Doğadışı Ana: Ama — Işık Barış Fidaner

🎭♟️🕹️ Kukla Rejimi 🎭♟️🕹️

Kaybolan Kız‘da (The Lost Daughter, 2021) Leda’nın doğaüstü değil ama “doğadışı ana” (unnatural mother) olması ne demektir? Filmi izlediyseniz gelin şimdi bunu anlamak için biraz kavramsal cambazlık yapalım.

Birine aldığınız hediyeyi paketlemeden önce neden üzerindeki fiyat etiketini sökersiniz? İlk bakışta bunun bir nezaket olduğu düşünülebilir, zira önemli olan ödediğiniz bedel değil düşünceli olmanız ve arkadaşınızı sevmenizdir.

Oysa asıl sebep başkadır: Bu hediyeyi size ulaştıran asıl kaynak kapitalist endüstridir ama bu gerçeği kabul etmek istemezsiniz, çünkü hem siz hem de arkadaşınız büyük sermayedarların istediği yerlere para dökerek sizin gibi insanları kukla gibi oynatabildiği gerçeğini unutmak istersiniz. Zaten aranızda hediye alıp vermenizin temel duygusal işlevi de bu durumu birbirinize unutturup telafi edecek yapay bir anlam akışı sağlamaktır.

Unutmak istediğiniz bu gerçek akışın (flow) İngilizcesi flower yani çiçektir [1]. Bu akış kapitalizmde piyasa adını alarak neoliberalizmin (sonra neofeodalizmin) Tanrısı olur. Doğanın piyasası çiçeklerdir. İnsanlarda aynı boyut elbette cinsellik ve libidodur.

Şimdi arkadaşınıza bir portakal hediye ettiğinizi düşünelim, portakalın fiyat etiketini nasıl sökeceksiniz? Portakalı size ulaştıran çiçeklerin doğal piyasasını nasıl birbirinize unutturacaksınız?

Ürünlere sardığı hoş paketlerle kendi varlığını ısrarla hatırlatan endüstriyel kapitalizm gibi, portakal ağacının çiçekleri de (bkz Şekil 1) portakala sardıkları turuncu kabukla kendi varlıklarını hatırlatırlar.

O halde kendinize ve arkadaşınıza doğanın acı hakikatini (insanın çiçeği olan cinsel libidonun denetimsiz bir afet olduğunu [2]) unutturabilmek istiyorsanız meyveyi hiç zedelemeyecek şekilde kabuğu çok dikkatle soymalısınız…

Elbette eliniz ne kadar hafif olursa olsun, ne kadar cerrahi bir incelikle işlerse işlesin, soyduğunuz kabuk sonunda bir yılana/yalana dönüşür ve sizi yıldırır, çünkü size onu soyduran sebep meyvenin çiçeğinden utanmanızdı:

Portakalı soydum başucuma koydum ben bir yalan uydurdum.

İşte Adem ve Havva’ya bilgi ağacının elmasını yediren yılan/yalan budur: Yedikleri elmanın çiçeğinden utanmalarıdır. Elmayı her ısırdıklarında “ama!” demeleridir: Doğadışı ana, ama’dır [3].

Işık Barış Fidaner doktoralı (Boğaziçi Üniversitesi) bir bilgisayar bilimcidir. Yersiz Şeyler‘in Admini, Žižekian Analysis’in Editörü, Görce Yazıları‘nın Küratörüdür. Twitter: @BarisFidaner

Notlar:

[1] Bkz “Lamel/Akıtman: doğarken kaybedilen bulunamaz anatomik tümleyen” Jacques Lacan, “Lamel/Akıtman saf can içgüdüsü olarak libidodur” Jacques Lacan

[2] Bkz “İzafiyet ve İzafet”

[3] Bkz “Çiçekleri Eleştirmek veya Çiçeksiz Meyve Olmaz”, “Ama gibi yar olmaz”

If only nature would find a way to cover these oranges so we didn't need to waste so much plastic on them. pic.twitter.com/00YECaHB4D

— Nathalie Gordon (@awlilnatty) March 3, 2016