Dürtüde fol hedef ve sahi amaç — Slavoj Žižek

Yaratılışın ilk eylemi uzayı boşaltmaktır, Hiçliğin yaratılmasıdır (Freudcu ifadeyle: yaratıcı yüceltimin ölüm dürtüsüyle çetrefil bağları vardır).

Bu da bize maddeciliğin asgari tanımını verebilir: iki vakum arasındaki indirgenemez mesafe. İşte bu yüzden Budizm “idealist” kalır: nirvana mefhumu iki vakumu birbirine karıştırır. Freud bu ayrımı tam olarak anlamadığı için ölüm dürtüsüne bazen “nirvana ilkesi” diyordu, kendi ölüm dürtüsü mefhumunun nüvesini gözden kaçırmıştı, bu nüve hayat ve ölümün ötesinde direşen yinelemenin “namevt” (undead) ayıpçıl ölümsüzlüğüdür. Canlılık öncesi huzura geri dönmek olan nirvana “fol” vakumdur çünkü dürtünün dairesel hareketinden daha yüksek bir bedeli vardır.

Dürtüde Lacan’ın ayırt ettiği hedef ve amaç (goal and aim) kılığında aynı ayrım yeniden belirir: Dürtünün –nesnesine ulaşma– hedefi “fol”dur, hedefin maskelediği “sahi” amaç ise tekrar tekrar nesnesini kaçırarak dürtünün kendi dairesel hareketini yeniden üretmesidir.

Nesneyle düşlenen vuslat/birleşme tam/imkansız ensest keyfiyeti vaat ediyor olsa da dürtünün tekrar tekrar nesnesini kaçırması bizi daha az keyfiyete talim ettirmez, çünkü kendine özgü bir keyif fazlası (plus-de-jouir) üretmektedir.

Slavoj Žižek, Cinsiyet ve Başarısız Mutlak

Türkçesi: Işık Barış Fidaner