Tag Archives: Yenileme-Yineleme

(öncesi: Hiperego ve Kuşak Çatışması)

Hiperego formülünü hatırlayalım:

Yenilemeyen yineleme boştur, yinelemeyen yenileme kördür.

Şimdi bu formül üzerinden Lacan’ın öğretisinin geçirdiği üç evreyi tarif edeceğiz. Slavoj Žižek’in İdeolojinin Yüce Nesnesi‘nde yaptığı tanımları temel alacağız. Okumaya devam et →

(öncesi: Hiperego: Yenilemeyen Yineleme Boştur, Yinelemeyen Yenileme Kördür)

Hiperego formülünü ele alalım:

Yenilemeyen yineleme boştur, yinelemeyen yenileme kördür.

Daha kolay anlamak için bu söz şöyle okunabilir:

Ordusuz komutan boştur, komutansız ordu kördür.

Komutan ve ordu Lacancada S₁ ve S₂‘ye tekabül eder. Aralarındaki simgesel bağ iki koşut işlemle kurulur [1]:

1) Sütur (dikişleme): Komutanın atanması veya simgesel düzenin temelinin atılması.
2) Südur (yayılım): Orduya asker alınması veya simgesel düzenin kapsamının genişlemesi. Okumaya devam et →

Yadsımanın yadsınması düz mantıkta ve diyalektik mantıkta farklı işler. Bu işlem:
1) Düz mantıkta bizi en başa döndürür: ~~P = P (biri değil değilse, biridir)
2) Diyalektik mantıkta bizi öteler: ~~P = P’ (biri değil değilse, başka biridir)

Yadsıma işleminin modeli Ödip kompleksi olduğuna göre terimler şöyledir [1]:
P = anne-çocuğun sevgi bağı
~P = babanın anneyi çocuğa yasaklaması

Üçüncü terimi de kolayca tahmin edersiniz:
~~P = çocuğun ensest yasağına verdiği karşılık Okumaya devam et →

Arz-talep dengesi ekonomide önemli bir kavramdır. Belli bir ekonomik işlemin hacmi ne kadar büyürse:
1) Arz eden üreticinin fiyat teklifi o kadar yükselir.
2) Talep eden müşterinin fiyat teklifi o kadar düşer.
Arz-talep yasasına göre üretici ve müşterinin fiyat tekliflerinin eşitlendiği işlem hacmi gerçekleşir ve piyasadaki fiyatı belirler. Ama bu “suni bir dengedir” (Mahir Çayan) ve ekonomik zorluk/kriz/bunalım şartlarında kolayca bozulur/altüst olur/unufak olur. Dengenin bozulduğu şartlarda iki taraftan hangisinin daha muhtaç duruma düştüğüne göre kararlaşma sol uca veya sağ uca kayabilir [1]. Okumaya devam et →

Absürtlüğe verilen ilk tepki gülmek değil şaşırmaktır. Ama şaşırmanın öznel ve nesnel sakıncaları vardır:
1) Öznel: İnsana bilişsel yük bindirerek beynini yorar.
2) Nesnel: İnsanı sersemletip aptallaştırarak toplumda damgalanmaya yatkın kılar.
Bu yüzden insan başına gelen absürtlüğün onu düşürdüğü şaşakalma halini çabucak atlatmak, geride bırakmak, geçirmek ister. Bu çok temel bir korkudur, buna şaşakalma fobisi diyelim. Okumaya devam et →