Mizansen: Sürünüyoruz — Işık Barış Fidaner

Summer Emerald’ın “Evcil kertenkelemin instagram hesabı” mizansenini yorumlayalım:

— Kertenkele kızın hayatında bazen biraz olumlu gibi olur ama son tahlilde olumsuz etkisi çok daha ağır basar.

Psikanalitik yorumla başlayalım [1]:

— Kertenkelenin olumlu yanı Fallus rolü oynaması ve kızın Fallik Kadın gösterisi yapmasını sağlamasıdır.

— Dopingle performansa zorlama (enjeksiyon) ve ezilen kimlik taslama (farkındalık) kertenkeleye yüklenen çeşitli fallik rollerdir.

— Kertenkelenin olumsuz yanı ise kızın elini kolunu bağlamasıdır, kertenkele yüzünden kız adeta donakalmıştır.

Polivagal Teoriyle devam edelim [2]:

— Donakalma tepkisi sürüngenlerde doğaldır, biz memelilerde ise sorunludur, travmatiktir.

— Hareketsiz kalan memeli, korkmamak ve güvende hissetmek için Oksitosin salgılamalıdır.

— Cinsel birleşmede kadının edilgen rolü, Oksitosinle “korkmadan hareketsiz kalma” etkisine bağlıdır.

Aynı öğeler Covid bağlamını da simgeliyor:

— Donakalma tepkisi küresel salgını durdurmak için karantina tedbiriyle herkesin eve kapanmasını simgeliyor.

— Oksitosinle “korkmadan hareketsiz kalma” ise doktora gidip kolunu açıp aşı yaptırmayı simgeliyor.

Fakat daha genel bağlam simgesel düzendir:

— Bir şeye ad verdiğiniz zaman geçerliliğini koruyabilmesi için o nesnenin değişmeden aynı kalmasını (aşıyı kabul etmesini) beklersiniz.

— Güvenli hareketsizlik ve güvensiz donakalma arasındaki fark, adlandıran ve adlandırılan taraf arasındaki farktır.

— Kız adlandıran tarafta kalabildiği sürece kertenkele fallus olur ve Fallik Kadın gösterisini destekler.

— Kız adlandırılan tarafa itildiği zaman kertenkele onun korkuyla donakalma sebebi olur, kızın elini kolunu bağlar.

Bu aslında yas ve melankoliyle ilgilidir [3]:

— Kızı isyan ettiren asıl dert, kertenkele hayranı takipçileri onu adlandırdıkça “ölüyor olduğunu hissetmesidir” (Derrida)

— Mizansende sürüngen hayvan mecazıyla bütün sosyal medya kullanıcıları adına “Sürünüyoruz” mesajı verilmiştir.

— Mizansenin amacı adlandırılan (sürüngen) taraftan çıkıp adlandıran (memeli, insan) tarafa geri dönmektir [4].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Fallik Kadın Dini: Penis Olmazsa Çocuk Olmazsa Başarı Olmazsa Kimlik Verelim”

[2] Bkz “Polivagal Teori: Tepkileşimi Ayarlayan Üç Sinir Devresi” Stephen W. Porges

[3] Bkz “Adlandırılmak yasın berigölgesidir” Jacques Derrida

[4] Bkz “Efesli Artemis: Mamilla Hasetine Kapılarak Sanal Ağa’nın Veri Memesi Olmak”