretkendir – yeni bir simgesel alan kurar. Şili’de süren eylemlerin ve Apruebo Dignidad (“Haysiyeti Onaylıyorum”) hareketinin Esas-İmleyeni “haysiyet”tir. Şili istisna değildir: Yoksulluk, açlık, şiddet yaşansa da, ekonomik sömürü yaşansa da, Türkiye’de, Beyaz Rusya’da, Fransa’da parlayan eylemler sık sık haysiyeti gündeme getirmektedir.

“Haysiyet”te özel olarak solcu hatta özgürleştirici hiçbir şey yoktur. Bizzat Pinochet’ye sorulsaydı o da kuşkusuz haysiyeti överdi, gerçi onu farklı bir “eşdeğerlik zincirine” (Laclau & Mouffe) sokardı: 1973’te yaptığı darbenin totaliter solcu tehdit karşısında Şili’nin haysiyetini kurtardığını iddia eden vatansever-askeri bir çizgiye sokardı. Apruebo Dignidad partizanlarına göreyse, aksine, “haysiyet” yoksulluğu azaltacak toplumsal adalete, evrensel sağlık hizmetine, kişisel ve toplumsal özgürlük güvencesine, vb. bağlıdır.

“Adalet” için de aynısı geçerlidir. Pinochet kuşkusuz adaleti savunurdu, ama eşitlikçi ekonomik adaleti değil kendi adalet tarzını savunurdu – onun “adalet”ine göre herkes ve özellikle en alttakiler kendi yerini bilmelidir. Apruebo Dignidad‘ın zafere ulaşmasının nedenlerinden biri hegemonya mücadelesini kazanmış olmasıdır, öyle ki artık Şili’de “haysiyet” ve “adalet” dendiğinde Apruebo Dignidad akla gelir.

Slavoj Žižek 2021 Cennette Kargaşa (Heaven in Disorder)

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

Bkz “Şili itibarı desteklemedi haysiyeti onayladı”, “Şey’in haysiyeti” Slavoj Žižek