Düz Mantık ve Diyalektik Mantık: Yuva ve Semptom — Işık Barış Fidaner

Yadsımanın yadsınması düz mantıkta ve diyalektik mantıkta farklı işler. Bu işlem:
1) Düz mantıkta bizi en başa döndürür: ~~P = P (biri değil değilse, biridir)
2) Diyalektik mantıkta bizi öteler: ~~P = P’ (biri değil değilse, başka biridir)

Yadsıma işleminin modeli Ödip kompleksi olduğuna göre terimler şöyledir [1]:
P = anne-çocuğun sevgi bağı
~P = babanın anneyi çocuğa yasaklaması

Üçüncü terimi de kolayca tahmin edersiniz:
~~P = çocuğun ensest yasağına verdiği karşılık

Freud’un teorisine göre her çocukta bulunan ensest arzusu yasaklama karşısında babayı öldürme arzusuna dönüşüyordu. Bu teorinin uçları yontulsa bile genel formül aynı kalır: Çocuğun topluma katılmasına yol açan işlem yadsımanın yadsınmasıdır: ~~P

Bu noktada düz mantık ile diyalektik mantık arasında keskin bir yol ayrımı belirir:
1) Düz mantığa göre ensest yasağını “iptal” edip anneye geri kavuşmak mümkündür: ~~P = P
2) Diyalektik mantığa göreyse anne imkansızdır ve “çocuk” ancak bir başka kadına geçebilir: ~~P = P’ [2]

Burada asıl ayrım noktası P’ (P üssü) terimindeki üs işaretinin nasıl yorumlanacağıdır:
1) Düz mantığa göre üs işareti silinmesi gereken bir lekedir ve obsesyon konusudur (kadının anne zannedilebilmesi için).
2) Diyalektik mantığa göreyse üs işareti tam aksine kadını özgül kılan niteliktir (ona duyulan arzunun nesne sebebidir).

Bu iki mantık farklı amaçlara yönelir [3]:
1) Düz mantığın amacı anne-sanılan-kadını (veya onun konacağı kafesi) Yuva edinmektir.
2) Diyalektik mantığın amacı ise başka-kadın-semptomun yanında durmak veya onunla iş yapmaktır.

Bu amaçların dayanakları da farklıdır [4]:
1) Düz mantık Fallik Kadın Dinini benimser ve aşkı nostaljik bir kurtuluş yolu sanır (erkek için veya kadın için veya –neden olmasın?– non-binary için).
2) Diyalektik mantık ise tamlık/tamamlık taslamaz ve eksikliği inkar etmez, dolayısıyla her iki taraf için de nostaljeziktir.

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Freud gibi erkek çocuğu model aldık ama bazı değişikliklerle kız çocuğa da uyarlanabilir.

[2] Burada “çocuk” demeyi sürdürmem kızların ilgi duydukları oğlanlara “çocuk” demesiyle ilgili.

[3] Bkz Yuva vs. Semptom (özel sayı)

[4] Bkz “Fallik Kadın Dini: Penis Olmazsa Çocuk Olmazsa Başarı Olmazsa Kimlik Verelim”